قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی

سید علی قاضی طباطبایی
نام کامل	سید علی بن سید حسین قاضی طباطبایی تبریزی
نام‌های دیگر	آیت‌الله قاضی طباطبایی، میرزا علی آقا قاضی
لقب	آیت‌الله العظمی، عارف کامل
نسب	سادات طباطبایی (منسوب به امام حسن مجتبی(ع))
نام پدر	سید حسین قاضی
ولادت	۱۳ ذی‌الحجه ۱۲۸۵ قمری (۷ فروردین ۱۲۴۸ شمسی)
محل تولد	تبریز، ایران
محل زندگی	تبریز، نجف اشرف
رحلت	۶ ربیع‌الاول ۱۳۶۶ قمری (۸ بهمن ۱۳۲۵ شمسی)
مدفن	قبرستان وادی‌السلام، نجف اشرف (نزدیک مقام امام زمان(عج))
طول عمر	۷۷ سال
فرزندان	۱۱ پسر و ۱۵ دختر
دین	اسلام
مذهب	شیعه دوازده امامی
پیشه	فقیه، حکیم، عارف، استاد اخلاق
اطلاعات علمی
درجه علمی	مجتهد
حوزه	حوزه علمیه نجف اشرف
علایق پژوهشی	عرفان عملی، فقه، اصول، تفسیر، حدیث، سیر و سلوک
اساتید	سید احمد کربلایی محمدکاظم خراسانی (آخوند خراسانی) میرزا فتح‌الله شریعت اصفهانی (شیخ‌الشریعه) سید حسین قاضی (پدر) محمدحسن مامقانی سید محمدکاظم یزدی شیخ محمد بهاری
شاگردان	علامه سید محمدحسین طباطبایی سید ابوالقاسم خویی محمدتقی بهجت سید محمدحسن الهی طباطبایی سید عبدالحسین دستغیب شیرازی سید محمدهادی میلانی سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی سید هاشم حداد
برخی آثار	زينة الإرشاد؛ حواشی سلطان الموحدين آقاسید علی قاضی بر ارشاد شیخ مفید شرح دعای سمات تفسیر قرآن کریم (دست‌نوشته) نامه‌های عرفانی دیوان اشعار

برای دیگر کاربردها، طباطبایی (ابهام‌‌زدایی) را ببینید.

سيد على قاضى طباطبايى تبريزى (۱۲۴۸-۱۳۲۵ش)، فقیه، حکیم، عارف کامل و استاد برجسته اخلاق در حوزه علمیه نجف اشرف بود که نقش بی‌بدیلی در تربیت عرفانی و معنوی نسل‌های بعدی عالمان شیعه ایفا کرد. وی در تبریز در خاندان سادات طباطبایی زاده شد و تحصیلات خود را نزد پدر آغاز کرد. در سال ۱۳۱۳ق برای تکمیل تحصیلات راهی نجف اشرف شد و از محضر فقیهان بزرگ عصر خود چون آخوند خراسانی، شیخ‌الشریعه اصفهانی، سید محمدکاظم یزدی و محمدحسن مامقانی بهره برد. اما تأثیرگذارترین استاد وی، عارف نامدار سید احمد کربلایی بود که از خواص شاگردان آخوند ملاحسینقلی همدانی محسوب می‌شد و روش سیر و سلوک آخوند همدانی به دست او به نسل‌های بعدی منتقل شد. آیت‌الله قاضی در سلوک و معرفت چنان مقامی یافت که نامش در میان سالکان طریق معرفت هم‌ردیف استادش آخوند همدانی ذکر می‌شود. وی شاگردان برجسته‌ای را در عرفان و اخلاق تربیت کرد که هر یک از چهره‌های ماندگار عالم تشیع شدند؛ از جمله علامه سید محمدحسین طباطبایی، آیت‌الله سید ابوالقاسم خویی، آیت‌الله محمدتقی بهجت، سید محمدحسن الهی طباطبایی و شهید محراب سید عبدالحسین دستغیب شیرازی. از آثار او می‌توان به «زینة الإرشاد» (حواشی بر ارشاد شیخ مفید)، «شرح دعای سمات»، تفسیر قرآن کریم (به صورت دست‌نوشته)، نامه‌های عرفانی و دیوان اشعار اشاره کرد. وی سرانجام در شب چهارشنبه ۶ ربیع‌الاول ۱۳۶۶ق در ۷۷ سالگی در نجف اشرف درگذشت و پس از اقامه نماز توسط سید جمال‌الدین گلپایگانی، در قبرستان وادی‌السلام در کنار پدر و نزدیک مقام امام زمان(عج) به خاک سپرده شد.

ولادت

سید علی قاضی طباطبایی در ۱۳ ذی‌الحجه ۱۲۸۵ق (۷ فروردین ۱۲۴۸ش) در تبریز به دنیا آمد. پدرش سید حسین قاضی از عالمان و عابدان بود و با ملا هادی سبزواری مصاحبت داشت. خاندان قاضی از سادات طباطبایی و از خاندان‌های ریشه‌دار علم و معرفت در تبریز به شمار می‌روند.

تحصیلات

آقا سيد على، تحصيلاتش را از محضر پدر شروع و در سال 1313ق، براى تكميل درس راهى نجف اشرف گرديد. در نجف از محضر فقهاى وقت خوشه دانش برچيد، كه از سرآمد آنها از شيخ‌الشريعه اصفهانى بايد ياد كرد. اما تأثيرگذارترين استاد وى، عارف عاشق آقا سيد احمد كربلايى طهرانى (متوفای 1333ق) بوده است. عارف کربلایی از خصیصین آخوند ملا حسینقلی همدانی و تحت تأثیر عمیق اندیشه و روش سیرو سلوکی وی قرار داشت. به طوری که روش سلوکی آخوند به دست او ادامه یافت و جانشینان سلوکی همدانی در دوره‌های بعدی اغلب از تلامذه کربلایی هستند. شاگرد مبرز سیر و سلوک آقا سید احمد کربلایی، آقا سید علی قاضی است که شهرتش در سلوک و معرفت از استادش فراتر رفته و نامش در بین سالکان طریق معرفت هم ردیف آخوند همدانی یاد می‌شود. حقیقت آن است که نام آخوند همدانی و طریقه سلوکی وی از طریق آیت‌الله سید علی آقا قاضی برای طبقه بعدی شناسانده شده است.

اساتید

1. ميرزا موسى تبريزى (صاحب كتاب أوثق الوسائل)؛
2. ميرزا محمّدعلى قراچه‌داغى؛
3. پدر گرامى خودشان؛
4. ميرزا محمّدتقى تبريزى، معروف به «حجت‌الاسلام» و متخلّص به «نيّر»؛
5. محمّدكاظم خراسانى (آخوند خراسانى)؛
6. ميرزا فتح‌اللّه شريعت اصفهانى (شيخ‌الشريعه)؛
7. ميرزا حسين تهرانى؛
8. شيخ محمّدحسن مامقانى؛
9. سيّد محمّدكاظم يزدى؛
10. فاضل شربيانى؛
11. شيخ محمّد بهارى؛
12. سيّد احمد كربلايى.

شاگردان

1. شيخ محمّدتقى آملى؛
2. علامه سيّد محمّدحسين طباطبايى؛
3. سيّد محمّدحسن الهى طباطبايى؛
4. محمّدتقى بهجت؛
5. سيّد يوسف حكيم؛
6. سيّد محمّدحسينى همدانى؛
7. شهيد محراب، سيّد عبدالحسين دستغيب شيرازى؛
8. شيخ حسنعلى نجابت شيرازى؛
9. سيّد محمّدهادى ميلانى؛
10. محمّدرضا مظفر؛
11. سيّد عبدالاعلى سبزوارى؛
12. ميرزا على غروى عليارى؛
13. سيّد شهاب‌الدين مرعشى نجفى؛
14. سيّد ابوالقاسم خويى؛
15. حاج شيخ ابوالفضل خوانسارى؛
16. شيخ عبدالحسين حجت انصارى؛
17. شيخ محمّدابراهيم شريفى زابلى؛
18. شيخ عبّاس قوچانى؛
19. شيخ على‌اكبر مرندى؛
20. سيّد حسن مسقطى؛
21. سيّد هاشم حدّاد؛
22. سيّد عبدالكريم كشميرى

وفات

آقا سيد على قاضى، در نجف اشرف، در شب چهارشنبه در ۶ ربیع‌الاول ۱۳۶۶ق (۸ بهمن ۱۳۲۵ش) از دنيا رفتند. سید جمال‌الدین گلپایگانی بر او نماز خواند و در وادی السلام، در کنار پدرش نزدیک مقام امام زمان(عج)، در آرامگاه ابدى قرار گرفت.

آثار

1. حاشيه ارشاد شيخ مفيد؛
2. شرح دعاى سمات؛
3. تفسير قرآن كريم؛
4. نامه‌هاى عرفانى؛
5. ديوان اشعار؛

منابع مقاله

1. صدرایی خویی، علی، پیشگفتار کتاب زينة الإرشاد: حواشى سلطان‌الموحدين آقا سيد على قاضى (قدس‌سره) بر الإرشاد شيخ مفيد، کنگره بزرگداشت فقیه متأله حضرت آیت‌الله حاج سید علی آقا قاضی، تبریز، پاییز 1391
2. جمعى از پژوهشگران، گلشن ابرار، نشر معروف، قم، 1379، چاپ اول.

وابسته‌ها

زينة الارشاد؛ حواشی سلطان الموحدين آقاسید علی قاضی بر ارشاد شیخ مفید

شرح دعای سمات

بحر خروشان: شرح حال عالم ربانی سید علی قاضی(ره)

ثلاث رسائل

اللوامع الإلهية في المباحث الكلامية

العطش العرفاني في رحاب العارف الکامل آیة الله السید علي القاضي

رسالة السيد القاضي في شرح دعاء السمات؛ و یلیه نبذة من حیاته الشریفة

الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد