هاشمی، محمدجمال: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'علیها السلام' به 'علیهاالسلام') برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
||
| (۱۰ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
| لقب = شاعر اهلبیت | | لقب = شاعر اهلبیت | ||
| تخلص = هاشمی | | تخلص = هاشمی | ||
| نسب = نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم (ع) میرسد | | نسب = نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم(ع) میرسد | ||
| نام پدر = سید جمالالدین گلپایگانی | | نام پدر = سید جمالالدین گلپایگانی | ||
| ولادت = ۲۰ محرم ۱۳۳۲ ق / ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ م | | ولادت = ۲۰ محرم ۱۳۳۲ ق / ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ م | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| دانشگاه = | | دانشگاه = | ||
| علایق پژوهشی = فقه، اصول، تفسیر، ادبیات عرب، شعر آیینی | | علایق پژوهشی = فقه، اصول، تفسیر، ادبیات عرب، شعر آیینی | ||
| منصب = امامت جماعت در حرم امام علی (ع) | | منصب = امامت جماعت در حرم امام علی(ع) | ||
| پس از = پدرش آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی | | پس از = پدرش آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۵: | ||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[سید حسن هاشمی]] (فرزند) | [[سید هاشم هاشمی]] (فرزند) | [[سید جمالالدین هاشمی]] (فرزند) | [[شیخ منصور بيات قطيفی]] | [[شیخ شاكر بن محمد قرشی]]}} | | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[سید حسن هاشمی]] (فرزند) | [[سید هاشم هاشمی]] (فرزند) | [[سید جمالالدین هاشمی]] (فرزند) | [[شیخ منصور بيات قطيفی]] | [[شیخ شاكر بن محمد قرشی]]}} | ||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[سید جمالالدین گلپایگانی]] | [[شیخ ضیاءالدین عراقی]] | [[سید ابوالحسن اصفهانی]]}} | | اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[سید جمالالدین گلپایگانی]] | [[شیخ ضیاءالدین عراقی]] | [[سید ابوالحسن اصفهانی]]}} | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مع النبی و آله (الهاشمیات)]] | [[الأدب الجدید فی العراق]] | [[هکذا عرفت | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مع النبی و آله (الهاشمیات)]] | [[الأدب الجدید فی العراق]] | [[هکذا عرفت نفسي]] | [[المرأة و حقوق الإنسان]] | [[مشکلة الإمام الغائب و حلّها]] | [[الإسلام فی صلاته و زکاته]] | [[أصولالدین الإسلامی]] | [[الزهراء(ع)]] | [[الأخلاق فی ضوء القرآن]]}} | ||
| سبک نوشتاری = | | سبک نوشتاری = | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
}} | }} | ||
'''سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی''' (۱۳۳۲-۱۳۹۷ق/۱۹۱۳-۱۹۷۷م)، فقیه، ادیب و شاعر برجسته شیعه در نجف اشرف بود. وی از چهرههای ممتاز علمی و ادبی در حوزه علمیه نجف به شمار میرفت و در کنار جایگاه والای فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته میشود. دیوان مشهور او «مع النبی و آله» از مهمترین آثار شعری در مدح و رثای اهلبیت (ع) است. | '''سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی''' (۱۳۳۲-۱۳۹۷ق/۱۹۱۳-۱۹۷۷م)، فقیه، ادیب و شاعر برجسته شیعه در نجف اشرف بود. وی از چهرههای ممتاز علمی و ادبی در حوزه علمیه نجف به شمار میرفت و در کنار جایگاه والای فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته میشود. دیوان مشهور او «مع النبی و آله» از مهمترین آثار شعری در مدح و رثای اهلبیت(ع) است. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
سید محمد فرزند آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی (مرجع تقلید) در شب بیستم محرمالحرام سال ۱۳۳۲ هجری قمری (مطابق با ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ میلادی) در شهر نجف اشرف و در خانوادهای اهل علم، ادب و فقاهت دیده به جهان گشود. نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم | سید محمد فرزند [[موسوی گلپایگانی، سید جمالالدین احمد|آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی]] (مرجع تقلید) در شب بیستم محرمالحرام سال ۱۳۳۲ هجری قمری (مطابق با ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ میلادی) در شهر نجف اشرف و در خانوادهای اهل علم، ادب و فقاهت دیده به جهان گشود. نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به [[امام موسی کاظم علیهالسلام]] میرسد.<ref> ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194</ref><ref> [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة] </ref><ref> ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110</ref> | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
* '''ادبیات عرب:''' نزد شیخ شمس تبریزی، شیخ عبدالامیر بصری و شیخ محمدتقی اصفهانی. | * '''ادبیات عرب:''' نزد شیخ شمس تبریزی، شیخ عبدالامیر بصری و شیخ محمدتقی اصفهانی. | ||
* '''مقدمات و سطح:''' کتاب کفایه را نزد میرزا محمد عراقی و رسائل را نزد آیتالله سید حسن بجنوردی فراگرفت. همچنین نزد شیخ محمدرضا مظفر و سید موسی جصانی تحصیل کرد. | * '''مقدمات و سطح:''' کتاب کفایه را نزد میرزا محمد عراقی و رسائل را نزد [[بجنوردی، سید حسن|آیتالله سید حسن بجنوردی]] فراگرفت. همچنین نزد [[مظفر، محمدرضا|شیخ محمدرضا مظفر]] و [[سید موسی جصانی]] تحصیل کرد. | ||
* '''دروس خارج فقه و اصول:''' دروس عالی حوزه را نزد اساتیدی همچون پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، آقاضیاء عراقی و آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی سپری نمود تا به درجه اجتهاد نائل آمد. | * '''دروس خارج فقه و اصول:''' دروس عالی حوزه را نزد اساتیدی همچون پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، [[عراقی، ضیاءالدین|آقاضیاء عراقی]] و [[اصفهانی، سید ابوالحسن|آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی]] سپری نمود تا به درجه اجتهاد نائل آمد. | ||
* '''اخلاق و عرفان:''' وی همچنین از ملازمان امام کاشفالغطاء، شیخ مرتضی طالقانی و آیتالله سید علی قاضی طباطبایی بود.<ref> [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة] </ref> | * '''اخلاق و عرفان:''' وی همچنین از ملازمان امام [[کاشفالغطاء، جعفر بن خضر|کاشفالغطاء]]، [[طالقانی، مرتضی|شیخ مرتضی طالقانی]] و [[قاضی طباطبایی تبریزی، سید علی|آیتالله سید علی قاضی طباطبایی]] بود.<ref> [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة] </ref> | ||
ایشان اجازه اجتهاد خود را از سه استاد برجسته خود: پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین | ایشان اجازه اجتهاد خود را از سه استاد برجسته خود: پدر بزرگوارشان [[موسوی گلپایگانی، سید جمالالدین احمد|آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی]]، [[عراقی، ضیاءالدین|آقاضیاء عراقی]] و [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سید ابوالحسن اصفهانی]] دریافت کرد.<ref> ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194</ref><ref> ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110</ref> | ||
==فعالیتها== | ==فعالیتها== | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
* '''تدریس:''' در حوزههای مختلفی چون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و ادبیات به تدریس پرداخت و حلقه درس تفسیر قرآن داشت. در مدارس «جمعیة منتدی النشر» و «جمعیة الرابطة الادبیة» به تربیت فضلا و شاعران جوان اشتغال داشت. | * '''تدریس:''' در حوزههای مختلفی چون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و ادبیات به تدریس پرداخت و حلقه درس تفسیر قرآن داشت. در مدارس «جمعیة منتدی النشر» و «جمعیة الرابطة الادبیة» به تربیت فضلا و شاعران جوان اشتغال داشت. | ||
* '''امامت جماعت:''' سالها به جای پدرشان در صحن مطهر علوی (نماز مغرب و عشاء)، مسجد بالاسر (نماز ظهر) و داخل روضه شریفه (نماز صبح) اقامه جماعت میکرد و سرپرستی امور شرعی مقلدان پدر را بر عهده داشت. | * '''امامت جماعت:''' سالها به جای پدرشان در صحن مطهر علوی (نماز مغرب و عشاء)، مسجد بالاسر (نماز ظهر) و داخل روضه شریفه (نماز صبح) اقامه جماعت میکرد و سرپرستی امور شرعی مقلدان پدر را بر عهده داشت. | ||
* '''فعالیتهای اجتماعی و سیاسی:''' از اصحاب خاص مرجع عالیقدر آیتالله سید محسن حکیم و عضو لجنه استفتاء در دفتر ایشان بود. در تأسیس «جمعیه منتدی النشر» نقش داشت و از اعضای «جماعة العلماء» بود که در سال ۱۳۷۸ق برای مبارزه با جریان الحادی در عراق تشکیل شد. در برابر رژیم بعث عراق موضعگیری داشت و نسبت به مسائل ایران و نهضت دکتر مصدق بیتفاوت نبود. | * '''فعالیتهای اجتماعی و سیاسی:''' از اصحاب خاص مرجع عالیقدر [[حکیم، سید محسن|آیتالله سید محسن حکیم]] و عضو لجنه استفتاء در دفتر ایشان بود. در تأسیس «جمعیه منتدی النشر» نقش داشت و از اعضای «جماعة العلماء» بود که در سال ۱۳۷۸ق برای مبارزه با جریان الحادی در عراق تشکیل شد. در برابر رژیم بعث عراق موضعگیری داشت و نسبت به مسائل ایران و نهضت دکتر مصدق بیتفاوت نبود. | ||
* '''فعالیتهای مطبوعاتی:''' با مجله «الهاتف» همکاری داشت و اشعار و مقالاتش در آن منتشر میشد.<ref> ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110</ref> | * '''فعالیتهای مطبوعاتی:''' با مجله «الهاتف» همکاری داشت و اشعار و مقالاتش در آن منتشر میشد.<ref> ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110</ref> | ||
==ویژگیهای شعری== | ==ویژگیهای شعری== | ||
سید محمدجمال هاشمی در سرودن شعر، بهویژه بدیههسرایی، سرآمد شاعران زمان خود در عراق بود. دیوان بزرگ او با نام «الهاشمیات» شامل سه بخش است که بخش «مع النبی و آله» به مدایح و مراثی اهلبیت اختصاص دارد. وی نوع خاصی از اوزان شعری به نام «اوتار» را ابداع کرد. اشعار او به دلیل محتوای قوی و عاطفی، همواره توسط مداحان و سخنرانان در مراسمهای مذهبی قرائت میشود. از جمله اشعار مشهور او میتوان به قصیده «بنت الخلود» در نعت حضرت زهرا (س) و اشعارش درباره واقعه کربلا اشاره کرد. | سید محمدجمال هاشمی در سرودن شعر، بهویژه بدیههسرایی، سرآمد شاعران زمان خود در عراق بود. دیوان بزرگ او با نام «الهاشمیات» شامل سه بخش است که بخش «مع النبی و آله» به مدایح و مراثی اهلبیت اختصاص دارد. وی نوع خاصی از اوزان شعری به نام «اوتار» را ابداع کرد. اشعار او به دلیل محتوای قوی و عاطفی، همواره توسط مداحان و سخنرانان در مراسمهای مذهبی قرائت میشود. از جمله اشعار مشهور او میتوان به قصیده «بنت الخلود» در نعت حضرت زهرا(س) و اشعارش درباره واقعه کربلا اشاره کرد. | ||
==نمونههایی از اشعار ایشان== | ==نمونههایی از اشعار ایشان== | ||
1. در وصف حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) - قصیده «بنت الخلود» | 1. در وصف حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) - قصیده «بنت الخلود» | ||
این قصیده رائیه ۲۴ بیتی از مشهورترین سرودههای ایشان است. | این قصیده رائیه ۲۴ بیتی از مشهورترین سرودههای ایشان است. | ||
• متن عربی: | • متن عربی: | ||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۷: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
• ترجمه: | • ترجمه: | ||
زهرایی که با نور او تمام کائنات درخشیدن گرفت، ولی نه خورشید و نه ماه را یارای آن است که با نور او برابری کنند. | زهرایی که با نور او تمام کائنات درخشیدن گرفت، ولی نه خورشید و نه ماه را یارای آن است که با نور او برابری کنند. | ||
۲. درباره درب طلای صحن علوی - قصیده «باب الخلود» | |||
ایشان هفت بیت برای ورودی صحن مطهر علی بن ابیطالب(ع) سرودند که با خط ثلث بر آن نگاشته شده است. | ۲. درباره درب طلای صحن علوی - قصیده «باب الخلود» | ||
ایشان هفت بیت برای ورودی صحن مطهر [[امام علی علیهالسلام|علی بن ابیطالب(ع)]] سرودند که با خط ثلث بر آن نگاشته شده است. | |||
• متن عربی: | • متن عربی: | ||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
| خط ۸۵: | خط ۸۹: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
• ترجمه: | • ترجمه: | ||
سر و چشمان خود را به نشانه خشوع پایین بینداز؛ زیرا اینجا سرّ عالم وجود و درب جاودانگی است. | سر و چشمان خود را به نشانه خشوع پایین بینداز؛ زیرا اینجا سرّ عالم وجود و درب جاودانگی است. | ||
۳. در رثای پروین اعتصامی - قصیده «کبوتر هنر» | |||
ارتباط علمی و ادبی ایشان با پروین اعتصامی به حدی بود که پس از درگذشت او، قصیدهای بسیار زیبا در رثایش سرودند. | |||
۳. در رثای پروین اعتصامی - قصیده «کبوتر هنر» | |||
ارتباط علمی و ادبی ایشان با پروین اعتصامی به حدی بود که پس از درگذشت او، قصیدهای بسیار زیبا در رثایش سرودند. | |||
• متن عربی: | • متن عربی: | ||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
| خط ۹۴: | خط ۱۰۳: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
• ترجمه: | • ترجمه: | ||
بالهایت را در میان پرندگان بهشت جاودان بگشای و از شبنم زیبایی و نور آن بنوش. | بالهایت را در میان پرندگان بهشت جاودان بگشای و از شبنم زیبایی و نور آن بنوش. | ||
۴. در ستایش ایران - قصیده «إلی إیران» | |||
ایشان در این قصیده از تعلق خاطر خود به خاک ایران و کوه الوند سخن گفتهاند. | |||
۴. در ستایش ایران - قصیده «إلی إیران» | |||
ایشان در این قصیده از تعلق خاطر خود به خاک ایران و کوه الوند سخن گفتهاند. | |||
• متن عربی: | • متن عربی: | ||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
| خط ۱۰۳: | خط ۱۱۷: | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
• ترجمه: | • ترجمه: | ||
قلب من با عشق به سوی ایران روانه شد؛ پس ای دختر تاریخ (ایران)، با من مهربان باش و قلبم را نشکن. | قلب من با عشق به سوی ایران روانه شد؛ پس ای دختر تاریخ (ایران)، با من مهربان باش و قلبم را نشکن. | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
آیتالله سید محمدجمال هاشمی در ماه ربیعالاول سال ۱۳۹۷ هجری قمری (۵ مارس ۱۹۷۷م) در سن ۶۵ سالگی درگذشت. ایشان در حالی که برای اقامه نماز جماعت عشاء در راه حرم مطهر امیرالمؤمنین (ع) بود، بر اثر سکته قلبی دعوت حق را لبیک گفت. پیکر ایشان در قبرستان وادیالسلام نجف در جوار پدر بزرگوارشان به خاک سپرده شد.<ref> [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة] </ref> | آیتالله سید محمدجمال هاشمی در ماه ربیعالاول سال ۱۳۹۷ هجری قمری (۵ مارس ۱۹۷۷م) در سن ۶۵ سالگی درگذشت. ایشان در حالی که برای اقامه نماز جماعت عشاء در راه حرم مطهر [[امام علی علیهالسلام|امیرالمؤمنین(ع)]] بود، بر اثر سکته قلبی دعوت حق را لبیک گفت. پیکر ایشان در قبرستان وادیالسلام نجف در جوار پدر بزرگوارشان به خاک سپرده شد.<ref> [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة] </ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
| خط ۱۱۶: | خط ۱۳۲: | ||
* مشکلة الإمام الغائب و حلّها | * مشکلة الإمام الغائب و حلّها | ||
* الإسلام فی صلاته و زکاته | * الإسلام فی صلاته و زکاته | ||
* | * أصولالدین الإسلامی | ||
* الزهراء ( | * الزهراء (علیهاالسلام) | ||
* الأخلاق فی ضوء القرآن (خطی) | * الأخلاق فی ضوء القرآن (خطی) | ||
* تفسیر القرآن الکریم | * تفسیر القرآن الکریم | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۵۶: | ||
* الجبوری، کامل سلمان، معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002، ج5، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی، 2003م-1424ق | * الجبوری، کامل سلمان، معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002، ج5، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی، 2003م-1424ق | ||
* [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ موقع الشیعة: السيّد محمد جمال الهاشمي] | * [https://ar.al-shia.org/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%D9%8A-2/ موقع الشیعة: السيّد محمد جمال الهاشمي] | ||
* [[:noormags:1416729|راثی تهرانی، حبیب، معرفی دیوان | * [[:noormags:1416729|راثی تهرانی، حبیب، معرفی دیوان آیتالله سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی موسوم به «مع النبی و آله علیهمالسلام»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله آینه پژوهش مهر و آبان 1397 - شماره 172 (18 صفحه - از 107 تا 124)]]. | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
| خط ۱۵۷: | خط ۱۷۳: | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:مقالات بازبینی شده2 اسفند 1404]] | ||
[[رده:مؤلفین-اسفند]] | [[رده:مؤلفین-اسفند]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۴ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۳
سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی (۱۳۳۲-۱۳۹۷ق/۱۹۱۳-۱۹۷۷م)، فقیه، ادیب و شاعر برجسته شیعه در نجف اشرف بود. وی از چهرههای ممتاز علمی و ادبی در حوزه علمیه نجف به شمار میرفت و در کنار جایگاه والای فقهی، به عنوان یکی از بزرگترین شاعران آیینی عرب زبان شناخته میشود. دیوان مشهور او «مع النبی و آله» از مهمترین آثار شعری در مدح و رثای اهلبیت(ع) است.
| سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمد بن جمالالدین بن حسین موسوی کلپایگانی |
| نامهای دیگر | هاشمی، محمدجمال؛ موسوی کلپایگانی، سید محمدجمال |
| لقب | شاعر اهلبیت |
| تخلص | هاشمی |
| نسب | نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم(ع) میرسد |
| نام پدر | سید جمالالدین گلپایگانی |
| ولادت | ۲۰ محرم ۱۳۳۲ ق / ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ م |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف اشرف |
| رحلت | ۱۵ ربیعالاول ۱۳۹۷ ق / ۵ مارس ۱۹۷۷ م |
| مدفن | وادی السلام، نجف اشرف |
| طول عمر | ۶۵ سال |
| فرزندان | سید حسن، سید هاشم، سید جمالالدین |
| خویشاوندان | پدر: آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی (مرجع تقلید)، برادران: سید احمد، سید علی |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه اثنی عشری |
| پیشه | فقیه، ادیب، شاعر، مدرس حوزه |
| منصب | امامت جماعت در حرم امام علی(ع) |
| پس از | پدرش آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی |
| اطلاعات علمی | |
| اجازه اجتهاد از | |
| درجه علمی | اجتهاد |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، تفسیر، ادبیات عرب، شعر آیینی |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
ولادت
سید محمد فرزند آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی (مرجع تقلید) در شب بیستم محرمالحرام سال ۱۳۳۲ هجری قمری (مطابق با ۱۸ دسامبر ۱۹۱۳ میلادی) در شهر نجف اشرف و در خانوادهای اهل علم، ادب و فقاهت دیده به جهان گشود. نسب ایشان با واسطه «سید ابراهیم مجاب» به امام موسی کاظم علیهالسلام میرسد.[۱][۲][۳]
تحصیلات
ایشان از دوران کودکی وارد حوزه علمیه نجف شد و مراحل تحصیلی خود را نزد اساتید برجستهای سپری کرد:
- ادبیات عرب: نزد شیخ شمس تبریزی، شیخ عبدالامیر بصری و شیخ محمدتقی اصفهانی.
- مقدمات و سطح: کتاب کفایه را نزد میرزا محمد عراقی و رسائل را نزد آیتالله سید حسن بجنوردی فراگرفت. همچنین نزد شیخ محمدرضا مظفر و سید موسی جصانی تحصیل کرد.
- دروس خارج فقه و اصول: دروس عالی حوزه را نزد اساتیدی همچون پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، آقاضیاء عراقی و آیتالله سید ابوالحسن اصفهانی سپری نمود تا به درجه اجتهاد نائل آمد.
- اخلاق و عرفان: وی همچنین از ملازمان امام کاشفالغطاء، شیخ مرتضی طالقانی و آیتالله سید علی قاضی طباطبایی بود.[۴]
ایشان اجازه اجتهاد خود را از سه استاد برجسته خود: پدر بزرگوارشان آیتالله سید جمالالدین گلپایگانی، آقاضیاء عراقی و سید ابوالحسن اصفهانی دریافت کرد.[۵][۶]
فعالیتها
پس از کسب مدارج علمی، وی به یکی از مدرسان و ادیبان نامی نجف تبدیل شد:
- تدریس: در حوزههای مختلفی چون فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و ادبیات به تدریس پرداخت و حلقه درس تفسیر قرآن داشت. در مدارس «جمعیة منتدی النشر» و «جمعیة الرابطة الادبیة» به تربیت فضلا و شاعران جوان اشتغال داشت.
- امامت جماعت: سالها به جای پدرشان در صحن مطهر علوی (نماز مغرب و عشاء)، مسجد بالاسر (نماز ظهر) و داخل روضه شریفه (نماز صبح) اقامه جماعت میکرد و سرپرستی امور شرعی مقلدان پدر را بر عهده داشت.
- فعالیتهای اجتماعی و سیاسی: از اصحاب خاص مرجع عالیقدر آیتالله سید محسن حکیم و عضو لجنه استفتاء در دفتر ایشان بود. در تأسیس «جمعیه منتدی النشر» نقش داشت و از اعضای «جماعة العلماء» بود که در سال ۱۳۷۸ق برای مبارزه با جریان الحادی در عراق تشکیل شد. در برابر رژیم بعث عراق موضعگیری داشت و نسبت به مسائل ایران و نهضت دکتر مصدق بیتفاوت نبود.
- فعالیتهای مطبوعاتی: با مجله «الهاتف» همکاری داشت و اشعار و مقالاتش در آن منتشر میشد.[۷]
ویژگیهای شعری
سید محمدجمال هاشمی در سرودن شعر، بهویژه بدیههسرایی، سرآمد شاعران زمان خود در عراق بود. دیوان بزرگ او با نام «الهاشمیات» شامل سه بخش است که بخش «مع النبی و آله» به مدایح و مراثی اهلبیت اختصاص دارد. وی نوع خاصی از اوزان شعری به نام «اوتار» را ابداع کرد. اشعار او به دلیل محتوای قوی و عاطفی، همواره توسط مداحان و سخنرانان در مراسمهای مذهبی قرائت میشود. از جمله اشعار مشهور او میتوان به قصیده «بنت الخلود» در نعت حضرت زهرا(س) و اشعارش درباره واقعه کربلا اشاره کرد.
نمونههایی از اشعار ایشان
1. در وصف حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) - قصیده «بنت الخلود» این قصیده رائیه ۲۴ بیتی از مشهورترین سرودههای ایشان است.
• متن عربی:
| شَعَّتْ فَال الشَّمْسُ تَحْکیها وَ ال القَمَرُ | زَهْراءُ مِنْ نُورِها الأَکْوانُ تَزْدَهِرُ |
• ترجمه:
زهرایی که با نور او تمام کائنات درخشیدن گرفت، ولی نه خورشید و نه ماه را یارای آن است که با نور او برابری کنند.
۲. درباره درب طلای صحن علوی - قصیده «باب الخلود»
ایشان هفت بیت برای ورودی صحن مطهر علی بن ابیطالب(ع) سرودند که با خط ثلث بر آن نگاشته شده است. • متن عربی:
| طَأْطِئِ الطَّرَفَ فَهُوَ سِرُّ الوُجُودِ | وَ اخْشَعِ الرَّأسَ فَهوَ بابُ الخُلُودِ |
• ترجمه:
سر و چشمان خود را به نشانه خشوع پایین بینداز؛ زیرا اینجا سرّ عالم وجود و درب جاودانگی است.
۳. در رثای پروین اعتصامی - قصیده «کبوتر هنر»
ارتباط علمی و ادبی ایشان با پروین اعتصامی به حدی بود که پس از درگذشت او، قصیدهای بسیار زیبا در رثایش سرودند.
• متن عربی:
| رَفْرِفي في الخُلُودِ بَیْنَ ُطُیُورِه | وَ اشْرَبِی مِنْ نَدَی الجَمالِ وَ نُورِه |
• ترجمه:
بالهایت را در میان پرندگان بهشت جاودان بگشای و از شبنم زیبایی و نور آن بنوش.
۴. در ستایش ایران - قصیده «إلی إیران»
ایشان در این قصیده از تعلق خاطر خود به خاک ایران و کوه الوند سخن گفتهاند.
• متن عربی:
| إلی إیرانَ قَلْبی سارَ مَعَ الحُبِّ یَصْطافُ | فَرفقاً یا اْبنَةَ التّأریخِ بی لا تَسحِقی قَلبی |
• ترجمه:
قلب من با عشق به سوی ایران روانه شد؛ پس ای دختر تاریخ (ایران)، با من مهربان باش و قلبم را نشکن.
وفات
آیتالله سید محمدجمال هاشمی در ماه ربیعالاول سال ۱۳۹۷ هجری قمری (۵ مارس ۱۹۷۷م) در سن ۶۵ سالگی درگذشت. ایشان در حالی که برای اقامه نماز جماعت عشاء در راه حرم مطهر امیرالمؤمنین(ع) بود، بر اثر سکته قلبی دعوت حق را لبیک گفت. پیکر ایشان در قبرستان وادیالسلام نجف در جوار پدر بزرگوارشان به خاک سپرده شد.[۸]
آثار
- مع النبی و آله (الهاشمیات) - دیوان شعر (۲ جلد)
- الأدب الجدید فی العراق
- هکذا عرفت نفسی
- المرأة و حقوق الإنسان
- مشکلة الإمام الغائب و حلّها
- الإسلام فی صلاته و زکاته
- أصولالدین الإسلامی
- الزهراء (علیهاالسلام)
- الأخلاق فی ضوء القرآن (خطی)
- تفسیر القرآن الکریم
- تاریخ الأدب العربی (خطی)
- الأدب القدیم (خطی)
- حاشیه بر مطول تفتازانی (خطی)
- حاشیه بر کفایة الأصول (۲ جلد، خطی)
- حاشیه بر رسائل شیخ انصاری (خطی)
- حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری (خطی)
- تقریرات اصول از درس آقاضیاء عراقی (خطی)
- تقریرات فقه از درس پدرشان (خطی)
- الأوتار المنظومة (خطی)
- الأنغام فی الموشحات (خطی)
- ملحمة الجیل - قصیده ۷۰۰ بیتی در رد مذاهب نوظهور (خطی)
- روائع الأمالی فی فروع العلم الإجمالی
- الأدلة الشرعیة عند الإمامیة[۹][۱۰]
پانویس
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص110
- ↑ ر.ک:السيّد محمد جمال الهاشمي، موقع الشیعة
- ↑ ر.ک: الجبوری، کامل سلمان، ج5، ص194
- ↑ ر.ک: راثی تهرانی، حبیب، ص111
منابع مقاله
- الجبوری، کامل سلمان، معجم الأدباء من العصر الجاهلي حتى سنة 2002، ج5، بیروت - لبنان: دار الکتب العلمیة، الطبعة الاولی، 2003م-1424ق
- موقع الشیعة: السيّد محمد جمال الهاشمي
- راثی تهرانی، حبیب، معرفی دیوان آیتالله سید محمدجمال هاشمی گلپایگانی موسوم به «مع النبی و آله علیهمالسلام»، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله آینه پژوهش مهر و آبان 1397 - شماره 172 (18 صفحه - از 107 تا 124).