بجنوردی، سید حسن
| سید حسن بجنوردی | |
|---|---|
 بجنوردی، سید حسن | |
| نام کامل | سید میرزا حسن موسوی بجنوردی |
| نامهای دیگر | موسوی بجنوردی، سید حسن |
| نام پدر | سید آقا بزرگ |
| ولادت | ۱۲۷۶ شمسی (۱۳۱۶ قمری) |
| محل تولد | روستای «خدا شاه»، بجنورد، ایران |
| محل زندگی | بجنورد، مشهد، نجف اشرف |
| رحلت | ۱۳۵۳ شمسی (۱۳۹۵ قمری) |
| مدفن | نجف اشرف |
| طول عمر | ۷۷ سال |
| فرزندان | سید محمد موسوی بجنوردی، سید محمدکاظم موسوی بجنوردی |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، اصولی، مجتهد |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | حوزه علمیه مشهد، نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، فلسفه، قواعد فقهیه |
| اساتید |
|
| برخی آثار |
|
سيد ميرزا حسن موسوى بجنوردى (۱۲۷۶-۱۳۵۳ش)، از علما و مجتهدان بزرگ حوزه علمیه نجف اشرف و از چهرههای درخشان فقهای شیعه در عصر حاضر بود. وی در روستای «خدا شاه» از توابع بجنورد زاده شد و تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خود آغاز کرد. سپس برای ادامه تحصیل به مشهد مقدس مهاجرت نمود و سیزده سال در آنجا از محضر بزرگانی چون حاج فاضل خراسانی (در فلسفه و حکمت) و شیخ آقابزرگ شهیدی بهره برد و در فقه در درس آیات عظام سید آقاحسین قمی، میرزا محمد خراسانی (آقازاده) و فاضل خراسانی شرکت جست تا آنکه خود از چهرههای سرشناس علمی آن حوزه گردید. وی در سال ۱۳۴۰ق عازم نجف اشرف شد و در درس آقا ضیاءالدین عراقی یک دوره اصول و برخی کتابهای فقهی را فرا گرفت و در مجلس درس میرزای نائینی یک دوره اصول و شانزده سال مباحث فقهی را بهره برد. پس از وفات نائینی، در درس سید ابوالحسن اصفهانی شرکت کرد و خود از مدرسان و اساتید بزرگ حوزه نجف و از شخصیتهای نامآور در فقه، اصول و فلسفه گردید. از آثار ارزشمند او میتوان به «القواعد الفقهیة»، «منتهی الأصول»، حواشی بر عروة الوثقی و وسیلة النجاة و رسالههایی در اجتماع امر و نهی و رضاع اشاره کرد. وی سرانجام در ۷۹ سالگی در ۱۳۵۳ش (۱۳۹۵ق) درگذشت.
سید محمد موسوى بجنوردى و محمدكاظم موسوى بجنوردى فرزند ایشان میباشند.
ولادت
آيتاللّه ميرزا حسن بجنوردى در سال 1316قمرى در روستاى «خدا شاه» از توابع بجنورد ديده به جهان گشود. پدرش سيد آقا بزرگ فرزند سيد على اصغر از سادات بزرگوار آن منطقه است. شهرستان بجنورد در شمال غربى خراسان و مجاور دشت گرگان و در مسير راه كناره به خراسان قرار گرفته است. آب و هواى آن نسبتا معتدل و به سردسير بودن نزدیک است. مساجد و بقاع مشهورى دارد. استخرى زيبا و چشمۀ آبى كه از زير كوه مىجوشد و در آن استخر مىآيد بسيار جالب و ديدنى است. از اين شهر رجال و دانشمندان بزرگى برخاستهاند كه از جملۀ آنان آيتاللّه سيد ميرزا حسن موسوى بجنوردى است.[۱]
تحصيلات
آيتاللّه ميرزا حسن بجنوردى تحصيلات خود را از همان زادگاه خود آغاز نمود. وى بخشى از علوم مقدماتى و ادبيات عرب را فرا گرفت. سپس براى ادامۀ تحصيل عازم شهر مشهد مقدس شده و در حوزۀ علميّۀ آن شهر در جوار حرم ملكوتى امام هشتم امام رضا عليهالسلام سيزده سال از محضر بزرگان آن حوزه بهرهمند گشت.
وى در اين دوران علوم عربى و سطوح فقه و اصول را به پايان رساند. در فلسفه و حكمت از محضر حكيم معروف حاج فاضل خراسانى و شيخ آقا بزرگ شهيدى بهره برد. در فقه در مجلس درس سيد آقا حسین قمى مشهور، و ميرزا محمد خراسانى معروف به آقازاده، و فاضل خراسانى شركت كرد تا آنكه خود از چهرههاى سرشناس علمى آن حوزه به شمار آمد.
وى در سال 1340 هجرى قمرى عازم نجف اشرف گرديد و در حوزۀ درس آقا ضياءالدين عراقى شركت كرده و يك دوره اصول و برخى از کتابهاى فقهى را از محضر ايشان بهره برد و همچنين در مجلس درس محقق بزرگ ميرزا محمدحسین نائينى يك دوره اصول و 16 سال در مباحث فقهى ايشان شركت كرد.
در سال 1355 و پس از وفات مرحوم نائينى در مجلس درس مرجع بزرگ شيعه سيد ابوالحسن اصفهانى شركت كرده تا آنكه خود از مدرسين و اساتيد بزرگ آن حوزه و از شخصيتهاى نامآور در فقه و اصول و فلسفه به شمار آمد و آثارى گرانبها در علوم اسلامى از خود به يادگار گذاشت.[۲]
اساتيد
وى از اساتيد بزرگى نيز بهرهمند گشته است از جمله:
- آقا ضياءالدين عراقى
- ميرزا محمدحسین نائينى
- سيد ابوالحسن اصفهانى
- حاج فاضل خراسانى
- شيخ آقا بزرگ شهيدى
- آقازادۀ كفايى
- آيتاللّه قمى
- ميرزا محمد خراسانى معروف به آقازاده
شخصيت علمى و اجتماعى
سيد العلماء و المجتهدين آيتاللّه آقاى حاج ميرزا حسن موسوى بجنوردى، داماد معظم مرحوم آيتاللّه حاج سيد حسين اصفهانى، از علماى طراز اول معاصر حوزۀ علميّۀ نجف بوده و داراى مقام علم و عمل و دقت نظر است.
معظم له عالمى محقق و فقيهى مدقق و جامع معقول و منقول و حاوى فروع و اصول مىباشد و به اعلى درجۀ فقاهت و اجتهاد رسيده است. وى فقيهى بزرگ و دانشمندى متبحر و حجتى جليل و مجتهدى متضلع و از چهرههاى درخشان علماى شيعه در حوزۀ علميّۀ نجف اشرف به شمار مىآيد.[۳]
فرزندان
آيتاللّه سيد ميرزا حسن موسوى بجنوردى داراى فرزندانى بزرگوار است به نامهاى:
- سيد محمد مهدى
- سيد محمد جواد
- سيد محمد
- سيد محمد كاظم
وفات
سرانجام اين عالم انديشمند پس از عمرى خدمت به علوم و معارف اسلامى و تحصيل و تدريس و نگارش آثارى گرانبها، در سن 79 سالگى، در سال 1395 هجرى قمرى ديده از جهان فرو بست و جهان علم و دانش و عالم تشيع را در سوگ خود نشاند.
تأليفات
تأليفات ارزشمندى نيز از اين دانشمند بزرگ به جاى مانده است مانند:
- منتهى الأصول
- القواعد الفقهية
- حاشية على العروة الوثقى
- حاشية على وسيلة النجاة
- رسالة في اجتماع الأمر و النهي
- كتاب في الحكمة
- حاشية على الوسائل
- ذخيرة المعاد
- رسالة في الرضاع
پانویس