شریف رضی، محمد بن حسین: تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'ابیالحسن ' به 'ابیالحسن ') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۷۲ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = شریف رضی | |||
{| | | تصویر = NUR02336.jpg | ||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = مرقد منسوب به سید رضی در کاظمین | |||
| | | نام کامل = ابوالحسن محمد بن حسین بن موسی موسوی بغدادی | ||
| | | نامهای دیگر = سید رضی، شریف رضی | ||
| | | لقب = ذوالمنقبتین، شریف جلیل | ||
| تخلص = | |||
| نسب = از نسل امام موسی کاظم(ع) و امام زینالعابدین(ع) | |||
| نام پدر = ابواحمد حسین (طاهر ذوالمنقبتین) | |||
| ولادت = ۳۵۹ق | |||
| محل تولد = بغداد (محله کرخ) | |||
| کشور تولد = عراق | |||
| محل زندگی = بغداد | |||
| رحلت = ۴۰۶ق | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = خانهاش در محله کرخ بغداد (قبر بعدها از بین رفت) | |||
| طول عمر = ۴۷ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = [[سید مرتضی، علی بن حسین|سید مرتضی]] (برادر) | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = فقیه، ادیب، شاعر، مفسر، نقیب سادات | |||
| منصب = نقیب علویان بغداد، امیر حج، مسئول دیوان مظالم | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[شيخ مفيد]] | [[سیرافی، حسن بن عبدالله|حسن بن عبدالله سیرافی]] | [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح عثمان بن جنی]]}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = بغداد | |||
| علایق پژوهشی = ادبیات عرب، فقه، کلام، تفسیر | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[نهجالبلاغة (با تحقیق قیس بهجت عطار)]] | [[ديوان الشريف الرضي]] | [[خصائص الأئمة علیهمالسلام]] | [[خصائص الأئمة علیهمالسلام]] | [[المجازات النبوية]]}} | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE02336AUTHORCODE | |||
}} | |||
'''شریف رضی''' (۳۵۹-۴۰۶ق)، فقیه، ادیب، شاعر و نقیب علویان بغداد، برادر [[سید مرتضی، علی بن حسین|سید مرتضی]] و گردآورنده [[نهجالبلاغة (صبحی صالح)|نهجالبلاغه]]. وی در بغداد در خانوادهای اصیل از سادات علوی متولد شد و تحت تربیت [[مفید، محمد بن محمد|شیخ مفید]] پرورش یافت. شریف رضی از چهرههای برجسته علمی، ادبی و اجتماعی عصر خود بود و به مقام نیابت نقیبالطالبیین و امارت حج منصوب شد. مهمترین خدمت او به فرهنگ شیعی، گردآوری و تدوین سخنان گرانسنگ [[امام علی علیهالسلام|امام علی(ع)]] در کتاب جاودانه «[[نهجالبلاغة (صبحی صالح)|نهجالبلاغه]]» است. او همچنین آثاری در زمینه تفسیر، بلاغت و ادبیات عرب از خود به جای گذاشته که «تلخیص البیان فی مجازات القرآن» و «[[المجازات النبوية|المجازات النبویة]]» از آن جملهاند. | |||
== ولادت == | |||
محمد بن حسین شریف رضی در سال 359 هجرى در محله شیعه نشین کرخ بغداد به دنيا آمد. او از خانوادهاى شريف و اصيل و از نسل ائمه معصومين است و نسبش از طرف پدر به امام كاظم عليهالسلام و از طرف مادر به امام زينالعابدين عليهالسلام مىرسد. | |||
پدرش ابواحمد حسين، ملقب به طاهر و ذوالمنقبتين از شخصيتهاى برجسته و مورد توجه حكومت و نقيب سادات و مسئول رسيدگى به شكايات مردم و امير حج بود. مادرش فاطمه دختر ابومحمد، حسين بن احمد بن حسن ناصر كبير (ابی محمد اطروش شهید در آمل طبرستان سال 304ق)<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1409?pageNumber=14&viewType=html ر.ک: مفید، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، أحكام النساء، ص 14]</ref>، زنى دانشمند و با تقوا بود و [[شيخ مفيد]] كتاب «[[أحكام النساء]]» را به درخواست ايشان به نگارش درآوردند. | |||
[[ | شبى [[شيخ مفيد]] فاطمه زهرا سلاماللهعليها را در خواب ديد كه دست امام حسن و امام حسين عليهماالسلام را در حالى كه دو كودك خردسال هستند گرفته و نزد او آورد و فرمود: «اى شيخ به اين دو كودك من علم فقه بياموز». صبح همان روز مادر سيد رضى و [[سید مرتضی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] دست دو كودك خود را گرفته و نزد او آورده و گفت: «اى شيخ به اين دو كودك من علم فقه بياموز». [[شيخ مفيد]] از اين حادثه منقلب و گريان گشت و خواب خود را براى آنان تعريف كرده و مسئوليت تربيت و تعليم اين دو سيد بزرگوار را عهدهدار گرديد. | ||
[[ | سيد رضى شخصيتى انديشمند و داراى قدرت هوش و دركى بالا بود. او مدرسهاى در شهر بغداد تأسيس كرد و به تربيت شاگردانى در علوم اسلامى پرداخت. كتابخانه بزرگى نيز براى استفاده شاگردان خود در آن مدرسه برپا نمود. | ||
| | |||
| | در سال 388 هجرى بهاءالدوله او را به جانشينى خود برگزيده و لباسهاى فاخرى به او هديه داده و او را به مقام رياست سادات و مسئول رسيدگى به شكايات مردم و امارت حج منصوب و او را به «شريف جليل» ملقب نمود. در سال 397 هجرى نيز از طرف بهاء الملك همين مقام به او داده شد. | ||
==اساتيد== | |||
سيد رضى نزد شخصيتهاى زير شاگردى كرد: [[شيخ مفيد]]، [[محمد بن موسى خوارزمى]]، [[على بن عيسى ربعى]]، [[ابن جنی، عثمان بن جنی|ابوالفتح جنى موصلى]]، [[سیرافی، حسن بن عبدالله|حسن بن عبدالله سيرافى]]. | |||
==وفات== | |||
وى در سن 47 سالگى و در روز یکشنبه، ششم محرم سال 406 ق در شهر بغداد رحلت كرد و و او را در خانه خود، نزدیک مسجد انباریین در محله کرخ بغداد، به خاک سپردند. گویند سید مرتضی که طاقت دیدن جنازه برادر و به خاک سپردنش را نداشت، به حرم کاظمین رفت و فخرالملک، وزیر بهاءالدوله دیلمی، بر وی نماز گزارد. | |||
سید مرتضی در رثای او گفته است: | |||
{{شعر}} | |||
{{ب|''یا للرجال لفجعة جذمت یدی''|2=''و وددت لو ذهبت علی برأسی''<ref>ر.ک: شرح نهج البلاغة، ابن ابي الحديد، ج1، ص41</ref>}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
وا فریادا از مصیبتی که دستم را برید، ای کاش به جای دست راستم سرم را بُرده بود؛ | |||
پیوسته از پیش آمدنش میترسید م تا اینکه در رسید و جام زهراگینش را سر کشیدم؛ | |||
روزگاری آن را این دست و آن دست کردم لیکن همین که تصمیم گرفت، هیچ فرصتی نداد و بیدرنگ وارد شد؛به سرازیر شدن چشمهی اشکم اعتراض نکنید، زیرا اشک از اختیارم بیرون رفته مرا چنانکه باید یاری نمیکند.خدای را چه زندگانی کوتاه و بس پاکیزهای! و چه عمرهای درازی که به ناپاکی به سر میرسد. | |||
امروزه زیارتگاهی منسوب به سیدرضی، نزدیک آستان کاظمین وجود دارد که با محلی که مورخان، به عنوان خانه و محل دفن سیدرضی در محله کرخ بغداد، مشخص کردهاند، قابل انطباق نیست؛ زیرا محله کرخ، در جنوب بغداد قرار داشته و مقابر قریش (آستان کاظمین امروزی)، در شمال بغداد واقع بوده است. اما دلیل مهمتر بر این مسئله، قول [[ابن خلکان، احمد بن محمد|ابنخلکان]] در [[وفيات الأعيان و أنباء أبناء الزمان|وفیات الاعیان]] است که پس از بیان دفن سیدرضی در خانهاش در کرخ بغداد، نوشته است که این خانه ویران شد و قبر سیدرضی در آن، از بین رفت.<ref>[https://wikihaj.com/view/%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D8%B1%D8%B6%DB%8C ر.ک. ویکی حج]</ref> | |||
[[ | |||
==آثار== | ==آثار== | ||
مهمترين اثر سيد كتاب شريف | مهمترين اثر سيد كتاب شريف نهجالبلاغة است كه با توجه به تبحر ادبى وى به جمعآورى سخنان فصيح و بليغ آن حضرت پرداخته است، آثار ديگرش خصائص الأئمه، تلخيص البيان عن مجاز القرآن، المجازات النبويه و حقايق التأويل في متشابه التنزيل است. | ||
{{سید رضی}} | |||
==پانویس == | |||
<references /> | |||
{{شعر و شاعری}} | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[سید رضی مؤلف نهجالبلاغه]] | |||
[[كاخ دلاویز یا تاریخ شریف رضی]] | |||
[[سید رضی (جعفری)]] | |||
[[تمام نهجالبلاغة (النسخة المسندة) مما اختاره السيد الشريف الرضي من کلام مولانا أميرالمؤمنين الإمام علي بن أبيطالب علیهالسلام]] | |||
[[ديوان الشريف الرضي]] | |||
[[فروغ فقه و ادب: زندگینامه فشرده علامه شریف رضی]] | |||
[[أكذوبتان... حول الشريف الرضي التقي الزاهد]] | |||
[[شرح نهجالبلاغه (محمد عبده)]] | |||
[[عبقرية الشريف الرضي]] | |||
[[شرح نهجالبلاغة (ابن ابیالحديد)]] | |||
[[نهجالبلاغة (صبحی صالح)]] | |||
[[نهجالبلاغة (با تحقیق قیس بهجت عطار)]] | |||
[[ترجمه نهجالبلاغه (کاسب)]] | |||
[[ترجمه نهجالبلاغه؛ سروش خدا در سرود علی علیهالسلام]] | |||
[[ترجمه نهجالبلاغه (محمدمهدی جعفری)]] | |||
[[منهاج البراعة في شرح نهجالبلاغة (خویی)]] | |||
[[ترجمه نهجالبلاغه (مقیمی)]] | |||
[[شرح نهجالبلاغة (ابن میثم)]] | |||
[[شرح نهجالبلاغه (ابن میثم، ترجمه فارسی)]] | |||
[[ولایت نامه]] | |||
[[عهدنامه مالک اشتر]] | |||
[[نهجالبلاغه پارسی (دین پرور)]] | |||
[[ترجمه نهجالبلاغه (احمدزاده)]] | |||
[[آفرینشهای هنری در گفتار نبوی (تلخیص و بازنویسی کتاب مجازات آثار نبوی)]] | |||
[[منهاج البراعة في شرح نهجالبلاغة (راوندی)]] | |||
[[شرح و ترجمه نهجالبلاغه (انصاری)]] | |||
[[منهاج الولاية في شرح نهجالبلاغة]] | |||
[[ترجمه و شرح نهجالبلاغه (فیضالاسلام)]] | |||
[[نهجالبلاغة با ترجمه منظوم (امید مجد)]] | |||
[[ | |||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (بر اساس نسخه سپهر)]] | ||
[[ | [[في ظلال نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[خصائص الأئمة علیهمالسلام]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (افتخارزاده)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغه (مدرس وحید)]] | ||
[[ | [[ترجمه گویا و شرح فشردهای بر نهجالبلاغه]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة المقتطف من بحارالأنوار للعلامة المجلسي]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (تحقیق عطاردی قوچانی)]] | ||
[[ | [[المجازات النبوية]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة (دخیل)]] | ||
[[ | [[ترجمه روان نهجالبلاغه (ارفع)]] | ||
[[ | [[تلخیص البیان في مجازات القرآن]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (شیروانی)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (سپهر)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (آقامیرزایی)]] | ||
[[ | [[مروارید حکمت از دریای عصمت]] | ||
[[ | [[تنبيه الغافلين و تذكرة العارفين]] | ||
[[ | [[حقائق التأويل في متشابه التنزيل]] | ||
[[ | [[تحفة العلية في شرح الخطابات الحيدرية]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (شهیدی)]] | ||
[[ | [[یادنامه علامه شریف رضی]] | ||
[[ | [[دراسة حول نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[حدائق الحقائق في شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[مصادر نهجالبلاغة و أسانيده]] | ||
[[ | [[بحثی کوتاه پیرامون نهجالبلاغة و مدارک آن]] | ||
[[ | [[شروح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[منجی موعود از منظر نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[كاوشی در نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالسعادة في مستدرك نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة نبراس السیاسة و منهل التربیة (مقالات کنگره سوم)]] | ||
[[نهج | [[تمام نهج البلاغة]] | ||
[[ | [[ترجمه روان نهجالبلاغه (سید کاظم ارفع)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (احمدزاده)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (اردبیلی)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (ترجمه انصاری)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (انصاریان، ط. قدیم)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (اولیایی)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (بهشتی)]] | ||
[[ترجمه | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)]] | ||
[[ترجمه | [[ترجمه نهجالبلاغه (سپهر)]] | ||
[[ترجمه | [[ترجمه نهجالبلاغه (شرقی)]] | ||
[[ترجمه | [[کتاب نهجالبلاغة با ترجمه فارسی قرن پنجم و ششم]] | ||
[[ترجمه نهجالبلاغه ( | [[ترجمه نهجالبلاغه (مبشری)]] | ||
[[ترجمه | [[ترجمه نهجالبلاغه (محسن فارسی)]] | ||
[[ | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه (آملی)]] | ||
[[ | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه]] | ||
[[ | [[تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین]] | ||
[[ | [[معارج نهجالبلاغة (تحقیق طیب)]] | ||
[[ | [[خورشید بیغروب، نهجالبلاغه با فهرستهای دهگانه]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (ترجمه فاضل)]] | ||
[[ | [[سخنان علی علیهالسلام از نهجالبلاغة (کمپانی)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغه (سید عباس موسوی)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة (شارح قرن هشتم)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة (قزوینی حائری)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة (دخیل)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة (شارح قرن هشتم)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغه (نواب لاهیجی)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغه منظوم (انصاری)]] | ||
[[ | [[منهاج الولاية في شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (تحقیق عطاردی قوچانی)]] | ||
[[ | [[ترجمه کامل نهجالبلاغه (شاهین)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (عابدینی مطلق)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (شریعت)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (دشتی)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (فولادوند)]] | ||
[[ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)]] | |||
[[ | [[كتاب شریف نهجالبلاغه همراه با شرح محمد عبده (فقیهی)]] | ||
[[ | [[منتخب نهجالبلاغه (ترجمه اسماعیلی)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (شیروانی)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (ترجمه مهدی شریعتی)]] | ||
[[ | [[ترجمه نهجالبلاغه (علامه جعفری)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة به زبان فارسی ساده (ترجمه سید مهدی حجتی)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغه منظوم (ترجمه علی توکلی)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغه (تحقیق حسینی)]] | ||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[حقائق التأویل في متشابه التنزیل]] | ||
[[ | [[آفرینشهای ادبی در گفتار نبوی]] | ||
[[ | [[المجازات النبویة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة (سخنان، نامهها و حکمتهای امیرالمؤمنین امام علی بن ابیطالب علیهالسلام]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغه (ترجمه کلمات قصار، صدرالدین بلاغی)]] | ||
[[ | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة و هو ما اختاره الشریف الرضی من کلام سیدنا و مولانا امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب علیهالسلام]] | ||
[[ | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)]] | ||
[[ | [[مفتاح السعادة في شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نسخه ترجمه نهجالبلاغه (بر اساس ترجمه مکارم)]] | ||
[[ | [[تلخيص البيان في مجازات القرآن]] | ||
[[ | [[Imam Ali Nahjul Balagha Sermons,letters and Sayings]] | ||
[[نهجالبلاغة: خطبهها، نامهها و حکمتهای حضرت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام]] | |||
[[ | [[شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة]] | ||
[[ترجمه و شرح | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة با ترجمه استاد ولي]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة و هو المختار من کلام امیرالمؤمنین عليهالسلام]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة: و هو مجموع ما أختاره الشريف ابوالحسن محمد الرضي بن الحسن الموسوي من کلام اميرالمؤمنين أبيالحسن علي بن أبيطالب عليهالسلام (بیروت)]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة مع ترجمه و حواشی مکمل]] | ||
[[جامع نسخ | [[جامع نسخ نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة:و بهامشه شرح الفارسی المنقول من منهاج البراعه و شرح النواب اللاهیجی مع دیوان المنسوب الی امیرالمؤمنین علیه السلم و ترجمه الدیوان منقول من شرح الدیوان للمیبدی]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة: و هو مجموعة خطب مولانا أمیر المؤمنین(ع) و أوامره و کتبه و رسائله و حکمه و مواعظه]] | ||
[[ | [[نهجالبلاغة حضرت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام]] | ||
[[شرح | [[شرح نهجالبلاغة]] | ||
[[ | [[ترجمه و شرح نهجالبلاغه]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مفسران شیعه]] | |||
[[رده:ادیبان]] | |||
[[رده:شاعران]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۷
شریف رضی (۳۵۹-۴۰۶ق)، فقیه، ادیب، شاعر و نقیب علویان بغداد، برادر سید مرتضی و گردآورنده نهجالبلاغه. وی در بغداد در خانوادهای اصیل از سادات علوی متولد شد و تحت تربیت شیخ مفید پرورش یافت. شریف رضی از چهرههای برجسته علمی، ادبی و اجتماعی عصر خود بود و به مقام نیابت نقیبالطالبیین و امارت حج منصوب شد. مهمترین خدمت او به فرهنگ شیعی، گردآوری و تدوین سخنان گرانسنگ امام علی(ع) در کتاب جاودانه «نهجالبلاغه» است. او همچنین آثاری در زمینه تفسیر، بلاغت و ادبیات عرب از خود به جای گذاشته که «تلخیص البیان فی مجازات القرآن» و «المجازات النبویة» از آن جملهاند.
| شریف رضی | |
|---|---|
 مرقد منسوب به سید رضی در کاظمین | |
| نام کامل | ابوالحسن محمد بن حسین بن موسی موسوی بغدادی |
| نامهای دیگر | سید رضی، شریف رضی |
| لقب | ذوالمنقبتین، شریف جلیل |
| نسب | از نسل امام موسی کاظم(ع) و امام زینالعابدین(ع) |
| نام پدر | ابواحمد حسین (طاهر ذوالمنقبتین) |
| ولادت | ۳۵۹ق |
| محل تولد | بغداد (محله کرخ)، عراق |
| محل زندگی | بغداد |
| رحلت | ۴۰۶ق |
| مدفن | خانهاش در محله کرخ بغداد (قبر بعدها از بین رفت) |
| طول عمر | ۴۷ سال |
| خویشاوندان | سید مرتضی (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، ادیب، شاعر، مفسر، نقیب سادات |
| منصب | نقیب علویان بغداد، امیر حج، مسئول دیوان مظالم |
| اطلاعات علمی | |
| حوزه | بغداد |
| علایق پژوهشی | ادبیات عرب، فقه، کلام، تفسیر |
| اساتید | |
| برخی آثار | |
ولادت
محمد بن حسین شریف رضی در سال 359 هجرى در محله شیعه نشین کرخ بغداد به دنيا آمد. او از خانوادهاى شريف و اصيل و از نسل ائمه معصومين است و نسبش از طرف پدر به امام كاظم عليهالسلام و از طرف مادر به امام زينالعابدين عليهالسلام مىرسد.
پدرش ابواحمد حسين، ملقب به طاهر و ذوالمنقبتين از شخصيتهاى برجسته و مورد توجه حكومت و نقيب سادات و مسئول رسيدگى به شكايات مردم و امير حج بود. مادرش فاطمه دختر ابومحمد، حسين بن احمد بن حسن ناصر كبير (ابی محمد اطروش شهید در آمل طبرستان سال 304ق)[۱]، زنى دانشمند و با تقوا بود و شيخ مفيد كتاب «أحكام النساء» را به درخواست ايشان به نگارش درآوردند.
شبى شيخ مفيد فاطمه زهرا سلاماللهعليها را در خواب ديد كه دست امام حسن و امام حسين عليهماالسلام را در حالى كه دو كودك خردسال هستند گرفته و نزد او آورد و فرمود: «اى شيخ به اين دو كودك من علم فقه بياموز». صبح همان روز مادر سيد رضى و سيد مرتضى دست دو كودك خود را گرفته و نزد او آورده و گفت: «اى شيخ به اين دو كودك من علم فقه بياموز». شيخ مفيد از اين حادثه منقلب و گريان گشت و خواب خود را براى آنان تعريف كرده و مسئوليت تربيت و تعليم اين دو سيد بزرگوار را عهدهدار گرديد.
سيد رضى شخصيتى انديشمند و داراى قدرت هوش و دركى بالا بود. او مدرسهاى در شهر بغداد تأسيس كرد و به تربيت شاگردانى در علوم اسلامى پرداخت. كتابخانه بزرگى نيز براى استفاده شاگردان خود در آن مدرسه برپا نمود.
در سال 388 هجرى بهاءالدوله او را به جانشينى خود برگزيده و لباسهاى فاخرى به او هديه داده و او را به مقام رياست سادات و مسئول رسيدگى به شكايات مردم و امارت حج منصوب و او را به «شريف جليل» ملقب نمود. در سال 397 هجرى نيز از طرف بهاء الملك همين مقام به او داده شد.
اساتيد
سيد رضى نزد شخصيتهاى زير شاگردى كرد: شيخ مفيد، محمد بن موسى خوارزمى، على بن عيسى ربعى، ابوالفتح جنى موصلى، حسن بن عبدالله سيرافى.
وفات
وى در سن 47 سالگى و در روز یکشنبه، ششم محرم سال 406 ق در شهر بغداد رحلت كرد و و او را در خانه خود، نزدیک مسجد انباریین در محله کرخ بغداد، به خاک سپردند. گویند سید مرتضی که طاقت دیدن جنازه برادر و به خاک سپردنش را نداشت، به حرم کاظمین رفت و فخرالملک، وزیر بهاءالدوله دیلمی، بر وی نماز گزارد.
سید مرتضی در رثای او گفته است:
| یا للرجال لفجعة جذمت یدی | و وددت لو ذهبت علی برأسی[۲] |
وا فریادا از مصیبتی که دستم را برید، ای کاش به جای دست راستم سرم را بُرده بود؛
پیوسته از پیش آمدنش میترسید م تا اینکه در رسید و جام زهراگینش را سر کشیدم؛
روزگاری آن را این دست و آن دست کردم لیکن همین که تصمیم گرفت، هیچ فرصتی نداد و بیدرنگ وارد شد؛به سرازیر شدن چشمهی اشکم اعتراض نکنید، زیرا اشک از اختیارم بیرون رفته مرا چنانکه باید یاری نمیکند.خدای را چه زندگانی کوتاه و بس پاکیزهای! و چه عمرهای درازی که به ناپاکی به سر میرسد.
امروزه زیارتگاهی منسوب به سیدرضی، نزدیک آستان کاظمین وجود دارد که با محلی که مورخان، به عنوان خانه و محل دفن سیدرضی در محله کرخ بغداد، مشخص کردهاند، قابل انطباق نیست؛ زیرا محله کرخ، در جنوب بغداد قرار داشته و مقابر قریش (آستان کاظمین امروزی)، در شمال بغداد واقع بوده است. اما دلیل مهمتر بر این مسئله، قول ابنخلکان در وفیات الاعیان است که پس از بیان دفن سیدرضی در خانهاش در کرخ بغداد، نوشته است که این خانه ویران شد و قبر سیدرضی در آن، از بین رفت.[۳]
آثار
مهمترين اثر سيد كتاب شريف نهجالبلاغة است كه با توجه به تبحر ادبى وى به جمعآورى سخنان فصيح و بليغ آن حضرت پرداخته است، آثار ديگرش خصائص الأئمه، تلخيص البيان عن مجاز القرآن، المجازات النبويه و حقايق التأويل في متشابه التنزيل است.
پانویس
- ↑ ر.ک: مفید، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان، أحكام النساء، ص 14
- ↑ ر.ک: شرح نهج البلاغة، ابن ابي الحديد، ج1، ص41
- ↑ ر.ک. ویکی حج
وابستهها
فروغ فقه و ادب: زندگینامه فشرده علامه شریف رضی
أكذوبتان... حول الشريف الرضي التقي الزاهد
شرح نهجالبلاغة (ابن ابیالحديد)
نهجالبلاغة (با تحقیق قیس بهجت عطار)
ترجمه نهجالبلاغه؛ سروش خدا در سرود علی علیهالسلام
ترجمه نهجالبلاغه (محمدمهدی جعفری)
منهاج البراعة في شرح نهجالبلاغة (خویی)
شرح نهجالبلاغه (ابن میثم، ترجمه فارسی)
آفرینشهای هنری در گفتار نبوی (تلخیص و بازنویسی کتاب مجازات آثار نبوی)
منهاج البراعة في شرح نهجالبلاغة (راوندی)
شرح و ترجمه نهجالبلاغه (انصاری)
منهاج الولاية في شرح نهجالبلاغة
ترجمه و شرح نهجالبلاغه (فیضالاسلام)
نهجالبلاغة با ترجمه منظوم (امید مجد)
ترجمه نهجالبلاغه (بر اساس نسخه سپهر)
ترجمه نهجالبلاغه (افتخارزاده)
ترجمه گویا و شرح فشردهای بر نهجالبلاغه
شرح نهجالبلاغة المقتطف من بحارالأنوار للعلامة المجلسي
نهجالبلاغة (تحقیق عطاردی قوچانی)
ترجمه نهجالبلاغه (آقامیرزایی)
تنبيه الغافلين و تذكرة العارفين
حقائق التأويل في متشابه التنزيل
تحفة العلية في شرح الخطابات الحيدرية
حدائق الحقائق في شرح نهجالبلاغة
بحثی کوتاه پیرامون نهجالبلاغة و مدارک آن
منجی موعود از منظر نهجالبلاغة
نهجالسعادة في مستدرك نهجالبلاغة
نهجالبلاغة نبراس السیاسة و منهل التربیة (مقالات کنگره سوم)
ترجمه روان نهجالبلاغه (سید کاظم ارفع)
ترجمه نهجالبلاغه (انصاریان، ط. قدیم)
ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)
کتاب نهجالبلاغة با ترجمه فارسی قرن پنجم و ششم
ترجمه نهجالبلاغه (محسن فارسی)
ترجمه و شرح نهجالبلاغه (آملی)
تنبیه الغافلین و تذکرة العارفین
خورشید بیغروب، نهجالبلاغه با فهرستهای دهگانه
سخنان علی علیهالسلام از نهجالبلاغة (کمپانی)
شرح نهجالبلاغه (سید عباس موسوی)
شرح نهجالبلاغة (شارح قرن هشتم)
شرح نهجالبلاغة (قزوینی حائری)
شرح نهجالبلاغة (شارح قرن هشتم)
منهاج الولاية في شرح نهجالبلاغة
نهجالبلاغة (تحقیق عطاردی قوچانی)
ترجمه کامل نهجالبلاغه (شاهین)
ترجمه نهجالبلاغه (عابدینی مطلق)
ترجمه نهجالبلاغه حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام
ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)
كتاب شریف نهجالبلاغه همراه با شرح محمد عبده (فقیهی)
منتخب نهجالبلاغه (ترجمه اسماعیلی)
نهجالبلاغة (ترجمه مهدی شریعتی)
ترجمه نهجالبلاغه (علامه جعفری)
نهجالبلاغة به زبان فارسی ساده (ترجمه سید مهدی حجتی)
نهجالبلاغه منظوم (ترجمه علی توکلی)
حقائق التأویل في متشابه التنزیل
نهجالبلاغة (سخنان، نامهها و حکمتهای امیرالمؤمنین امام علی بن ابیطالب علیهالسلام
نهجالبلاغه (ترجمه کلمات قصار، صدرالدین بلاغی)
ترجمه و شرح نهجالبلاغه (زمانی)
مفتاح السعادة في شرح نهجالبلاغة
نسخه ترجمه نهجالبلاغه (بر اساس ترجمه مکارم)
Imam Ali Nahjul Balagha Sermons,letters and Sayings
نهجالبلاغة: خطبهها، نامهها و حکمتهای حضرت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام
نهجالبلاغة با ترجمه استاد ولي
نهجالبلاغة و هو المختار من کلام امیرالمؤمنین عليهالسلام
[[نهجالبلاغة: و هو مجموع ما أختاره الشريف ابوالحسن محمد الرضي بن الحسن الموسوي من کلام اميرالمؤمنين أبيالحسن علي بن أبيطالب عليهالسلام (بیروت)]]
نهجالبلاغة مع ترجمه و حواشی مکمل
[[نهجالبلاغة:و بهامشه شرح الفارسی المنقول من منهاج البراعه و شرح النواب اللاهیجی مع دیوان المنسوب الی امیرالمؤمنین علیه السلم و ترجمه الدیوان منقول من شرح الدیوان للمیبدی]]
نهجالبلاغة: و هو مجموعة خطب مولانا أمیر المؤمنین(ع) و أوامره و کتبه و رسائله و حکمه و مواعظه