آفرینشهای ادبی در گفتار نبوی
| آفرینشهای ادبی در گفتار نبوی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | شریف رضی، محمد بن حسین (نویسنده) جعفری، محمدمهدی (مترجم) |
| ناشر | سازمان چاپ و انتشارات |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1390 ش. |
| چاپ | چاپ اول |
| شابک | 978-964-422-690-8 |
| موضوع | محمد(ص)، پیامبر اسلام، ۵۳ قبل از هجرت - ۱۱ق. - احادیث؛ احادیث - مسائل ادبی؛ احادیث - زبان |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ش۴ م۳۰۴۱ / ۱۱۲/۸ BP |
آفرینشهای ادبی در گفتار نبوی تألیف سید رضی (محمد بن حسین شریف رضی) (۳۵۹-۴۰۶ق)، دانشمند و ادیب شیعی، ترجمه دکتر سید محمدمهدی جعفری؛ ترجمهای از کتاب «مجازات آثار النبوی» است که به بررسی و تحلیل آرایههای ادبی و بلاغی در احادیث پیامبر اسلام(ص) میپردازد.
ساختار
این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و محتوای اصلی است که در آن ۳۶۰ نکتۀ ادبی در قالب بررسی احادیث نبوی تنظیم شده است.
گزارش کتاب
کتاب «آفرینشهای ادبی در گفتار نبوی» ترجمه فارسی اثر ارزشمند «مجازات آثار النبوی» تألیف سید رضی، ادیب برجسته و دانشمند علوم بلاغی است. هدف اصلی نویسنده در این کتاب، نشان دادن جلوههای ادبی و آرایههای بلاغی موجود در کلام پیامبر اسلام(ص) است. در مقدمه کتاب به فصاحت و بلاغت بینظیر سخنان پیامبر اشاره شده و آمده است که اگر قرآن کلام آسمان با زمین است، گفتار پیامبر(ص) سخن زمین پس از کلام آسمان محسوب میشود.
مؤلف در این اثر با دقتی ادبی، ۳۶۰ نکتۀ بلاغی را در احادیث نبوی استخراج و تحلیل کرده است. محور اصلی بررسیها، پنج آرایه ادبی اصلی است: مجاز، استعاره، تشبیه، اتساع و کنایه. نویسنده برای هر یک از این آرایهها تعریف فنی ارائه داده و سپس با ذکر نمونههایی از احادیث پیامبر(ص)، مصداق آن را به روشنی نشان میدهد.
به عنوان مثال، در توضیح «مجاز» که به کارگیری واژه در غیر معنای حقیقی آن با وجود قرینه است، به حدیثی از پیامبر استناد میکند که فرمود: «وای بر گوش ایستادگان برای سخن، وای بر راست نگهدارندگان گوش». سید رضی توضیح میدهد که در این سخن، «گوش» بهطور مجازی به کسانی اشاره دارد که بسیار به سخنان (گاه مخالف) گوش میدهند و این کار در دینشان رخنه میاندازد. همچنین در این حدیث، «ایستادگی گوش» استعارهای از توجه مداوم و تشبیه گوش به قیف است که هر سخنی را در خود میریزد.
در بخش «استعاره»، حدیث «خشب باللیل، جدر بالنهار» (چوبهایی در شب، دیوارهایی در روز) تحلیل شده است. توضیح داده میشود که این عبارت، استعارهای از افراد تنبلی است که تمام شب را در خواب میگذرانند و مانند چوبهای بیحرکتاند و در روز نیز سستی میکنند.
کتاب علاوه بر مباحث بلاغی محض، حاوی اشارات تاریخی به غزوات پیامبر(ص)، اشاره به آرای معتزله و شیعه در برخی مباحث کلامی مرتبط با زبان، و نیز ابیاتی از شاعران کهن عرب است که نویسنده برای توضیح بهتر مباحث از آنها بهره برده است. این اثر نه تنها گنجینهای از سخنان فصیح پیامبر(ص) را پیش روی خواننده میگذارد، بلکه نمونهای درخشان از نقد ادنی متون دینی و نشاندهنده غنای ادبی احادیث نبوی است. کتاب با کتابنامهای مفصل به پایان میرسد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات