طبقهبندی علوم از نظر حکمای مسلمان: تفاوت میان نسخهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۷ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
| پدیدآورندگان | | پدیدآورندگان | ||
| پدیدآوران = | | پدیدآوران = | ||
[[بکار، عثمان ]] (نويسنده) | [[بکار، عثمان]] (نويسنده) | ||
[[قاسمی، جواد ]] (مترجم) | [[قاسمی، جواد]] (مترجم) | ||
[[نصر، سید حسین]] ( مقدمهنويس) | [[نصر، سید حسین]] (مقدمهنويس) | ||
|زبان | |زبان | ||
| زبان = فارسی | | زبان = فارسی | ||
| کد کنگره = | | کد کنگره =/ب2ط2 14 BBR | ||
| موضوع =رده بندی علوم - تاریخ - غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505ق. - فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339ق. - فلسفه - تاریخ - فلسفه اسلامی - | | موضوع =رده بندی علوم - تاریخ - غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505ق. - فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339ق. - فلسفه - تاریخ - فلسفه اسلامی - قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود، 634 - 710ق. | ||
|ناشر | |ناشر | ||
| ناشر = آستان قدس رضوی. بنياد پژوهشهای اسلامى | | ناشر = آستان قدس رضوی. بنياد پژوهشهای اسلامى | ||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
}} | }} | ||
'''طبقهبندی علوم از نظر حکمای مسلمان''' اثر [[عثمان بکار]](متولد 1946م)، است. این کتاب ترجمهای از کتاب نویسنده یاد شده با عنوان«Classification of Knowledge in | '''طبقهبندی علوم از نظر حکمای مسلمان''' اثر [[بکار، عثمان|عثمان بکار]] (متولد 1946م)، است. این کتاب ترجمهای از کتاب نویسنده یاد شده با عنوان«Classification of Knowledge in Islam» که به بررسی عمیق و تحلیلی چگونگی طبقهبندی علوم از دیدگاه [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]]، [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] و [[قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود|قطبالدین شیرازی]] میپردازد. | ||
==اهمیت کتاب== | ==اهمیت کتاب== | ||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
==سبک نگارش== | ==سبک نگارش== | ||
# نویسنده طبقه بندی متفکران انتخاب شده در این پژوهش | # نویسنده طبقه بندی متفکران انتخاب شده در این پژوهش را، مبتنی بر ملاحظات زیر دانسته است. | ||
#هر متفکری یا بنیانگذار و یا نماینده برجسته یکی از مکاتب عمده فکری در اسلام است: فارابی بنیانگذار مکتب مشاء و از جمله نامدارترین نمایندگان آن است؛ عزالی متکلمی سرشناس یا نماینده علم کلام، فقه و عارف است و قطبالدین شیرازی نماینده مکتب فلسفی اشراق میباشد<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص16</ref>. | #هر متفکری یا بنیانگذار و یا نماینده برجسته یکی از مکاتب عمده فکری در اسلام است: فارابی بنیانگذار مکتب مشاء و از جمله نامدارترین نمایندگان آن است؛ [[غزالی، محمد بن محمد|عزالی]] متکلمی سرشناس یا نماینده علم کلام، فقه و عارف است و [[قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود|قطبالدین شیرازی]] نماینده مکتب فلسفی اشراق میباشد<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص16</ref>. | ||
#اهمیت دورههایی از تاریخ اسلام که این دانشمندان در آنها به اوج شکوفایی خود رسیدند: فارابی نماینده دوران رونق علوم فلسفی شامل ریاضیات و طبیعات بود؛ غزالی در دوران منازعات عقلی بین فلسفه و کلام و درگیریهای مذهبی بین عارفان باطنگرا و فقهای ظاهرگرا میزیست و غزالی در حل برخی از این اختلافات نفش مهمی داشت و قطبالدین پیشتاز جنبش فکری رونق دوباره علوم فلسفی پس از حمله مغول بود<ref>ر.ک:همان16-17</ref>. | #اهمیت دورههایی از تاریخ اسلام که این دانشمندان در آنها به اوج شکوفایی خود رسیدند: [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] نماینده دوران رونق علوم فلسفی شامل ریاضیات و طبیعات بود؛ [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] در دوران منازعات عقلی بین فلسفه و کلام و درگیریهای مذهبی بین عارفان باطنگرا و فقهای ظاهرگرا میزیست و [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] در حل برخی از این اختلافات نفش مهمی داشت و [[قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود|قطبالدین]] پیشتاز جنبش فکری رونق دوباره علوم فلسفی پس از حمله مغول بود<ref>ر.ک:همان16-17</ref>. | ||
#سه طبقهبندی انتخاب شده، در یازده فصل به تفصیل مورد بحث فلسفی قرار گرفته است. هدف اصلی کتاب، طرح اساس فلسفی هر طبقهبندی و ارتباط دادن آن با برخی اصول موجد در وحی اسلامی بوده است. بحثی تحلیلی نیز در زمینه: «مهمترین ویژگیهای بارز هر طبقهبندی» و «نگرش هر متفکر به علوم دینی و فلسفی و تمایزی که بین آنها قایل است» شده است<ref>ر.ک: همان، ص17</ref>. | #سه طبقهبندی انتخاب شده، در یازده فصل به تفصیل مورد بحث فلسفی قرار گرفته است. هدف اصلی کتاب، طرح اساس فلسفی هر طبقهبندی و ارتباط دادن آن با برخی اصول موجد در وحی اسلامی بوده است. بحثی تحلیلی نیز در زمینه: «مهمترین ویژگیهای بارز هر طبقهبندی» و «نگرش هر متفکر به علوم دینی و فلسفی و تمایزی که بین آنها قایل است» شده است<ref>ر.ک: همان، ص17</ref>. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
کتاب با گفتار مترجم و مقدمه سید حسن نصر آغاز و شامل یک پیشگفتار و سه بخش اصلی است که هر کدام در فصولی به طبقهبندی علوم از دیدگاه یک حکیم مسلمان (فارابی، غزالی، و قطبالدین شیرازی) اختصاص یافته است. | کتاب با گفتار مترجم و مقدمه [[صدر، سید حسن|سید حسن نصر]] آغاز و شامل یک پیشگفتار و سه بخش اصلی است که هر کدام در فصولی به طبقهبندی علوم از دیدگاه یک حکیم مسلمان ([[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]]، [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]]، و [[قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود|قطبالدین شیرازی]]) اختصاص یافته است. | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
فصل اول، هفتم و دهم: هریک از سه متفکر یاد شده، در یکی از فصول فوق مورد بحث قرار گرفته و به شرح زندگی، آثار و اهمیت او، پرداخته شده است. این شرح حال، تحصیلات و آموزشهای هر متفکر در علوم گوناگون، گرایش فلسفی او، دستاورد علمی و حوزه فکریاش و نیز محیط دینی و عقلی عصر او را روشن میسازد<ref>همان، ص18</ref>. | فصل اول، هفتم و دهم: هریک از سه متفکر یاد شده، در یکی از فصول فوق مورد بحث قرار گرفته و به شرح زندگی، آثار و اهمیت او، پرداخته شده است. این شرح حال، تحصیلات و آموزشهای هر متفکر در علوم گوناگون، گرایش فلسفی او، دستاورد علمی و حوزه فکریاش و نیز محیط دینی و عقلی عصر او را روشن میسازد<ref>همان، ص18</ref>. | ||
فصل دوم، سوم و چهارم: از آنجا که طبقهبندی فارابی به عنوان طبقهبندی نمونه مطرح شده است، و نخستن طبقهبندی است که در این اثر بررسی میشود، نسبت به دو طبقهبندی دیگر فصلهای بیشتری(فصل دوم، سوم، چهارم) به تعیین و تشریح اساس فلسفی آن، اختصاص یافته است. این سه فصل، به بررسی سه ضابطهای میپردازند که فارابی بیان داشته است و به واسطه آنها، سلسه مراتب علوم را میتوان، تعیین کرد<ref> همان</ref>. | فصل دوم، سوم و چهارم: از آنجا که طبقهبندی [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] به عنوان طبقهبندی نمونه مطرح شده است، و نخستن طبقهبندی است که در این اثر بررسی میشود، نسبت به دو طبقهبندی دیگر فصلهای بیشتری(فصل دوم، سوم، چهارم) به تعیین و تشریح اساس فلسفی آن، اختصاص یافته است. این سه فصل، به بررسی سه ضابطهای میپردازند که [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] بیان داشته است و به واسطه آنها، سلسه مراتب علوم را میتوان، تعیین کرد<ref> همان</ref>. | ||
در فصلهای پنجم و ششم، طبقهبندی فارابی و توصیف او از علوم، خلاصه شده و اهمیت جایگاهی که او برای هر علم در طبقهبندیاش قایل است، نشان داده شده است<ref> همان</ref>. | در فصلهای پنجم و ششم، طبقهبندی [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] و توصیف او از علوم، خلاصه شده و اهمیت جایگاهی که او برای هر علم در طبقهبندیاش قایل است، نشان داده شده است<ref> همان</ref>. | ||
فصل هشتم، پیرامون طبقهبندی غزالی از دانایان یا جویندگان دانش است. وی دانایان را به چهار گروه متکلمان، تعلیمیان یا اسماعیلیان، فیلسوفان و عارفان، تقسیم نموده است. در این فصل، معرفتشناسی غزالی از طریق تحلیل انتقاداتش بر ادعاهای روششناختی و معرفتشناختی چهارگروه فوق، مشخص شده است. این فصل اطلاعات لازم برای درک طبقهبندی غزالی از علوم را که در فصل نهم تحلیل شده است، به دست میدهد<ref>همان، ص18- 19</ref>. | فصل هشتم، پیرامون طبقهبندی [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] از دانایان یا جویندگان دانش است. وی دانایان را به چهار گروه متکلمان، تعلیمیان یا اسماعیلیان، فیلسوفان و عارفان، تقسیم نموده است. در این فصل، معرفتشناسی [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] از طریق تحلیل انتقاداتش بر ادعاهای روششناختی و معرفتشناختی چهارگروه فوق، مشخص شده است. این فصل اطلاعات لازم برای درک طبقهبندی [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]] از علوم را که در فصل نهم تحلیل شده است، به دست میدهد<ref>همان، ص18- 19</ref>. | ||
در فصل یازدهم، اساس فلسفی طبقهبندی قطبالدین مشخص شده است. نویسنده تأکید نموده است، گرچه اندیشه اصلی که زیربنای این طبقهبندی را تشکیل میدهد، بازهم تمایز بین علوم فلسفی و دینی است، موارد تأکید قطبالدین بر این تمایز با فارابی و غزالی، تفاوت دارد<ref>همان، ص19</ref>. | در فصل یازدهم، اساس فلسفی طبقهبندی قطبالدین مشخص شده است. نویسنده تأکید نموده است، گرچه اندیشه اصلی که زیربنای این طبقهبندی را تشکیل میدهد، بازهم تمایز بین علوم فلسفی و دینی است، موارد تأکید قطبالدین بر این تمایز با [[فارابی، محمد بن محمد|فارابی]] و [[غزالی، محمد بن محمد|غزالی]]، تفاوت دارد<ref>همان، ص19</ref>. | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۳: | ||
[[رده:آثار کلی تاریخ فلسفه]] | [[رده:آثار کلی تاریخ فلسفه]] | ||
[[رده:نویسندگان جدید و معاصر فلسفه اسلامی]] | [[رده:نویسندگان جدید و معاصر فلسفه اسلامی]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 فروردین 1405]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی | |||
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط عباس مکرمی]] | [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط عباس مکرمی]] | ||
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط فاضل گرنه زاده]] | [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط فاضل گرنه زاده]] | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۴۷
| طبقهبندی علوم از نظر حکمای مسلمان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | بکار، عثمان (نويسنده)
قاسمی، جواد (مترجم) نصر، سید حسین (مقدمهنويس) |
| ناشر | آستان قدس رضوی. بنياد پژوهشهای اسلامى |
| مکان نشر | ایران - مشهد مقدس |
| سال نشر | 1381ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | - |
| موضوع | رده بندی علوم - تاریخ - غزالی، محمد بن محمد، 450 - 505ق. - فارابی، محمد بن محمد، 260؟ - 339ق. - فلسفه - تاریخ - فلسفه اسلامی - قطبالدین شیرازی، محمود بن مسعود، 634 - 710ق. |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ب2ط2 14 BBR |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
طبقهبندی علوم از نظر حکمای مسلمان اثر عثمان بکار (متولد 1946م)، است. این کتاب ترجمهای از کتاب نویسنده یاد شده با عنوان«Classification of Knowledge in Islam» که به بررسی عمیق و تحلیلی چگونگی طبقهبندی علوم از دیدگاه فارابی، غزالی و قطبالدین شیرازی میپردازد.
اهمیت کتاب
کتاب علاوه بر ارزش تاریخی و فلسفی که دارد، در مباحث کنونی مربوط به اسلامی کردن علم در سراسر جهان اسلام، حایز اهمیت است[۱].
ویژگیهای کتاب
نویسنده در این کتاب، برای نخستین بار طبقهبندی علوم از دیدگاه حکمای مسلمان و مشربهای گوناگون آنان را مورد بحث و بررسی قرار داده است[۲]. وی تلاش نموده تا از منابع اصلی بهره ببرد، اما با این حال، در بسیاری موارد نیز از ترجمههای انگلیسی یا فرانسه هم استفاده نموده است[۳].
سبک نگارش
- نویسنده طبقه بندی متفکران انتخاب شده در این پژوهش را، مبتنی بر ملاحظات زیر دانسته است.
- هر متفکری یا بنیانگذار و یا نماینده برجسته یکی از مکاتب عمده فکری در اسلام است: فارابی بنیانگذار مکتب مشاء و از جمله نامدارترین نمایندگان آن است؛ عزالی متکلمی سرشناس یا نماینده علم کلام، فقه و عارف است و قطبالدین شیرازی نماینده مکتب فلسفی اشراق میباشد[۴].
- اهمیت دورههایی از تاریخ اسلام که این دانشمندان در آنها به اوج شکوفایی خود رسیدند: فارابی نماینده دوران رونق علوم فلسفی شامل ریاضیات و طبیعات بود؛ غزالی در دوران منازعات عقلی بین فلسفه و کلام و درگیریهای مذهبی بین عارفان باطنگرا و فقهای ظاهرگرا میزیست و غزالی در حل برخی از این اختلافات نفش مهمی داشت و قطبالدین پیشتاز جنبش فکری رونق دوباره علوم فلسفی پس از حمله مغول بود[۵].
- سه طبقهبندی انتخاب شده، در یازده فصل به تفصیل مورد بحث فلسفی قرار گرفته است. هدف اصلی کتاب، طرح اساس فلسفی هر طبقهبندی و ارتباط دادن آن با برخی اصول موجد در وحی اسلامی بوده است. بحثی تحلیلی نیز در زمینه: «مهمترین ویژگیهای بارز هر طبقهبندی» و «نگرش هر متفکر به علوم دینی و فلسفی و تمایزی که بین آنها قایل است» شده است[۶].
ساختار
کتاب با گفتار مترجم و مقدمه سید حسن نصر آغاز و شامل یک پیشگفتار و سه بخش اصلی است که هر کدام در فصولی به طبقهبندی علوم از دیدگاه یک حکیم مسلمان (فارابی، غزالی، و قطبالدین شیرازی) اختصاص یافته است.
گزارش محتوا
گفتار مترجم و مقدمه سید حسین نصر حاوی مطالبی درباره طبقهبندی علوم و کتاب حاضر است [۷]. در پیشگفتار، ضمن اشاره به زمینه کلی پژوهش، به ملاک طبقهبندی انتخاب شده در کتاب، ماهیت و گستره پژوهش و پژوهشهای جدید در این زمینه، اشاره شده است[۸].
فصل اول، هفتم و دهم: هریک از سه متفکر یاد شده، در یکی از فصول فوق مورد بحث قرار گرفته و به شرح زندگی، آثار و اهمیت او، پرداخته شده است. این شرح حال، تحصیلات و آموزشهای هر متفکر در علوم گوناگون، گرایش فلسفی او، دستاورد علمی و حوزه فکریاش و نیز محیط دینی و عقلی عصر او را روشن میسازد[۹].
فصل دوم، سوم و چهارم: از آنجا که طبقهبندی فارابی به عنوان طبقهبندی نمونه مطرح شده است، و نخستن طبقهبندی است که در این اثر بررسی میشود، نسبت به دو طبقهبندی دیگر فصلهای بیشتری(فصل دوم، سوم، چهارم) به تعیین و تشریح اساس فلسفی آن، اختصاص یافته است. این سه فصل، به بررسی سه ضابطهای میپردازند که فارابی بیان داشته است و به واسطه آنها، سلسه مراتب علوم را میتوان، تعیین کرد[۱۰].
در فصلهای پنجم و ششم، طبقهبندی فارابی و توصیف او از علوم، خلاصه شده و اهمیت جایگاهی که او برای هر علم در طبقهبندیاش قایل است، نشان داده شده است[۱۱].
فصل هشتم، پیرامون طبقهبندی غزالی از دانایان یا جویندگان دانش است. وی دانایان را به چهار گروه متکلمان، تعلیمیان یا اسماعیلیان، فیلسوفان و عارفان، تقسیم نموده است. در این فصل، معرفتشناسی غزالی از طریق تحلیل انتقاداتش بر ادعاهای روششناختی و معرفتشناختی چهارگروه فوق، مشخص شده است. این فصل اطلاعات لازم برای درک طبقهبندی غزالی از علوم را که در فصل نهم تحلیل شده است، به دست میدهد[۱۲].
در فصل یازدهم، اساس فلسفی طبقهبندی قطبالدین مشخص شده است. نویسنده تأکید نموده است، گرچه اندیشه اصلی که زیربنای این طبقهبندی را تشکیل میدهد، بازهم تمایز بین علوم فلسفی و دینی است، موارد تأکید قطبالدین بر این تمایز با فارابی و غزالی، تفاوت دارد[۱۳].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.