بکار، عثمان

عثمان بکار
نام کامل	عثمان بن بکار
نام‌های دیگر	Osman bin Bakar
ولادت	۱۸ دسامبر ۱۹۴۶
محل تولد	تمارلوه، پاهانگ، مالزی، مالزی
دین	اسلام
پیشه	فیلسوف، نویسنده، استاد دانشگاه
منصب	رئیس دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی
اطلاعات علمی
درجه علمی	دکتری فلسفه اسلامی
دانشگاه	دانشگاه لندن، دانشگاه تمپل
علایق پژوهشی	فلسفه اسلامی، فلسفه علم، علم در تمدن اسلامی، گفت‌وگوی تمدن‌ها
اساتید	سید حسین نصر
برخی آثار	طبقه‌بندی علوم از نظر حکمای مسلمان، توحید و علم، تاريخ و فلسفه علوم اسلامی، تمدن اسلامی و جهان مدرن

عثمان بکار (متولد ۱۹۴۶ م) فیلسوف مالزیایی و رئیس کنونی دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی (IIUM) است. او استاد ممتاز فلسفه در دانشگاه مالایا و از چهره‌های برجسته در حوزه فلسفه اسلامی، فلسفه علم و گفت‌وگوی تمدن‌ها به شمار می‌رود. بکار تاکنون بیش از ۴۰ کتاب و ۳۰۰ مقاله در زمینه اندیشه و تمدن اسلامی منتشر کرده و از سال ۲۰۰۹ تاکنون در فهرست ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار جهان قرار دارد.

ولادت

عثمان بکار در ۱۸ دسامبر ۱۹۴۶ در روستایی کوچک نزدیک شهر تمارلوه در ایالت پاهانگ، مالزی به دنیا آمد.

تحصیلات

بکار تحصیلات متوسطه خود را در کالج مالایی کوالا کانگسار به پایان رساند. در سپتامبر ۱۹۶۷ با دریافت بورسیه تحصیلی راهی لندن شد و در رشته ریاضیات در دانشگاه لندن مشغول به تحصیل گردید و در سال ۱۹۷۰ مدرک کارشناسی خود را دریافت کرد. سپس به مالزی بازگشت و مدت کوتاهی به عنوان مدرس ریاضیات در دانشگاه ملی مالزی مشغول به کار شد. بلافاصله برای ادامه تحصیل به لندن بازگشت و مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته جبر از کالج بدفورد (دانشگاه لندن) اخذ کرد. اگرچه دکتری خود را در همین رشته آغاز کرد، اما به تدریج به فلسفه و دین علاقه‌مند شد و سرانجام در اکتبر ۱۹۸۱ به دانشگاه تمپل در فیلادلفیا رفت و زیر نظر سید حسین نصر به مطالعه فلسفه اسلامی علم پرداخت و دکتری خود را در این زمینه گرفت. رساله دکتری او بعدها با عنوان «طبقه‌بندی دانش در اسلام» منتشر شد.

فعالیت‌ها

بکار در سال ۱۹۸۹ به درجه دانشیاری و در سال ۱۹۹۲ به درجه استادی تمام در فلسفه علم نائل شد. او از بنیان‌گذاران اصلی فرهنگستان علوم اسلامی مالزی (ASM) بود و به عنوان نخستین دبیرکل (۱۹۸۱-۱۹۷۷) و سپس رئیس (۱۹۹۲-۱۹۸۷) این فرهنگستان خدمت کرد. وی در سال ۱۹۹۱ نشریه دو زبانه «کستوری» را تأسیس نمود. بکار در سال ۱۹۹۵ به عنوان معاون دانشگاه مالایا منصوب شد و تا سال ۲۰۰۰ در این سمت باقی ماند. در همین سال، او مرکز گفت‌وگوی تمدن‌ها (Centre for Civilizational Dialogue) را در دانشگاه مالایا بنیان نهاد.

از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ به عنوان کرسی مالزی در اسلام در آسیای جنوب شرقی در مرکز پرنس طلال الولید برای گفت‌وگوی مسیحی-مسلمان در دانشگاه جرج تاون، واشنگتن دی‌سی، مشغول به کار بود. بکار همچنین به عنوان استاد ممتاز و مدیر مرکز مطالعات اسلامی سلطان عمر علی سیف الدین در دانشگاه برونئی دارالسلام خدمت کرده است.

او در سپتامبر ۲۰۲۴ به عنوان هفتمین رئیس دانشگاه بین‌المللی اسلامی مالزی (IIUM) منصوب شد.

گفت‌وگوی اسلام و کنفوسیوس

بکار یکی از نظریه‌پردازان برجسته گفت‌وگوی اسلام و کنفوسیوس است. او در سال ۱۹۹۵ نخستین همایش بین‌المللی در این زمینه را در دانشگاه مالایا برگزار کرد. وی معتقد است که کنفوسیوس ممکن است یکی از پیامبران الهی باشد که در قرآن نامی از او نیامده است، و میان تعالیم اسلام و کنفوسیوس اشتراکات زیادی وجود دارد، از جمله تأکید بر علم، اخلاق، و حاکمیت عدل.

فلسفه علم اسلامی

بکار تلقی اتمی از طبیعت در الهیات اشعری، مفروضات فلسفی علم غربی، و طراحی برنامه درسی فلسفه علوم کاربردی و مهندسی را از جمله پژوهش‌های اصلی خود معرفی کرده است. او بر ترکیب علوم اسلامی و علوم جدید تأکید دارد و به دنبال نظریه‌ای جدید برای علم فیزیک اسلامی است.

جوایز و افتخارات

بکار در سال ۱۹۹۴ نشان «داتو» را از سلطان پاهانگ دریافت کرد و در سال ۲۰۰۰ نشان «داتوک» را از پادشاه مالزی گرفت. او همچنین در سال ۲۰۰۹ به عنوان یکی از ۵۰۰ مسلمان تأثیرگذار جهان معرفی شد.

آثار

کتاب‌ها

از جمله مهم‌ترین کتاب‌های عثمان بکار عبارتند از:

• طبقه‌بندی دانش در اسلام (Classification of Knowledge in Islam) - ۱۹۹۲
• توحید و علم (Tawhid and Science) - ۱۹۹۲
• تاریخ و فلسفه علم اسلامی (The History and Philosophy of Islamic Science) - ۱۹۹۹
• تمدن اسلامی و جهان مدرن: مقالاتی موضوعی (Islamic Civilisation and The Modern World: Thematic Essays) - ۲۰۱۵
• فارابی: زندگی، آثار و اهمیت (Al-Farabi: Life, Works and Significance) - ۲۰۱۸ (چاپ دوم)
• استعمار در مجمع‌الجزایر مالایی: رویارویی‌های تمدنی (Colonialism in the Malay Archipelago: Civilizational Encounters) - ۲۰۲۰

مقالات

بکار بیش از ۳۰۰ مقاله در مجلات علمی معتبر منتشر کرده است. برخی از مهم‌ترین مقالات او عبارتند از: «مقدمه سوره حمد: اهمیت معرفت‌شناختی آن برای تفسیر علمی قرآن» (۲۰۲۴)، «پیشگفتار» بر کتاب گفت‌وگوی اسلام و بودیسم (۲۰۲۳)، و «مفهوم انسان جهان‌صغیر: بررسی امکان تلفیق پزشکی سنتی و مدرن» (۲۰۲۱).

منابع مقاله

• المفكر الماليزي عثمان بكار: الكونفوشية والإسلام يشتركان بالقيم الأخلاقية - الجزیره
• Prof. Emeritus Datuk Dr. Osman Bakar is new Rector of IIUM - IIUM News
• Speaker Profile - International Conference on Islam-Buddhism Eco Dialogue
• Staff Directory - International Islamic University Malaysia
• Osman Bin Bakar - Georgetown University
• Emeritus Professor Datuk Dr Osman Bakar FASc - Akademi Sains Malaysia
• پرفسور عثمان بکار از مهمترین اندیشمندان طبقه بندی علوم اسلامی - خبرگزاری حوزه
• The History and Philosophy of Islamic Science - PhilPapers

وابسته‌ها

• تاريخ و فلسفه علوم اسلامی
• طبقه‌بندی علوم از نظر حکمای مسلمان