مناقب الإمام الشافعي: تفاوت میان نسخه‌ها

    از ویکی‌نور
    (صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR31025J1.jpg | عنوان =مناقب الإمام الشافعي | عنوان‌های...» ایجاد کرد)
     
    جز (جایگزینی متن - 'سرگذشت نامه' به 'سرگذشت‌نامه ')
     
    (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد)
    خط ۵: خط ۵:
    |پدیدآورندگان  
    |پدیدآورندگان  
    | پدیدآوران =  
    | پدیدآوران =  
    [[فخر رازي، محمد بن عمر]] (نویسنده)
    [[فخر رازی، محمد بن عمر]] (نویسنده)
     
    [[سقا، احمد حجازی]] (تحقيق)
    |زبان  
    |زبان  
    | زبان =
    | زبان =عربی 
    | کد کنگره =
    | کد کنگره =‏‎‏/‎‏ش‎‏2‎‏ف‎‏3 / 150/5 BP
    | موضوع =شافعي، محمد بن ادريس
    | موضوع =شافعي، محمد بن ادريس


    سرگذشت نامه فقيهان شافعي
    سرگذشت‌نامه  فقيهان شافعي


    سرگذشت نامه
    سرگذشت‌نامه


    | ناشر =دار الجيل  
    | ناشر =دار الجيل  
    خط ۲۰: خط ۲۲:


    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31025AUTOMATIONCODE
    | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31025AUTOMATIONCODE
    | چاپ =2
    | چاپ =چاپ  اول 
    | تعداد جلد =2
    | تعداد جلد =1
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =
    | کتابخانۀ دیجیتال نور =31025
    | کتابخوان همراه نور =
    | کتابخوان همراه نور =31025
    | کد پدیدآور =
    | کد پدیدآور =00693
    | پس از =
    | پس از =
    | پیش از =
    | پیش از =
    }}
    }}


    '''مناقب الإمام الشافعي'''، اثر فخرالدین محمد بن عمر رازی، معروف به فخر رازی (متوفی 606ق)، کتابی است در بیان مناقب امام شافعی که با تحقیق احمد حجازی سقا به چاپ رسیده است.
    '''مناقب الإمام الشافعي'''، اثر [[فخر رازی، محمد بن عمر|فخرالدین محمد بن عمر رازی]]، معروف به [[فخر رازی، محمد بن عمر|فخر رازی]] (متوفی 606ق)، کتابی است در بیان مناقب [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] که با تحقیق [[سقا، احمد حجازی|احمد حجازی سقا]] به چاپ رسیده است.


    نام‌ کامل کتاب، «إرشاد الطالبين إلی المنهج القويم في بيان مناقب الإمام الشافعي رضي‌الله‌عنه» است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص5</ref>.
    نام‌ کامل کتاب، «إرشاد الطالبين إلی المنهج القويم في بيان مناقب الإمام الشافعي رضي‌الله‌عنه» است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص5</ref>.


    ==انگیزه نگارش==
    ==انگیزه نگارش==
    فخر رازی، کتاب را در پاسخ به درخواست عده‌ای (که از آنها، با عنوان «أفاضل الأصحاب» و «أكابر الأحباب» یاد کرده) که از وی خواسته‌اند کتابی مختصر و ملخص در بیان فضایل امام شافعی و ترجیح مذهب او بر سایر مذاهب بنویسد، نوشته است<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، ص18</ref>.
    [[فخر رازی، محمد بن عمر|فخر رازی]]، کتاب را در پاسخ به درخواست عده‌ای (که از آنها، با عنوان «أفاضل الأصحاب» و «أكابر الأحباب» یاد کرده) که از وی خواسته‌اند کتابی مختصر و ملخص در بیان فضایل [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] و ترجیح مذهب او بر سایر مذاهب بنویسد، نوشته است<ref>ر.ک: مقدمه مؤلف، ص18</ref>.


    ==ساختار==
    ==ساختار==
    خط ۴۰: خط ۴۲:


    ==گزارش محتوا==
    ==گزارش محتوا==
    در مقدمه محقق، ابتدا به معرفی مختصر امام شافعی پرداخته شده، سپس ضمن نام بردن از مؤلف، به کتاب‌های او و نسخ خطی اثر حاضر، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص5-‌8</ref>.
    در مقدمه محقق، ابتدا به معرفی مختصر [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] پرداخته شده، سپس ضمن نام بردن از مؤلف، به کتاب‌های او و نسخ خطی اثر حاضر، اشاره شده است<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص5-‌8</ref>.


    در مقدمه مؤلف، پس از حمد و ثنای الهی، به انگیزه نگارش کتاب و سپس، عناوین مطالب ارائه‌شده در چهار قسم آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص17-‌19</ref>.
    در مقدمه مؤلف، پس از حمد و ثنای الهی، به انگیزه نگارش کتاب و سپس، عناوین مطالب ارائه‌شده در چهار قسم آن، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص17-‌19</ref>.


    در قسم نخست، در سه باب، به شرح زیر، با استفاده از منابع تاریخی، به شرح احوال امام شافعی، پرداخته شده است:
    در قسم نخست، در سه باب، به شرح زیر، با استفاده از منابع تاریخی، به شرح احوال امام شافعی، پرداخته شده است:
    در باب اول، در سه فصل، نسب امام شافعی و متعلقات آن تشریح گردیده است. در فصل اول، در سه مقام، اطلاعاتی پیرامون مطلّبی بودن وی از طرف پدر<ref>ر.ک: متن کتاب، ص25</ref>، هاشمی بودن از طرف اجداد مادری ارائه گردیده<ref>ر.ک: همان، ص29</ref> و اقوال مختلف پیرامون هاشمی بودن یا ازدی بودن نسب مادری بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص30</ref>. در فصل دوم، به تشریح مناقبی که به‌واسطه نسب امام شافعی برای او حاصل گردیده، پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص31</ref> و در سومین فصل، به‌صورت مختصر و موجز، برخی از احوال وی، از ابتدای عمر تا زمان وفات، حکایت شده است<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>.


    در باب دوم، در پنج فصل به شرح زیر، به معرفی اساتید، اسانید و شاگردان امام شافعی پرداخته شده است:
    در باب اول، در سه فصل، نسب [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] و متعلقات آن تشریح گردیده است. در فصل اول، در سه مقام، اطلاعاتی پیرامون مطلّبی بودن وی از طرف پدر<ref>ر.ک: متن کتاب، ص25</ref>، هاشمی بودن از طرف اجداد مادری ارائه گردیده<ref>ر.ک: همان، ص29</ref> و اقوال مختلف پیرامون هاشمی بودن یا ازدی بودن نسب مادری بررسی شده است<ref>ر.ک: همان، ص30</ref>. در فصل دوم، به تشریح مناقبی که به‌واسطه نسب [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] برای او حاصل گردیده، پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص31</ref> و در سومین فصل، به‌صورت مختصر و موجز، برخی از احوال وی، از ابتدای عمر تا زمان وفات، حکایت شده است<ref>ر.ک: همان، ص34</ref>.
     
    در باب دوم، در پنج فصل به شرح زیر، به معرفی اساتید، اسانید و شاگردان [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] پرداخته شده است:
    در فصل اول، اساتید و اسانید وی، معرفی شده است که از جمله آنها، عبارتند از:
    در فصل اول، اساتید و اسانید وی، معرفی شده است که از جمله آنها، عبارتند از:
    # از اهالی مکه: سفیان بن عیینه، مسلم بن خالد زنجی، سعید بن سالم قداح، داود بن عبدالرحمن عطار و...
    # از اهالی مکه: سفیان بن عیینه، مسلم بن خالد زنجی، سعید بن سالم قداح، داود بن عبدالرحمن عطار و...
    خط ۵۵: خط ۵۸:


    در فصل دوم، از شاگردان وی، نام برده شده است که از جمله آنها، عبارتند از:
    در فصل دوم، از شاگردان وی، نام برده شده است که از جمله آنها، عبارتند از:
    # از اهل عراق: احمد بن حنبل، حسن بن محمد صباح زعفرانی، حسین کرابیسی، ابراهیم بن خالد کلبی.
    # از اهل عراق: [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]]، [[حسن بن محمد صباح زعفرانی]]، [[حسین کرابیسی]]، [[ابراهیم بن خالد کلبی]].
    # از اهل مصر: ابوابراهیم اسماعیل بن یحیی مزنی، ابومحمد ربیع بن سلیمان مرادی جیزی، ابویعقوب یوسف بن یحیی بویطی، ابوحفص حرملة بن یحیی بن عبدالله بن حرمله تجیمی و...<ref>ر.ک: همان، ص47</ref>.
    # از اهل مصر: ابوابراهیم اسماعیل بن یحیی مزنی، ابومحمد ربیع بن سلیمان مرادی جیزی، ابویعقوب یوسف بن یحیی بویطی، ابوحفص حرملة بن یحیی بن عبدالله بن حرمله تجیمی و...<ref>ر.ک: همان، ص47</ref>.


    خط ۶۲: خط ۶۵:
    در فصل پنجم، سخنان و حکایاتی که در توصیف و ثنای وی، از زبان بزرگان و ائمه سایر مذاهب آمده، ذکر گردیده است<ref>ر.ک: همان، ص56</ref> و در فصل ششم، به دیگر احوال وی و شاگردان او، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>.
    در فصل پنجم، سخنان و حکایاتی که در توصیف و ثنای وی، از زبان بزرگان و ائمه سایر مذاهب آمده، ذکر گردیده است<ref>ر.ک: همان، ص56</ref> و در فصل ششم، به دیگر احوال وی و شاگردان او، اشاره شده است<ref>ر.ک: همان، ص64</ref>.


    در باب سوم، به بررسی اوضاع سیاسی زمان امام شافعی پرداخته شده و بدین منظور، موضوع «محنت شافعی» و حوادت مربوط به آن، از جمله سؤالاتی که از وی پرسیده شده<ref>ر.ک: همان، ص77</ref> و مناظراتی که بین او و بین ابوعبدالله محمد بن حسن شیبانی، از فقهای برجسته اهل سنت و قاضی دربار هارون‌الرشید عباسی، درگرفت، مورد بحث قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>.
    در باب سوم، به بررسی اوضاع سیاسی زمان امام شافعی پرداخته شده و بدین منظور، موضوع «محنت شافعی» و حوادت مربوط به آن، از جمله سؤالاتی که از وی پرسیده شده<ref>ر.ک: همان، ص77</ref> و مناظراتی که بین او و بین [[ابوعبدالله محمد بن حسن شیبانی]]، از فقهای برجسته اهل سنت و قاضی دربار هارون‌الرشید عباسی، درگرفت، مورد بحث قرار گرفته است<ref>ر.ک: همان، ص84</ref>.


    در قسم دوم، در ده باب زیر، به شرح فضایل و مناقب امام شافعی و علومی که وی در آنها، تبحر و تخصص داشته، پرداخته شده است:
    در قسم دوم، در ده باب زیر، به شرح فضایل و مناقب [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] و علومی که وی در آنها، تبحر و تخصص داشته، پرداخته شده است:
    در باب نخست، در ده فصل، به بررسی جایگاه امام شافعی در علم اصول دین و دیدگاه وی پیرامون مسائل این علم، از جمله دلایل توحید و نبوت<ref>ر.ک: همان، ص102</ref>، عدم ضد در کل علی الدوام<ref>ر.ک: همان، ص103</ref>، آتش‌های چهارگانه (آتش شهوت، آتش خشم و...) در جسد واحد<ref>ر.ک: همان، ص104</ref>، طبایع چهارگانه<ref>ر.ک: همان، ص105</ref>، صفات خداوند<ref>ر.ک: همان، ص108</ref>، قرآن و رؤیت خداوند<ref>ر.ک: همان، ص110</ref>، خلق اعمال<ref>ر.ک: همان، ص112</ref>، نبوت<ref>ر.ک: همان، ص121</ref>، ایمان<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>، احوال خلفا و صحابه<ref>ر.ک: همان، ص125</ref> و... پرداخته شده است.


    در باب دوم، جایگاه وی در علم اصول فقه در ضمن یازده مسئله مورد بحث قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص141-‌168</ref> و در باب سوم، از علم امام شافعی به کتاب خدا، در ضمن موضوعاتی همچون کیفیت تعلم قرآن<ref>ر.ک: همان، ص174</ref>، علم و آگاهی به تفسیر<ref>ر.ک: همان، ص175</ref> و قرائاتی که به وی نسبت داده شده<ref>ر.ک: همان، ص188</ref>، سخن رفته است.
    در باب نخست، در ده فصل، به بررسی جایگاه [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] در علم اصول دین و دیدگاه وی پیرامون مسائل این علم، از جمله دلایل توحید و نبوت<ref>ر.ک: همان، ص102</ref>، عدم ضد در کل علی الدوام<ref>ر.ک: همان، ص103</ref>، آتش‌های چهارگانه (آتش شهوت، آتش خشم و...) در جسد واحد<ref>ر.ک: همان، ص104</ref>، طبایع چهارگانه<ref>ر.ک: همان، ص105</ref>، صفات خداوند<ref>ر.ک: همان، ص108</ref>، قرآن و رؤیت خداوند<ref>ر.ک: همان، ص110</ref>، خلق اعمال<ref>ر.ک: همان، ص112</ref>، نبوت<ref>ر.ک: همان، ص121</ref>، ایمان<ref>ر.ک: همان، ص122</ref>، احوال خلفا و صحابه<ref>ر.ک: همان، ص125</ref> و... پرداخته شده است.


    در باب چهارم، احاطه امام شافعی به علم حدیث، مورد بحث و بررسی قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص195-‌208</ref> و در باب پنجم، از میزان آگاهی وی به علم لغت، بحث شده است<ref>ر.ک: همان، ص213-‌223</ref>. در باب ششم، در قالب 22 مسئله، به مناظرات امام شافعی که به مسائل فقهی مربوط می‌باشد، اشاره شده<ref>ر.ک: همان، ص241-‌263</ref> و موضوع سایر ابواب، به‌ترتیب، عبارت است از: اشعار منقول از امام شافعی<ref>ر.ک: همان، ص265</ref>، علم و آگاهی وی به طب، نجوم و فراست<ref>ر.ک: همان، ص285</ref>، نکات لطیف و سخنان منسوب به وی<ref>ر.ک: همان، ص295</ref>، شرح خصایل، صفات و ویژگی‌های اخلاقی<ref>ر.ک: همان، ص307</ref>.
    در باب دوم، جایگاه وی در علم اصول فقه در ضمن یازده مسئله مورد بحث قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص141-‌168</ref> و در باب سوم، از علم [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] به کتاب خدا، در ضمن موضوعاتی همچون کیفیت تعلم قرآن<ref>ر.ک: همان، ص174</ref>، علم و آگاهی به تفسیر<ref>ر.ک: همان، ص175</ref> و قرائاتی که به وی نسبت داده شده<ref>ر.ک: همان، ص188</ref>، سخن رفته است.
     
    در باب چهارم، احاطه [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] به علم حدیث، مورد بحث و بررسی قرار گرفته<ref>ر.ک: همان، ص195-‌208</ref> و در باب پنجم، از میزان آگاهی وی به علم لغت، بحث شده است<ref>ر.ک: همان، ص213-‌223</ref>. در باب ششم، در قالب 22 مسئله، به مناظرات [[شافعی، محمد بن ادریس|امام شافعی]] که به مسائل فقهی مربوط می‌باشد، اشاره شده<ref>ر.ک: همان، ص241-‌263</ref> و موضوع سایر ابواب، به‌ترتیب، عبارت است از: اشعار منقول از امام شافعی<ref>ر.ک: همان، ص265</ref>، علم و آگاهی وی به طب، نجوم و فراست<ref>ر.ک: همان، ص285</ref>، نکات لطیف و سخنان منسوب به وی<ref>ر.ک: همان، ص295</ref>، شرح خصایل، صفات و ویژگی‌های اخلاقی<ref>ر.ک: همان، ص307</ref>.


    در قسم سوم، در دو باب، ابتدا به ذکر مرجحات مذهب شافعی بر سایر مذاهب، به‌صورت عمومی پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص331</ref> و سپس، ترجیح مذهب شافعی بر مذهب ابوحنیفه، به‌صورت خاص، تفصیل داده شده است<ref>ر.ک: همان، ص381</ref>.
    در قسم سوم، در دو باب، ابتدا به ذکر مرجحات مذهب شافعی بر سایر مذاهب، به‌صورت عمومی پرداخته شده<ref>ر.ک: همان، ص331</ref> و سپس، ترجیح مذهب شافعی بر مذهب ابوحنیفه، به‌صورت خاص، تفصیل داده شده است<ref>ر.ک: همان، ص381</ref>.
    خط ۸۵: خط ۸۹:




    ==وابسته‌ها==
    == وابسته‌ها ==  
    {{وابسته‌ها}}
    {{وابسته‌ها}}


    [[]]
    [[طبقات الشافعیة الکبری]]
     
    [[طبقات الشافعیة (حسینی)]]
     
    [[طبقات الفقهاء الشافعية]]
     
    [[طبقات الشافعية (للأسنوي)]]  


    [[]]
    [[طبقات الشافعية (ابن كثير)]]  


    [[]]
    [[مناقب الإمام الشافعي و طبقات أصحابه]]


    [[]]
    [[رده:کتاب‌شناسی]]


    [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]


    [[رده: فقه و اصول]]


    [[رده:طبقات و تراجم فقها]]


    [[رده:کتاب‌شناسی]]
    [[رده:شافعیه]]
    [[رده:مقالات جدید]]
     
     
    [[رده:فروردین(1400)]]

    نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ دسامبر ۲۰۲۲، ساعت ۰۸:۵۴

    مناقب الإمام الشافعي
    مناقب الإمام الشافعي
    پدیدآورانفخر رازی، محمد بن عمر (نویسنده) سقا، احمد حجازی (تحقيق)
    ناشردار الجيل
    مکان نشرلبنان - بيروت
    سال نشر1413ق
    چاپچاپ اول
    موضوعشافعي، محمد بن ادريس

    سرگذشت‌نامه فقيهان شافعي

    سرگذشت‌نامه
    زبانعربی
    تعداد جلد1
    کد کنگره
    ‏‎‏/‎‏ش‎‏2‎‏ف‎‏3 / 150/5 BP
    نورلایبمطالعه و دانلود pdf

    مناقب الإمام الشافعي، اثر فخرالدین محمد بن عمر رازی، معروف به فخر رازی (متوفی 606ق)، کتابی است در بیان مناقب امام شافعی که با تحقیق احمد حجازی سقا به چاپ رسیده است.

    نام‌ کامل کتاب، «إرشاد الطالبين إلی المنهج القويم في بيان مناقب الإمام الشافعي رضي‌الله‌عنه» است[۱].

    انگیزه نگارش

    فخر رازی، کتاب را در پاسخ به درخواست عده‌ای (که از آنها، با عنوان «أفاضل الأصحاب» و «أكابر الأحباب» یاد کرده) که از وی خواسته‌اند کتابی مختصر و ملخص در بیان فضایل امام شافعی و ترجیح مذهب او بر سایر مذاهب بنویسد، نوشته است[۲].

    ساختار

    کتاب با دو مقدمه از محقق و مؤلف آغاز و مطالب در چهار قسم و هر قسم در چندین باب و فصل، ارائه شده است.

    گزارش محتوا

    در مقدمه محقق، ابتدا به معرفی مختصر امام شافعی پرداخته شده، سپس ضمن نام بردن از مؤلف، به کتاب‌های او و نسخ خطی اثر حاضر، اشاره شده است[۳].

    در مقدمه مؤلف، پس از حمد و ثنای الهی، به انگیزه نگارش کتاب و سپس، عناوین مطالب ارائه‌شده در چهار قسم آن، اشاره شده است[۴].

    در قسم نخست، در سه باب، به شرح زیر، با استفاده از منابع تاریخی، به شرح احوال امام شافعی، پرداخته شده است:

    در باب اول، در سه فصل، نسب امام شافعی و متعلقات آن تشریح گردیده است. در فصل اول، در سه مقام، اطلاعاتی پیرامون مطلّبی بودن وی از طرف پدر[۵]، هاشمی بودن از طرف اجداد مادری ارائه گردیده[۶] و اقوال مختلف پیرامون هاشمی بودن یا ازدی بودن نسب مادری بررسی شده است[۷]. در فصل دوم، به تشریح مناقبی که به‌واسطه نسب امام شافعی برای او حاصل گردیده، پرداخته شده[۸] و در سومین فصل، به‌صورت مختصر و موجز، برخی از احوال وی، از ابتدای عمر تا زمان وفات، حکایت شده است[۹].

    در باب دوم، در پنج فصل به شرح زیر، به معرفی اساتید، اسانید و شاگردان امام شافعی پرداخته شده است: در فصل اول، اساتید و اسانید وی، معرفی شده است که از جمله آنها، عبارتند از:

    1. از اهالی مکه: سفیان بن عیینه، مسلم بن خالد زنجی، سعید بن سالم قداح، داود بن عبدالرحمن عطار و...
    2. از اهالی مدینه: مالک بن انس، ابراهیم بن سعد انصاری، عبدالعزیز بن محمد دراوردی، ابراهیم بن ابی‌یحیی اسلمی و...
    3. از اهالی یمن: مطرف بن مازن، هشام بن یوسف، عمرو بن ابی‌سلمه و...
    4. از اهالی عراق: وکیع بن جراح، ابواسامه، حماد بن اسامه و...[۱۰].

    در فصل دوم، از شاگردان وی، نام برده شده است که از جمله آنها، عبارتند از:

    1. از اهل عراق: احمد بن حنبل، حسن بن محمد صباح زعفرانی، حسین کرابیسی، ابراهیم بن خالد کلبی.
    2. از اهل مصر: ابوابراهیم اسماعیل بن یحیی مزنی، ابومحمد ربیع بن سلیمان مرادی جیزی، ابویعقوب یوسف بن یحیی بویطی، ابوحفص حرملة بن یحیی بن عبدالله بن حرمله تجیمی و...[۱۱].

    در سومین فصل، به کلماتی از امام شافعی که در توصیف و ثنای اساتید و مشایخ خویش، ابراز داشته، اشاره گردیده[۱۲] و در فصل چهارم، از خانواده، اولاد و فرزندان شافعی، نام برده شده است که از جمله آنها، می‌توان از همسر وی، حمده بنت نافع بن عنبسة بن عمرو بن عثمان بن عفان و فرزندان او، ابوعثمان محمد بن محمد بن ادریس (بزرگ‌ترین فرزند امام شافعی، قاضی حلب)، نام برد[۱۳].

    در فصل پنجم، سخنان و حکایاتی که در توصیف و ثنای وی، از زبان بزرگان و ائمه سایر مذاهب آمده، ذکر گردیده است[۱۴] و در فصل ششم، به دیگر احوال وی و شاگردان او، اشاره شده است[۱۵].

    در باب سوم، به بررسی اوضاع سیاسی زمان امام شافعی پرداخته شده و بدین منظور، موضوع «محنت شافعی» و حوادت مربوط به آن، از جمله سؤالاتی که از وی پرسیده شده[۱۶] و مناظراتی که بین او و بین ابوعبدالله محمد بن حسن شیبانی، از فقهای برجسته اهل سنت و قاضی دربار هارون‌الرشید عباسی، درگرفت، مورد بحث قرار گرفته است[۱۷].

    در قسم دوم، در ده باب زیر، به شرح فضایل و مناقب امام شافعی و علومی که وی در آنها، تبحر و تخصص داشته، پرداخته شده است:

    در باب نخست، در ده فصل، به بررسی جایگاه امام شافعی در علم اصول دین و دیدگاه وی پیرامون مسائل این علم، از جمله دلایل توحید و نبوت[۱۸]، عدم ضد در کل علی الدوام[۱۹]، آتش‌های چهارگانه (آتش شهوت، آتش خشم و...) در جسد واحد[۲۰]، طبایع چهارگانه[۲۱]، صفات خداوند[۲۲]، قرآن و رؤیت خداوند[۲۳]، خلق اعمال[۲۴]، نبوت[۲۵]، ایمان[۲۶]، احوال خلفا و صحابه[۲۷] و... پرداخته شده است.

    در باب دوم، جایگاه وی در علم اصول فقه در ضمن یازده مسئله مورد بحث قرار گرفته[۲۸] و در باب سوم، از علم امام شافعی به کتاب خدا، در ضمن موضوعاتی همچون کیفیت تعلم قرآن[۲۹]، علم و آگاهی به تفسیر[۳۰] و قرائاتی که به وی نسبت داده شده[۳۱]، سخن رفته است.

    در باب چهارم، احاطه امام شافعی به علم حدیث، مورد بحث و بررسی قرار گرفته[۳۲] و در باب پنجم، از میزان آگاهی وی به علم لغت، بحث شده است[۳۳]. در باب ششم، در قالب 22 مسئله، به مناظرات امام شافعی که به مسائل فقهی مربوط می‌باشد، اشاره شده[۳۴] و موضوع سایر ابواب، به‌ترتیب، عبارت است از: اشعار منقول از امام شافعی[۳۵]، علم و آگاهی وی به طب، نجوم و فراست[۳۶]، نکات لطیف و سخنان منسوب به وی[۳۷]، شرح خصایل، صفات و ویژگی‌های اخلاقی[۳۸].

    در قسم سوم، در دو باب، ابتدا به ذکر مرجحات مذهب شافعی بر سایر مذاهب، به‌صورت عمومی پرداخته شده[۳۹] و سپس، ترجیح مذهب شافعی بر مذهب ابوحنیفه، به‌صورت خاص، تفصیل داده شده است[۴۰].

    در آخرین قسم کتاب، برخی از شبهاتی که پیرامون مذهب شافعی مطرح شده، عنوان گردیده و به آنها، پاسخ داده شده است[۴۱].

    وضعیت کتاب

    فهرست مطالب، در انتهای کتاب آمده و در پاورقی‌ها، علاوه بر ذکر منابع[۴۲] و اشاره به اختلاف نسخ[۴۳]، به توضیح برخی از مطالب متن، پرداخته شده است[۴۴].

    پانویس

    1. ر.ک: مقدمه محقق، ص5
    2. ر.ک: مقدمه مؤلف، ص18
    3. ر.ک: مقدمه محقق، ص5-‌8
    4. ر.ک: همان، ص17-‌19
    5. ر.ک: متن کتاب، ص25
    6. ر.ک: همان، ص29
    7. ر.ک: همان، ص30
    8. ر.ک: همان، ص31
    9. ر.ک: همان، ص34
    10. ر.ک: همان، ص43-‌44
    11. ر.ک: همان، ص47
    12. ر.ک: همان، ص48-‌54
    13. ر.ک: همان، ص55
    14. ر.ک: همان، ص56
    15. ر.ک: همان، ص64
    16. ر.ک: همان، ص77
    17. ر.ک: همان، ص84
    18. ر.ک: همان، ص102
    19. ر.ک: همان، ص103
    20. ر.ک: همان، ص104
    21. ر.ک: همان، ص105
    22. ر.ک: همان، ص108
    23. ر.ک: همان، ص110
    24. ر.ک: همان، ص112
    25. ر.ک: همان، ص121
    26. ر.ک: همان، ص122
    27. ر.ک: همان، ص125
    28. ر.ک: همان، ص141-‌168
    29. ر.ک: همان، ص174
    30. ر.ک: همان، ص175
    31. ر.ک: همان، ص188
    32. ر.ک: همان، ص195-‌208
    33. ر.ک: همان، ص213-‌223
    34. ر.ک: همان، ص241-‌263
    35. ر.ک: همان، ص265
    36. ر.ک: همان، ص285
    37. ر.ک: همان، ص295
    38. ر.ک: همان، ص307
    39. ر.ک: همان، ص331
    40. ر.ک: همان، ص381
    41. ر.ک: همان، ص451
    42. ر.ک: پاورقی، ص17
    43. ر.ک: همان، ص35
    44. ر.ک: همان، ص48

    منابع مقاله

    مقدمه و متن کتاب.


    وابسته‌ها