سخاوی، محمد بن عبدالرحمن

سخاوی
سخاوی
نام کامل	شمس‌الدین محمد بن عبدالرحمن سخاوی
نام‌های دیگر	سخاوی، شمس‌الدین
نسب	اصالتاً از سخا (کفر الشیخ، مصر)
نام پدر	عبدالرحمن
ولادت	۸۳۱ق / ژانویه ۱۴۲۸م
محل تولد	قاهره، مصر
محل زندگی	قاهره، مکه، مدینه
رحلت	۹۰۲ق / ۱۴۹۷م
مدفن	قبرستان بقیع، مدینه
طول عمر	۷۱ سال
دین	اسلام
مذهب	سنی (شافعی)
پیشه	مورخ، محدث، مفسر، ادیب
اطلاعات علمی
دانشگاه	الازهر (احتمالاً)
علایق پژوهشی	تاریخ اسلام، حدیث، تفسیر، جغرافیای تاریخی
اساتید	ابن حجر عسقلانی;
برخی آثار	الضوء اللامع لأهل القرن التاسع; التبر المسبوك في ذيل السلوك; التحفة اللطيفة في تاريخ المدينة الشريفة; الإعلان بالتوبیخ لمن ذمّ التاریخ; البلدانیات;
	v; t; e;

شمس‌الدين محمد بن عبدالرحمن السخاوى (۸۳۱-۹۰۲ق)، مورخ، محدث و مفسر برجسته مصری در قرن نهم هجری. وی در قاهره زاده شد و شاگرد ممتاز ابن حجر عسقلانی بود. سخاوی پس از درگذشت استادش، به سفرهای علمی متعددی به مناطق مختلف مصر، شام و حجاز رفت و سرانجام در مدینه ساکن شد و تا پایان عمر در آنجا ماند. او را از پرکارترین مورخان اسلامی می‌دانند که آثار گسترده‌ای در زمینه تاریخ، رجال و جغرافیای تاریخی تألیف کرده است. مهم‌ترین اثر او «الضوء اللامع لأهل القرن التاسع» یک دانشنامه زندگینامه‌ای عظیم درباره علما و بزرگان قرن نهم هجری است. دیگر آثار شاخص او شامل «التبر المسبوک» (ذیلی بر تاریخ مصر)، «التحفة اللطیفة فی تاریخ المدینة الشریفة» (تاریخ مدینه) و «البلدانیات» در جغرافیای تاریخی است. او همچنین کتابی در دفاع از علم تاریخ با عنوان «الإعلان بالتوبیخ لمن ذمّ التاریخ» نگاشت. سخاوی سرانجام در مدینه درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد.

برای دیگر کاربردها، سخاوی (ابهام‌زدایی) را ببینید.

برای دیگر کاربردها، شمس‌الدین (ابهام‌زدایی) را ببینید.

ولادت

ریشهٔ خانوادگی‌اش از سخا (کفر الشیخ) بود اما زادگاه خودش قاهره، در ژانویه ۱۴۲۸/ ربیع‌الاول ۸۳۱ق بود. او از جمله مورخيّن بزرگ اسلامى است كه از جمله مهمترين اشتغالاتش در طول هفتاد و يك سال زندگى، پرداختن به تاريخ بوده است و از همين رو در رشته خود از موقعيّت قابل توجهى برخوردار مى‌باشد.

تحصیلات

از ابن حجر عسقلانی دانش آموخت و از شاگردان برجسته‌اش به شمار می‌رفت. پس از درگذشت استادش، به شهرهایی از مصر سفر کرد؛ سپس به شام و حجاز بارها رفت: بار نخست در ۸۷۰ حج گذارد، بار دوم در ۸۸۵ق، بار سوم در ۸۹۶ق. تا سال ۸۹۸ق در مکه بماند.

وفات

در سال 902ق/ 1497م در مدینه وفات يافته است.

محی‌الدین عبدالقادر بن شیخ بن عبدالله عیدروسی در تاريخ النور السافر عن أخبار القرن العاشر در ذکر وفات ایشان می‌نویسد: در سال 902ق، در بیست‌وهشتم شعبان، شیخ ابوعبدالله، شمس‌الدین محمد بن عبدالرحمن بن محمد بن ابی‌بکر بن عثمان بن محمد سخاوی، در حالی که مجاور مدینه بود، در سن 71 سالگی وفات یافت و روز بعد، بعد از نماز صبح، در روضه شریفه نبوی، بر وی نماز خوانده شد و در قبرستان بقیع، دفن گردید. او در ربیع‌الاول سال 831ق، به دنیا آمد و در کودکی، قرآن را حفظ کرد و سپس به حفظ المنهاج الأصلي، الفیه ابن مالک، نخبه، الفیه عراقی، شرح نخبه، غالب شاطبیه و مقدمه شاوی در عروض، پرداخت^[۱].