۱۶۱٬۸۹۱
ویرایش
ابن کلس، یعقوب بن یوسف: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) (صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگینامه | عنوان = یعقوب بن کلس | تصویر = NUR247344.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = ابوالفرج یعقوب بن یوسف بن ابراهیم بن هارون بن کلس | نامهای دیگر = ابن کلس | لقب = الوزیر الاجل | تخلص = | نسب = | نام پدر = یوسف بن ابراهیم بن...» ایجاد کرد) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
ابوالفرج یعقوب بن یوسف بن ابراهیم بن هارون بن داود بن کلس، در سال ۳۱۸ هجری قمری (۹۳۰ میلادی) در خانوادهای یهودی در بغداد به دنیا آمد.<ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/247344 کاظم بیگی، محمدعلی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۵۲۱]</ref> وی خود را از نسل هارون بن عمران، برادر موسی (علیهالسلام) و از ذریه سموئل بن عادیا یهودی میدانست.<ref name="research1">[https://www.researchgate.net/publication/365355612_alwzyr_alfatmy_yqwb_bn_kls_t380h_990_m_drast_tarykhyt کفاح إبراهیم عباس یاس، الوزیر الفاطمی یعقوب بن کلس ت۳۸۰ه/۹۹۰م دراسة تاریخیة، ص۳۳۲]</ref> نسب او به «ابن کلس» میرسد که در برخی منابع «داود بن کلس» ذکر شده است.<ref name="dhahabi"> | ابوالفرج یعقوب بن یوسف بن ابراهیم بن هارون بن داود بن کلس، در سال ۳۱۸ هجری قمری (۹۳۰ میلادی) در خانوادهای یهودی در بغداد به دنیا آمد.<ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/247344 کاظم بیگی، محمدعلی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۵۲۱]</ref> وی خود را از نسل هارون بن عمران، برادر موسی (علیهالسلام) و از ذریه سموئل بن عادیا یهودی میدانست.<ref name="research1">[https://www.researchgate.net/publication/365355612_alwzyr_alfatmy_yqwb_bn_kls_t380h_990_m_drast_tarykhyt کفاح إبراهیم عباس یاس، الوزیر الفاطمی یعقوب بن کلس ت۳۸۰ه/۹۹۰م دراسة تاریخیة، ص۳۳۲]</ref> نسب او به «ابن کلس» میرسد که در برخی منابع «داود بن کلس» ذکر شده است.<ref name="dhahabi">[https://noorlib.ir/book/view/2352?volumeNumber=26&pageNumber=668 ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، ج۲۶، ص۶۶۸]</ref> | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
ابن کلس پس از ورود به مصر، با استفاده از اموالی که همراه داشت، توانست نظر اطرافیان کافور اخشیدی را جلب کند و به خدمت او درآید. کافور که از هوش، درایت و توان مدیریتی او آگاه شد، به مشاور اقتصادی و سیاسی خود تبدیلش کرد و اداره امور مالی و نظارت بر بخشهای مختلف دیوان را به وی سپرد.<ref name="research1" /> ابن کلس از سوی کافور مأمور خرید کالاهایی گشت که بهای آنها از درآمد اراضی کشاورزی پرداخت میشد و همین امر موجب گردید اطلاعات دقیقی در باب روستاهای مصر و درآمد آنها حاصل نماید.<ref name="cgie" /> | ابن کلس پس از ورود به مصر، با استفاده از اموالی که همراه داشت، توانست نظر اطرافیان کافور اخشیدی را جلب کند و به خدمت او درآید. کافور که از هوش، درایت و توان مدیریتی او آگاه شد، به مشاور اقتصادی و سیاسی خود تبدیلش کرد و اداره امور مالی و نظارت بر بخشهای مختلف دیوان را به وی سپرد.<ref name="research1" /> ابن کلس از سوی کافور مأمور خرید کالاهایی گشت که بهای آنها از درآمد اراضی کشاورزی پرداخت میشد و همین امر موجب گردید اطلاعات دقیقی در باب روستاهای مصر و درآمد آنها حاصل نماید.<ref name="cgie" /> | ||
===اسلام آوردن=== | === اسلام آوردن=== | ||
یعقوب بن کلس در سال ۳۵۶ق/۹۶۷م، به طمع وزارت، اسلام آورد.<ref name="cgie" /><ref name="research1" /> ابن قلانسی مینویسد که او در هیجده شعبان سال ۳۵۶ق، روز جمعه به دست کافور در مسجد مصر مسلمان شد.<ref name="research1" /> با این وصف شواهد از پایبندی او به آیین جدید حکایت میکنند.<ref name="cgie" /> او پس از اسلام آوردن، قرآن میخواند و نحو میدانست و به مجالس علمی و فقهی روی آورد.<ref name="dhahabi" /> | یعقوب بن کلس در سال ۳۵۶ق/۹۶۷م، به طمع وزارت، اسلام آورد.<ref name="cgie" /><ref name="research1" /> ابن قلانسی مینویسد که او در هیجده شعبان سال ۳۵۶ق، روز جمعه به دست کافور در مسجد مصر مسلمان شد.<ref name="research1" /> با این وصف شواهد از پایبندی او به آیین جدید حکایت میکنند.<ref name="cgie" /> او پس از اسلام آوردن، قرآن میخواند و نحو میدانست و به مجالس علمی و فقهی روی آورد.<ref name="dhahabi" /> | ||
با اسلام آوردن ابن کلس، موقعیت ابوالفضل جعفر بن فرات (معروف به ابن حنزابه) وزیر کافور متزلزل شد و خصومتش با او آغاز گردید که پس از مرگ کافور (۳۵۷ق) علنی گشت.<ref name="cgie" /> | با اسلام آوردن ابن کلس، موقعیت ابوالفضل جعفر بن فرات (معروف به ابن حنزابه) وزیر کافور متزلزل شد و خصومتش با او آغاز گردید که پس از مرگ کافور (۳۵۷ق) علنی گشت.<ref name="cgie" /> | ||
===دوران خدمت به فاطمیان=== | ===دوران خدمت به فاطمیان === | ||
پس از مرگ کافور، ابن حنزابه به دستگیری دیوانیان عصر کافور از جمله ابن کلس دست زد و به مصادره اموال آنان اقدام کرد. ابن کلس پس از پرداخت ۴۵۰۰ دینار از بند ابن حنزابه رهایی یافت و با کمک برادرش مخفیانه از مصر عازم قلمرو المعز لدین الله فاطمی در مغرب شد.<ref name="cgie" /> | پس از مرگ کافور، ابن حنزابه به دستگیری دیوانیان عصر کافور از جمله ابن کلس دست زد و به مصادره اموال آنان اقدام کرد. ابن کلس پس از پرداخت ۴۵۰۰ دینار از بند ابن حنزابه رهایی یافت و با کمک برادرش مخفیانه از مصر عازم قلمرو المعز لدین الله فاطمی در مغرب شد.<ref name="cgie" /> | ||
| خط ۷۶: | خط ۷۶: | ||
اختیاراتی که ابن کلس از العزیز گرفت، نشان میدهد که وی میخواست کارها را در نهاد وزارت متمرکز کند. تشکیل دواوین مختلف در محل استقرار وزیر، تضعیف مغربیها که در دوران آغازین خلافت فاطمیان از منصب و قدرت برخوردار بودند، استفاده از مأمورین تازهمسلمان خبرچین، مداخله در امور نظامی و بهویژه قضایی از کوشش او در این راه خبر میدهد.<ref name="cgie" /> | اختیاراتی که ابن کلس از العزیز گرفت، نشان میدهد که وی میخواست کارها را در نهاد وزارت متمرکز کند. تشکیل دواوین مختلف در محل استقرار وزیر، تضعیف مغربیها که در دوران آغازین خلافت فاطمیان از منصب و قدرت برخوردار بودند، استفاده از مأمورین تازهمسلمان خبرچین، مداخله در امور نظامی و بهویژه قضایی از کوشش او در این راه خبر میدهد.<ref name="cgie" /> | ||
اقدامات اقتصادی ابن کلس برای توانمندسازی خلافت شامل کنترل قیمت کالاها، کاهش گرانی، ساماندهی آسیابانان و دلالان غلات، اصلاح نظام خراج و تثبیت دینار معزی بود. وی همچنین به بخش کشاورزی و صنعت توجه ویژه داشت و کارگاه مخصوص پارچهبافی را در داخل قصر تأسیس کرد.<ref name="research2"> | اقدامات اقتصادی ابن کلس برای توانمندسازی خلافت شامل کنترل قیمت کالاها، کاهش گرانی، ساماندهی آسیابانان و دلالان غلات، اصلاح نظام خراج و تثبیت دینار معزی بود. وی همچنین به بخش کشاورزی و صنعت توجه ویژه داشت و کارگاه مخصوص پارچهبافی را در داخل قصر تأسیس کرد.<ref name="research2">[https://mag.mpte.ir/article_237678.html یوسفوند، روحالله؛ دهپهلوان، طلعت؛ علیبیگی، حسین، نقش یعقوب ابن کلس در ارتقاء ساختار دیوانسالاری فاطمیان مصر، ص۷۸-۸۰]</ref> | ||
===فعالیتهای فرهنگی و علمی=== | ===فعالیتهای فرهنگی و علمی=== | ||
| خط ۹۶: | خط ۹۶: | ||
*کتاب فی آداب رسول الله | *کتاب فی آداب رسول الله | ||
*کتاب فی علم الابدان و صلاحها، در هزار برگ | *کتاب فی علم الابدان و صلاحها، در هزار برگ | ||
*الرسالة الوزیریة (یا مصنف الوزیر)، در فقه اسماعیلیه. منابع متقدم این اثر را مجموعه مسموعات ابن کلس از المعز و العزیز ذکر کردهاند، اما از اظهارات متأخرین اسماعیلیه چنین برمیآید که رساله مذکور با استفاده از آثار قاضی نعمان بن محمد، بهویژه کتاب مشهور دعائم الاسلام، تألیف شده است.<ref name="cgie" /> | * الرسالة الوزیریة (یا مصنف الوزیر)، در فقه اسماعیلیه. منابع متقدم این اثر را مجموعه مسموعات ابن کلس از المعز و العزیز ذکر کردهاند، اما از اظهارات متأخرین اسماعیلیه چنین برمیآید که رساله مذکور با استفاده از آثار قاضی نعمان بن محمد، بهویژه کتاب مشهور دعائم الاسلام، تألیف شده است.<ref name="cgie" /> | ||
*مناسک الحج | *مناسک الحج<ref name="trmanini">ترمانینی، عبدالسلام، رویدادهای تاریخ اسلام، ج۲، ص۳۲۶</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
| خط ۱۰۳: | خط ۱۰۳: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
* | *[https://www.cgie.org.ir/fa/article/247344 کاظم بیگی، محمدعلی، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، ج۵، ص۵۲۱-۵۲۴] | ||
* | *[https://noorlib.ir/book/view/2352?volumeNumber=26&pageNumber=668 ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، ج۲۶، ص۶۶۸-۶۷۰] | ||
*[https://www.researchgate.net/publication/365355612_alwzyr_alfatmy_yqwb_bn_kls_t380h_990_m_drast_tarykhyt کفاح إبراهیم عباس یاس، الوزیر الفاطمی یعقوب بن کلس ت۳۸۰ه/۹۹۰م دراسة تاریخیة، مجلة جامعة تکریت للعلوم الإنسانیة، المجلد ۲۸، العدد ۷، ۲۰۲۱م] | * [https://www.researchgate.net/publication/365355612_alwzyr_alfatmy_yqwb_bn_kls_t380h_990_m_drast_tarykhyt کفاح إبراهیم عباس یاس، الوزیر الفاطمی یعقوب بن کلس ت۳۸۰ه/۹۹۰م دراسة تاریخیة، مجلة جامعة تکریت للعلوم الإنسانیة، المجلد ۲۸، العدد ۷، ۲۰۲۱م] | ||
* | *[https://mag.mpte.ir/article_237678.html یوسفوند، روحالله؛ دهپهلوان، طلعت؛ علیبیگی، حسین، نقش یعقوب ابن کلس در ارتقاء ساختار دیوانسالاری فاطمیان مصر، نشریه علمی علم و تمدن در اسلام، سال هفتم، شماره بیست و هشتم، تابستان ۱۴۰۵ش] | ||
*ترمانینی، عبدالسلام، رویدادهای تاریخ اسلام، ترجمه جمعی از پژوهشگران با اشراف سید علیرضا واسعی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۵ش، | * ترمانینی، عبدالسلام، رویدادهای تاریخ اسلام، ترجمه جمعی از پژوهشگران با اشراف سید علیرضا واسعی، ج۲، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۵ش، ، | ||
*گروهی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، قم: پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، بهار | *گروهی از پژوهشگران، فرهنگنامه مؤلفان اسلامی، ج۲، قم: پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی، بهار ۱۳۹۷ش،، | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||