ابن کاس، علی بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[الخصال (ابن کاس)]]}}

'''علی بن محمد بن حسن نخعی کوفی''' (متوفای ۳۲۴ق)،  معروف به '''ابن کاس،''' فقیه برجسته حنفی، قاضی و محدث عراقی در نیمه اول قرن چهارم هجری بود. او از نوادگان «اشتر نخعی» (از یاران خاص [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]]) به شمار می‌رفت. ابن کاس قضاوت شهرهای دمشق و رمله را بر عهده داشت و در فقه حنفی و علم فرائض (ارث) از پیشگامان روزگار خود بود. وی سرانجام در بغداد، بر اثر غرق شدن در «سماریه» (نوعی کشتی) در روز عاشورا جان باخت.

نام کامل او علی بن محمد بن حسن بن محمد بن عمر بن سعد بن مالک بن یحیی بن عمرو بن یحیی بن حارث نخعی کوفی است.<ref name="ابن عساکر">[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=43&pageNumber=159 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج43، ص159-161]</ref> وی به «ابن کاس» معروف بود و از نوادگان «اشتر نخعی» (از یاران خاص [[امام علی علیه‌السلام|امام علی(ع)]]) به شمار می‌رفت.<ref name="ذهبی">[https://noorlib.ir/book/view/2352?volumeNumber=24&pageNumber=159 ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، ج24، ص159]</ref>

[[دارقطنی، علی بن عمر|دارقطنی]] نسب او را چنین ذکر کرده است: «ابن کاس بن کُمَیل بن زیاد بن نهیک بن هَیثم بن سعد بن مالک بن نخع.»<ref name="ابن عساکر" />

* [[دارقطنی، علی بن عمر|ابوالحسن دارقطنی]] (امام بزرگ جرح و تعدیل)

* [[ابن شاهین، عمر بن احمد|ابوحفص بن شاهین]]

* [[طبرانی، سلیمان بن احمد|سلیمان بن احمد طبرانی]]

* [[کلابی، عبدالوهاب بن حسن|عبدالوهاب کلابی]]

ابن کاس از پیشگامان فقه حنفی در عصر خود بود. [[ابن عساکر، علی بن حسن|ابن عساکر]] به نقل از [[خطیب بغدادی، احمد بن علی|خطیب بغدادی]] می‌نویسد: «او ثقه، فاضل و عارف به فقه بر مذهب [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت|ابوحنیفه]] بود و قرآن می‌آموخت.»<ref name="ابن عساکر" />

ابن کاس کتابی در نقد آراء [[شافعی، محمد بن ادریس|شافعی]] نوشت. ذهبی می‌گوید: «او کتابی دارد که در آن از شافعی به بدی یاد کرده است.»<ref name="ذهبی" /> این کتاب با ردیه «نصر مقدسی» (از علمای شافعی) روبه‌رو شد.<ref name="صفدی" />

[[خطیب بغدادی، احمد بن علی|خطیب بغدادی]] به نقل از ابن قانع می‌گوید: «ابوالقاسم بن کاس فقیه در روز عاشورا غرق شد و از همان روز درگذشت.»<ref name="ابن عساکر" />

ابن قطلوبغا نیز می‌نویسد: «غرق شد و از آب بیرون آورده شد، سپس مرد.»<ref name="ابن قطلوبغا">[https://noorlib.ir/book/view/11630?pageNumber=213 ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، تاج التراجم، ص213]</ref>

از ابن کاس تنها یک کتاب با عنوان «الرد علی الشافعی» یا «کتاب یغض فیه من الشافعی» یاد شده است که در نقد آراء [[شافعی، محمد بن ادریس|شافعی]] نوشته شده بود و نصر مقدسی بر آن ردیه نوشت.<ref name="ذهبی" /><ref name="صفدی" />

*[https://noorlib.ir/book/view/2317?volumeNumber=43&pageNumber=159 ابن عساکر، علی بن حسن، تاریخ مدینة دمشق، ج43، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۵ق،]

*[https://noorlib.ir/book/view/2352?volumeNumber=24&pageNumber=159 ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام، ج24، بیروت: دار الکتاب العربي، ۱۴۰۹ق].

*[https://noorlib.ir/book/view/11452?volumeNumber=21&pageNumber=431 صفدی، خلیل بن ایبک، الوافي بالوفيات، ج21، بیروت: دار النشر فرانز شتاينر، ۱۳۸۱ق].

*[https://noorlib.ir/book/view/23258?sectionNumber=2&pageNumber=27 ابن طولون، محمد بن علی، قضاة دمشق الثغر البسام في ذکر من ولي قضاء الشام، ج2، دمشق: المجمع العلمي العربي، ۱۹۵۶م].

*[https://noorlib.ir/book/view/11630?pageNumber=213 ابن قطلوبغا، قاسم بن قطلوبغا، تاج التراجم، دمشق: دار القلم، ۱۴۱۳ق].