فیاض، محمداسحاق: تفاوت میان نسخه‌ها

'''محمداسحاق فیاض''' (۱۳۰۹-۱۴۰۵ش)، مرجع تقلید شیعه، فقیه و استاد برجسته درس خارج فقه و اصول در حوزه علمیه نجف بود. او از شاگردان نزدیک و همراهان سید ابوالقاسم خویی به شمار می‌رفت و پس از استادش، از مراجع چهارگانه حوزه نجف به حساب می‌آمد. فیاض بیش از ۴۰ اثر در موضوعات فقه، اصول، حکومت اسلامی، بانکداری اسلامی و حقوق زنان تألیف کرد. از نظرات شاخص او می‌توان به جواز حضور زنان در مناصب عالی حکومتی (مانند ریاست جمهوری و قضاوت) و همچنین نظریه «ولایت فقیه اعلم منصوب از سوی خداوند» اشاره کرد. مرکز مطالعات استراتژیک سلطنتی اردن، او را یکی از دانشمندان برجسته جهان اسلام معرفی کرده است.

محمداسحاق فیاض در سال ۱۳۰۹ش (۱۹۳۰م) در روستای «صوبه» از توابع بخش جاغوری، ولایت غزنی، در جنوب کابل پایتخت افغانستان به دنیا آمد.<ref name="shafaqna">[https://fa.shafaqna.com/news/2279757/ شفقنا: حضرت آیت‌الله شیخ محمد اسحاق فیاض به ملکوت اعلی پیوست]</ref> والدین او از قوم هزاره بودند و پدرش محمدرضا (درگذشته ۱۳۶۸ش) کشاورز بود.<ref name="shafaqna2">[https://af.shafaqna.com/FA/657603 شفقنا افغانستان: آیت‌الله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض دار فانی را وداع گفت]</ref>

فیاض در نجف در مدرسه سلیمیه در محله مشراق ساکن شد.<ref name="noorsoft" /> کتاب مطول را نزد محمدعلی مدرس افغانی تکمیل کرد. قوانین الاصول، حاشیه ملاعبدالله و بخشی از شرح لمعه را نزد میرزا کاظم تبریزی خواند و ادامه شرح لمعه را با سید اسدالله مدنی و میرزا علی فلسفی فراگرفت.<ref name="noorsoft" />

سپس دروس سطح عالی را آغاز کرد و کفایة الاصول، رسائل و مکاسب محرمه را نزد شیخ مجتبی لنکرانی آموخت.<ref name="noorsoft" /> فیاض در ۲۰ سالگی به درس خارج راه یافت و حلقه درس سید ابوالقاسم خویی را برگزید.<ref name="mobahesat">[https://mobahesat.ir/2626 مباحثات: اندیشه سیاسی اجتماعی آیت‌الله‌العظمی شیخ محمداسحاق فیاض]</ref>

حضور فیاض در درس خارج سید خویی ۱۵ سال به طول انجامید.<ref name="noorsoft" /> از اواخر دوره شاگردی، در کارهای دفتر و سفر به شهرهای دور و نزدیک، خویی را همراهی می‌کرد.<ref name="noorsoft" /> او همچنین در شورای استفتای آیت‌الله خویی فعالیت می‌کرد که اعضای دیگری مانند سید محمد روحانی، میرزا علی غروی، سید محمدباقر صدر، میرزا جواد تبریزی، حسین وحید خراسانی و سید علی سیستانی نیز در آن حضور داشتند.<ref name="noorsoft" />

در سال ۱۳۵۶ش تدریس درس خارج را آغاز کرد. جلسات درس او ابتدا در مدرسه سید یزدی برگزار می‌شد، سپس به مدرسه دارالعلم (تأسیس آیت‌الله خویی) منتقل گردید و پس از تخریب آن توسط صدام، دوباره به مدرسه سید یزدی بازگشت. تدریس وی به زبان عربی است.<ref name="noorsoft" />

مرجعیت فیاض در زمان حیات استادش سید ابوالقاسم خویی آغاز شد، اما به احترام استاد، تا چند سال از چاپ رساله عملیه خودداری کرد و مقلدین را به خویی ارجاع می‌داد.<ref name="noorsoft" /> سید محمد صدر (پدر مقتدی صدر) به فرزندان و پیروان خود توصیه کرد که پس از وی، از سید کاظم حائری یا محمداسحاق فیاض تقلید کنند.<ref name="noorsoft" />