|
|
| خط ۱۹۶: |
خط ۱۹۶: |
| * [https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi| پایگاه اینترنتی Grokipedia: مدخل «Elia El Hawi»] | | * [https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi| پایگاه اینترنتی Grokipedia: مدخل «Elia El Hawi»] |
| * مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» در مجلة جامعة تكريت للعلوم الإنسانية (Journal of Tikrit University for Humanities)، جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱ – ارجاع به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی | | * مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» در مجلة جامعة تكريت للعلوم الإنسانية (Journal of Tikrit University for Humanities)، جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱ – ارجاع به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی |
|
| |
| ==وابستهها==
| |
| {{وابستهها}}
| |
| * [[نماذج في النقد الأدبي و تحلیل النصوص]]
| |
| * [[فی النقد و الأدب]]
| |
| * [[الأخطل في سيرته و نفسيته و شعره]]
| |
| * [[فن الوصف و تطوره في الشعر العربي]]
| |
| * [[شرح ديوان أبيتمام]]
| |
| * [[أحمد شوقي: أمیرالشعراء]]
| |
| * [[موسوعة الشعر العربي]]
| |
| * [[شرح ديوان الفرزدق]]
| |
|
| |
| [[رده:زندگینامه]]
| |
| [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
| |
| [[رده:مؤلفین-خرداد]]
| |
| | شهادت =
| |
| | مدفن = الشویر، لبنان
| |
| | طول عمر =
| |
| | نام همسر = سامیه مخائیل صوايا
| |
| | فرزندان = ليلى، نوال، جمانة، سليم
| |
| | خویشاوندان = خلیل حاوی (برادر)
| |
| | دین =
| |
| | مذهب = مسیحی کاتولیک
| |
| | پیشه = نویسنده، منتقد ادبی، استاد دانشگاه
| |
| | درجه علمی =
| |
| | دانشگاه =
| |
| | علایق پژوهشی =
| |
| | منصب =
| |
| | پس از =
| |
| | پیش از =
| |
| | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | نایف سمعان نكد | گائتان پیکون}}
| |
| | مشایخ =
| |
| | معاصرین =
| |
| | شاگردان =
| |
| | اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی }}
| |
| | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية | الشعر العربي المعاصر | المذاهب الشعرية | شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس | الدوامة | القصر | صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع | نبهان | الفن والحياة والمسرح-نظريات ونظرات | مدارس النقد الأدبي ومذاهبه | فنون الأدب العربي | في النقد والأدب | نماذج في النقد الأدبي | الشاعر القروي رشيد سليم الخوري | يوريبيديس والمسرح الإغريقي | آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية}}
| |
| | سبک نوشتاری =
| |
| | وبگاه =
| |
| | امضا =
| |
| | کد مؤلف =AUTHORCODE57073AUTHORCODE
| |
| }}
| |
|
| |
| '''ایلیا سلیم حاوی''' (۱۹۲۹ - ۲۰۰۰م)، نویسنده، منتقد ادبی و استاد دانشگاه لبنانی بود. او با تألیف دهها جلد کتاب و مقاله در زمینه تاریخ ادبیات عرب (از دوره جاهلی تا معاصر)، نقد تطبیقی، مکاتب ادبی غرب و شرق، تئاتر جهان (از یونان باستان تا بکت و یونسکو) و نیز خلق چندین رمان، چهرهای شاخص در جنبش فکری و فرهنگی لبنان در نیمه دوم قرن بیستم به شمار میرود. ایلیا حاوی برادر شاعر بزرگ لبنانی، خلیل حاوی (شاعر حماسهسرای معاصر عرب) بود و بخش مهمی از آثار خود را به تحلیل شعر و زندگی او اختصاص داد. او سالها استاد ادبیات نمایشی در دانشگاه لبنان بود و تألیف کتابهای درسی «المفيد في الأدب العربي» برای مدارس لبنان نیز از خدمات ماندگار اوست.
| |
|
| |
| ==ولادت==
| |
| ایلیا سلیم حاوی در سال ۱۹۲۹ در شهر «الشُوَیر» (Choueir) در قضاء «المتن الأعلى» از استان جبل لبنان به دنیا آمد.<ref name="aleph-lam">{{cite web |title={حِكايَةُ الشَّفَافِيَة والعُمْق} “إيليا حاوي” المُعَلِّمُ الَّذي لَمْ يَغِبْ |url=https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ |website=aleph-lam.com |access-date=2025-05-17}}</ref> پدرش «سلیم حاوی» معمار (مهندس اجرایی) و مادرش «سلیمه عطایا» نام داشت و هر دو از اهالی همان بلده بودند.<ref name="aleph-lam" /> منطقه الشویر در کوهستان لبنان، خاستگاه بسیاری از اندیشمندان و ادیبان معاصر لبنان بود و این فضای فرهنگی در شکلگیری شخصیت ایلیا تأثیر بسزایی داشت.<ref name="binaa">{{cite web |last=جرداق |first=حليم |title=الناقد والأديب إيليا حاوي |url=https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 |website=جريدة البناء |access-date=2025-05-17}}</ref> خانواده حاوی دارای پیشینه فرهنگی بودند؛ برادر بزرگتر او «خلیل حاوی» از مشهورترین شاعران معاصر عرب به شمار میرود.<ref name="ektab">{{cite web |title=إيليا الحاوي |url=https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ |website=Ektab |access-date=2025-05-17}}</ref>
| |
|
| |
| ==تحصیلات==
| |
| ایلیا حاوی دوران ابتدایی را در الشویر آغاز کرد. ابتدا به «مدرسة المعلّمة مَلَکه» رفت و سپس به «مدرسة مار یوحنّا الصّابغ» (وابسته به پدران باسیلی) در همان شهر منتقل شد.<ref name="aleph-lam" /> در همین مدرسه بود که با تشویق و راهنمایی استاد و شاعر نامدار «نایف سمعان نكد» (۱۹۰۸-۱۹۵۹) با عمق زبان و ادبیات عرب آشنا شد و سرودن شعر را آغاز کرد.<ref name="aleph-lam" /><ref name="ektab" /> نایف نكد او را با قالبهای شعری، بحور، قافیه و مضامین کهن آشنا ساخت و شاعران بزرگی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل و فوزی معلوف را به او معرفی کرد.<ref name="groki">{{cite web |title=Elia El Hawi |url=https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi |website=Grokipedia |access-date=2025-05-17}}</ref>
| |
|
| |
| پس از دریافت «شهادة البروفيه» (پایان دوره متوسطه اول)، در «دار المعلمین الابتدائیة» بیروت ثبت نام کرد و در سال ۱۹۴۹ از این مرکز فارغالتحصیل شد.<ref name="aleph-lam" /> سپس به ترتیب موفق به اخذ مدارک زیر گردید:
| |
|
| |
| - «بكالوريا التعليم الثانوي» (فرع فلسفه) در سال ۱۹۵۲.<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «الإجازة التعليمية في اللغة العربية وآدابها» (کارشناسی زبان و ادبیات عرب) از دانشگاه لبنان در سال ۱۹۵۵.<ref name="aleph-lam" /><ref name="albawaba">{{cite web |title=وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي |url=https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A |website=البوابة |access-date=2025-05-17 |date=2000-08-30}}</ref>
| |
|
| |
| - «شهادة الكفاءة» (کارشناسی ارشد) در همان رشته در سال ۱۹۵۹.<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| در این سالها با منتقد و نویسنده نامدار فرانسوی «گائتان پیکون» (Gaëtan Picon) که از سال ۱۹۵۱ مدیر «المدرسة العليا للآداب» در بیروت بود، آشنا شد و به مدت سه سال از روش نقد تطبیقی و رویکردهای تحلیلی او بهره برد.<ref name="ektab" /><ref name="groki" /> پیکون بعدها مدیر عمومی هنرها و ادبیات در فرانسه (زمان آندره مالرو) شد و تأثیر عمیقی بر بینش انتقادی حاوی گذاشت.<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| ==فعالیتها==
| |
| ===تدریس و مدیریت دانشگاهی===
| |
| ایلیا حاوی بیش از چهل سال به تدریس در مقاطع متوسطه و دانشگاهی در مؤسسات آموزشی مختلف لبنان پرداخت.<ref name="albawaba" /> او سرانجام به عنوان استاد «ادبیات تئاتر» در «مؤسسه هنرهای زیبا» (Institute of Fine Arts) وابسته به دانشگاه لبنان مشغول شد و سالها در این سمت به تربیت شاگردان بسیاری همت گماشت.<ref name="binaa" /> مدتی نیز مدیریت این مؤسسه را بر عهده داشت تا اینکه در سال ۱۹۹۳ به سن بازنشستگی اداری رسید.<ref name="groki" /> در طول جنگ داخلی لبنان (۱۹۷۵-۱۹۹۰) نیز از کشور خارج نشد و به فعالیت علمی خود ادامه داد.<ref name="groki" />
| |
|
| |
| ===تألیف کتابهای درسی===
| |
| حاوی به همراه جمعی از همکاران خود، مجموعه کتابهای درسی معروف «المفيد في الأدب العربي» را تألیف کرد که سالها در مدارس لبنان تدریس میشد و نسلهای متعددی از دانشآموزان با آن آموزش دیدند.<ref name="aleph-lam" /><ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ===نظریه ادبی و نقد===
| |
| او به نقدی فراتر از «نبش قبر اخطار» باور داشت. از نظر وی، نقد ادبی باید هنری باشد عاشقانه و قدرشناس که هم «در سطور» و هم «میان سطور» به دنبال نشانههای حقیقت و زیبایی هنری بگردد.<ref name="binaa" /> حاوی ارزش شاعر یا نویسنده را نه در موضوع اثر، بلکه در خلاقیت و «نفس پاک و مبرا از رسوبات و عرفها» میدانست که از طریق نمادها و تجسمهای خودآگاه و ناخودآگاه به بیان هستی میپردازد.<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ===تأثیرپذیری و تأثیرگذاری===
| |
| حاوی تحت تأثیر شاعرانی چون ابراهیم یازجی، سعید عقل، فوزی معلوف، شفیق معلوف و خلیل مطران بود.<ref name="ektab" /> همچنین مطالعات گائتان پیکون نقش اساسی در شکلگیری آرای فلسفی و روش نقدی او داشت.<ref name="groki" /> در مقابل، او خود استاد راهنمای نسلها از منتقدان و نویسندگان لبنانی بود و آثاری که درباره شعر برادرش خلیل حاوی نوشت، از منابع اصلی برای پژوهشگران شعر معاصر عرب به شمار میرود.<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| ==وفات==
| |
| ایلیا سلیم حاوی در روز دوشنبه ۲۸ اوت ۲۰۰۰ (میلادی) در شهر زادگاه خود «الشویر» درگذشت.<ref name="aleph-lam" /><ref name="groki" /> تنها حدود یک ماه پیش از آن، در مراسم هجدهمین سالگرد درگذشت برادرش خلیل حاوی شرکت کرده بود.<ref name="aleph-lam" /> پیکر او در همان شهر به خاک سپرده شد. در سال ۲۰۱۷، «مؤسسه إيليا حاوي» کتابی شامل سخنرانیهای ایراد شده در مراسم بزرگداشت او و نیز گزیدههایی از آثارش را منتشر کرد.<ref name="binaa" />
| |
|
| |
| ==آثار==
| |
| ایلیا حاوی بیش از ۶۸ عنوان کتاب (اغلب چندجلدی) تألیف کرده است.<ref name="aleph-lam" /> مهمترین آثار او از این قرار است:
| |
|
| |
| ===سلسلههای تخصصی در نقد شعر کهن و معاصر===
| |
| - «أعلام الشعر العربي القديم والفنون الأدبية» (شامل بررسی شعر ابن الرومی، امرؤالقیس، نابغه ذبیانی، حطیئه، اخطل و متنبی) – منتشر شده بین ۱۹۶۰ تا ۱۹۹۰.<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «الشعر العربي المعاصر» (شامل بررسی ابوشبکه، احمد شوقی، ابوالقاسم شابی، اخطل صغیر، ایلیا ابوماضی، صلاح لبکی، نزار قبانی، بدر شاکر سیاب و دیگران).<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «المذاهب الشعرية» (در شعر غربی و عربی).<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «شرح دواوين: الأخطل، أبي تمام، جرير وأبي نواس».<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «في النقد والأدب» (مجموعه مقالات در نظریه ادبی).<ref name="groki" />
| |
|
| |
| - «نماذج في النقد الأدبي وتحليل النصوص».<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| - «الكلاسيكية في الشعر الغربي والعربي»، «الرومانسية في الشعر الغربي والعربي»، «الرمزية والسريالية في الشعر الغربي والعربي»، «البرناسية أو مذهب الفن للفن».<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ===آثار درباره شاعران خاص===
| |
| - «ابن الرومي: فنه ونفسيته من خلال شعره» (۱۹۶۰).
| |
|
| |
| - «امرؤ القيس: شاعر المرأة والطبيعة» (۱۹۷۰).
| |
|
| |
| - «النابغة: سياسته وفنه ونفسيته» (۱۹۷۰).
| |
|
| |
| - «الحطيئة» (۱۹۷۰).
| |
| - «المتنبي» (۱۹۹۰).
| |
|
| |
| - «أبو القاسم الشابي: شاعر الحياة والموت».
| |
|
| |
| - «إبراهيم ناجي: شاعر الوجدان».
| |
|
| |
| - «فوزي المعلوف: شاعر البعد والوجد».
| |
|
| |
| - «إيليا أبو ماضي: شاعر التساؤل والتفاؤل».
| |
|
| |
| - «عمر أبو ريشة: شاعر الجمال والقتال».
| |
|
| |
| - «الياس أبو شبكة: شاعر الحجيم والنعيم».
| |
|
| |
| - «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» (۱۹۸۷).<ref name="groki" /><ref name="jtuh">مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» در مجله جامعة تكريت للعلوم الإنسانية، جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱ – که به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی ارجاع داده است.</ref>
| |
|
| |
| - «خليل مطران: طليعة الشعراء المحدثين».
| |
|
| |
| - «أمين نخلة - الشاعر الجمالي» (۱۹۷۳).
| |
|
| |
| - «شفيق المعلوف: شاعر عبقر».
| |
|
| |
| - «أحمد شوقي: أمير الشعراء».
| |
|
| |
| - «معروف الرصافي: الثائر والشاعر».
| |
|
| |
| - «صلاح لبكي: شاعر الروح والبوح».
| |
|
| |
| - «الأخطل الصغير: شاعر الجمال والزوال».
| |
|
| |
| - «بدر شاكر السياب: شاعر الأناشيد والمراثي».
| |
|
| |
| ===آثار درباره خلیل حاوی (برادرش)===
| |
| - «مع خليل حاوي: في مسيرة حياته وشعره: أحداث وأحاديث ودراسة».
| |
|
| |
| - «حاوي: في سطور من سيرته وشعره».
| |
|
| |
| - (کتاب سومی که در منابع به آن اشاره شده ولی نام دقیق آن ذکر نشده است)<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| ===نمایشنامه و تئاتر===
| |
| - «يوريبيديس والمسرح الإغريقي» (۱۹۸۰).<ref name="groki" />
| |
|
| |
| - «آيسخيلوس والتراجيديا الإغريقية».<ref name="groki" />
| |
|
| |
| - «الفن والحياة والمسرح: نظريات ونظرات» (کتابی نظری در زمینه تئاتر).<ref name="aleph-lam" />
| |
|
| |
| - «شكسبير والمسرح الإليزابيتي: دراسة على النص».
| |
|
| |
| - «بيرندللو في سيرته ومسرحياته: بين المادة والصورة والوجه والقناع» (۱۹۸۰).
| |
|
| |
| - «اوجين اونيل والمسرح الأمريكي المعاصر».
| |
| - همچنین سلسلهای از مطالعات تحلیلی از تئاتر یونان باستان (اسخیلوس، سوفوکل، اوریپید) تا تئاتر مدرن (بکت، یونسکو).<ref name="binaa" />
| |
|
| |
| ===رمانها===
| |
| - «الدوامة» (گرداب، ۱۹۸۲).
| |
|
| |
| - «القصر» (کاخ، ۱۹۸۲).
| |
|
| |
| - «صكوك وشكوك على ضفاف المستنقع» (اسناد و تردیدها در حاشیه مرداب، ۱۹۸۵).
| |
|
| |
| - «نبهان» (آگاه، ۱۹۸۶).<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ===کتابهای مرجع و عمومی===
| |
| - «مدارس النقد الأدبي ومذاهبه».
| |
|
| |
| - «فنون الأدب العربي».
| |
|
| |
| - «فن الوصف وتطوره عند العرب».
| |
|
| |
| - «فن الخطابة وتطوره عند العرب».
| |
|
| |
| - «فن الكلام وتطوره في الثقافة العربية» (۱۹۶۹).
| |
|
| |
| - «فن الشعر الخمري وتطوره عند العرب» (۱۹۶۹).
| |
|
| |
| - «فن الهجاء وتطوره عند العرب».
| |
|
| |
| - «نظرية الفن الصافي بين المبدأ والتطبيق: قضايا ومذاهب وأعلام».<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ===همکاریها===
| |
| - «المفيد في الأدب العربي» (کتاب درسی مشترک با احمد أبو حاقة، جوزيف الهاشم و أحمد أبو أسعد).
| |
|
| |
| - «موسوعة القصائد العربية» (با همکاری مطاع صفدی و زیر نظر خلیل حاوی).<ref name="ektab" />
| |
|
| |
| ==پانويس==
| |
| <references />
| |
|
| |
| ==منابع مقاله==
| |
| *[https://aleph-lam.com/2020/08/20/%D8%AD%D9%90%D9%83%D8%A7%D9%8A%D9%8E%D8%A9%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%91%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%81%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D9%92%D9%82-%D8%A5%D9%8A%D9%84/ پایگاه اینترنتی «ألف لام» (aleph-lam.com): «{حِكايَةُ الشَّفَافِيَة والعُمْق} “إيليا حاوي” المُعَلِّمُ الَّذي لَمْ يَغِبْ» (به قلم دکتر وجیه فانوس)، ۲۰ اوت ۲۰۲۰]
| |
| *[https://www.ektab.com/%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A/ پایگاه اینترنتی «إکتب» (Ektab.com): مدخل «إيليا الحاوي»]
| |
| *[https://www.al-binaa.com/archives/article/218381 پایگاه اینترنتی روزنامه «البناء» (al-binaa.com): مقاله «الناقد والأديب إيليا حاوي» به قلم حليم جرداق]
| |
| *[https://www.albawaba.com/ar/%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%B1%D9%88%D9%86/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D9%82%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A5%D9%8A%D9%84%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A پایگاه اینترنتی «البوابة» (albawaba.com): خبر «وفاة الناقد اللبناني إيليا حاوي»، ۳۰ اوت ۲۰۰۰]
| |
| *[https://grokipedia.com/page/elia_el_hawi پایگاه اینترنتی Grokipedia: مدخل «Elia El Hawi»]
| |
| *مجله «جامعة تكريت للعلوم الإنسانية» (Journal of Tikrit University for Humanities): مقاله «Foundations of Modernist Thought And its Manifestations Among the Emigrants» (جلد ۲۸، شماره ۷، ۲۰۲۱) – ارجاع به کتاب «الشاعر القروي رشيد سليم الخوري» اثر ایلیا حاوی
| |
|
| |
|
| ==وابستهها== | | ==وابستهها== |
