حکایت آفتاب گردش: تصویر ذره و آفتاب در آثار مولانا: تفاوت میان نسخه‌ها

| پیش از = }}

برای مثال ذره پیوسته در حرکت است؛ حرکتی که در متون عرفانی گاه به سرگردانی و دروابودن ذره و گاه به رقص و پایکوبی او تعبیر می‌شود. تصاویر حاصل از نگاه ذره، این امکان را در اختیار عارف می‌نهد تا سلوک و حرکت خود در راه حق را که گاه با وجد و شور و گاه با تعلیق و دروایی همراه است، در زبان تصویری خویش به نمایش بگذارد. یکی از ویژگی‌های ذره از آغاز ظهور در ادب فارسی، کوچکی و گاهی حقارت اوست در برابر آفتاب که در جایگاه کمال و عظمت است.

هرچند نخستین ظهور تصویر ذره ـ آفتاب مانند هر تصویر دیگری نامشخص است؛ اما در این کتاب در جستجوی ردپای این بن‌مایه به سراغ اشعاری که به نام رودکی سمرقندی، پدر شعر فارسی ضبط کرده‌اند رفته است. تصویر ذره ـ آفتاب در یکی از قطعات و نیز یکی از تغزل‌های او آمده است.

سرانجام در شعر عرفانی است که ذره و آفتاب در نمایشی که مدت‌هاست آغاز شده به اوج خویش می‌رسند. آنها در زبان رمزی عرفا به نمادها و سمبل‌هایی بدل می‌شوند که اشارت‌شان به عالم برین است. اینجاست که آنچه ذره و آفتاب در چنته دارند، بیش از هر جای دیگر به کار می‌آید؛ برای مثال می‌توان از نوری سخن گفت که همواره در کنار این دو و رابط آنهاست؛ نوری که در فرهنگ اسلامی و عرفانی جایگاه ویژه‌ای دارد. مثال دیگر روزن میان ذره و آفتاب است که در شعر عرفانی نقش پررنگ‌تری می‌یابد. پیش از آن در کنار ذره یا آفتاب گاه تصویر روزن نیز وجود دارد؛ اما معبر میان ذره و عالم نوربودن نقشی است که روزن در شعر عرفانی ایفا می‌کند. ذره ـ خورشید یکی از موتیف‌ها یا بن‌مایه‌های شعر و ادب فارسی است.

==پانويس ==