عقائد الإسلام من القرآن الکريم: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR34288J1.jpg | عنوان = عقائد الإسلام من القرآن الکريم | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = عسکری، مرتضی (نويسنده) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ‎‏/‎‏ع‎‏67‎‏ ‎‏ع‎‏5‎‏ 104 BP | موضوع =اسلام - عقاید - جنبه...» ایجاد کرد)
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۴: خط ۲۴:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
'''عقائد الإسلام من القرآن الکریم'''، اثر [[سید مرتضى عسکری]] (۱۲93 – ۱۳۸۶ش)، محقق، حدیث‌شناس و رئیس دانشگاه اصول‌دین که به استخراج و تبیین عقاید بنیادین اسلام (از جمله توحید، نبوت و معاد) منحصراً بر اساس آیات قرآن کریم اختصاص دارد. هدف اصلی نویسنده، ارائه مبنایی منسجم برای اعتقادات اسلامی و پرهیز از اختلافات فکری و کلامی رایج میان مذاهب اسلامی است.
'''عقائد الإسلام من القرآن الکریم'''، اثر [[عسکری، سید مرتضی|سید مرتضى عسکری]] (۱۲93 – ۱۳۸۶ش)، محقق، حدیث‌شناس و رئیس دانشگاه اصول‌دین که به استخراج و تبیین عقاید بنیادین اسلام (از جمله توحید، نبوت و معاد) منحصراً بر اساس آیات قرآن کریم اختصاص دارد. هدف اصلی نویسنده، ارائه مبنایی منسجم برای اعتقادات اسلامی و پرهیز از اختلافات فکری و کلامی رایج میان مذاهب اسلامی است.


==ساختار==
==ساختار==
خط ۳۵: خط ۳۵:
نویسنده سپس آغاز به تفسیر آیه و بیان محتوای آن می‌پردازد<ref>متن کتاب، همان، ص20- 30</ref>.
نویسنده سپس آغاز به تفسیر آیه و بیان محتوای آن می‌پردازد<ref>متن کتاب، همان، ص20- 30</ref>.


بحث دوم: بحوث الألوهية به مفاهیم مربوط به الوهیت، توحید (لا إله إلا الله)، و رد شرک و تثلیث و نفی خلقت تصادفی جهان، اختصاص دارد. ایشان در این جهت به تفسیر «اله» و «لا إله إلا الله» و آیات 12-14 سوره مومنون «وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةࣲ مِّن طِينࣲ12ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةࣰ فِي قَرَارࣲ مَّكِينࣲ13ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةࣰ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةࣰ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَٰمࣰا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَٰمَ لَحۡمࣰا ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَٰلِقِينَ14»
بحث دوم: بحوث الألوهية به مفاهیم مربوط به الوهیت، توحید (لا إله إلا الله)، و رد شرک و تثلیث و نفی خلقت تصادفی جهان، اختصاص دارد. ایشان در این جهت به تفسیر «اله» و «لا إله إلا الله» و آیات 12-14 سوره مومنون «وَلَقَدۡ خَلَقۡنَا ٱلۡإِنسَٰنَ مِن سُلَٰلَةࣲ مِّن طِينࣲ12  ثُمَّ جَعَلۡنَٰهُ نُطۡفَةࣰ فِي قَرَارࣲ مَّكِينࣲ13  ثُمَّ خَلَقۡنَا ٱلنُّطۡفَةَ عَلَقَةࣰ فَخَلَقۡنَا ٱلۡعَلَقَةَ مُضۡغَةࣰ فَخَلَقۡنَا ٱلۡمُضۡغَةَ عِظَٰمࣰا فَكَسَوۡنَا ٱلۡعِظَٰمَ لَحۡمࣰا ثُمَّ أَنشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَرَ فَتَبَارَكَ ٱللَّهُ أَحۡسَنُ ٱلۡخَٰلِقِينَ14»
 
«و يقيناً ما انسان را از [عصاره و] چكيده‌اى از گِل آفريديم. سپس آن را نطفه‌اى در قرارگاهى استوار [چون رحم مادر] قرار داديم. آن گاه آن نطفه را علقه گردانديم، پس آن علقه را به‌صورت پاره گوشتی درآورديم، پس آن پاره گوشت را استخوان‌هايى ساختيم و بر استخوان‌ها گوشت پوشانديم، سپس او را با آفرينشى ديگر پديد آورديم؛ پس هميشه سودمند و بابركت است خدا كه نيكوترين آفرينندگان است»(12:23-14).
«و يقيناً ما انسان را از [عصاره و] چكيده‌اى از گِل آفريديم. سپس آن را نطفه‌اى در قرارگاهى استوار [چون رحم مادر] قرار داديم. آن گاه آن نطفه را علقه گردانديم، پس آن علقه را به‌صورت پاره گوشتی درآورديم، پس آن پاره گوشت را استخوان‌هايى ساختيم و بر استخوان‌ها گوشت پوشانديم، سپس او را با آفرينشى ديگر پديد آورديم؛ پس هميشه سودمند و بابركت است خدا كه نيكوترين آفرينندگان است»(12:23-14).
که درباره خلقت انسان است پرداخته سپس آیات مربوط به توحید خالقیت، بارزترین صفت الوهی خداوند و عدم توانایی دیگران در خلق، مالکیت خداوند، انحصار احیا و اماته برای خداوند و نفی آله‌ها، اشاره می‌نماید. همچنین، ادعای مشرکان مبنی بر دختر داشتن خداوند و اینکه ملائکه، جن و عیسی بن مریم فرزندان یا شرکای خداوند هستند، با بین آیات مربوطه به‌تفصیل رد می‌شود<ref>همان، ص31- 54</ref>.
که درباره خلقت انسان است پرداخته سپس آیات مربوط به توحید خالقیت، بارزترین صفت الوهی خداوند و عدم توانایی دیگران در خلق، مالکیت خداوند، انحصار احیا و اماته برای خداوند و نفی آله‌ها، اشاره می‌نماید. همچنین، ادعای مشرکان مبنی بر دختر داشتن خداوند و اینکه ملائکه، جن و عیسی بن مریم فرزندان یا شرکای خداوند هستند، با بین آیات مربوطه به‌تفصیل رد می‌شود<ref>همان، ص31- 54</ref>.


خط ۴۳: خط ۴۵:
نویسنده، آیات مربوط به ملائکه که موجوداتی نورانی، دارای حیات، و بندگان مطیع خدا هستند که دارای درجات مختلفی هستند و وظایفی چون حمل وحی (جبرئیل) و ثبت اعمال دارند و گاهی به‌صورت انسان ظاهر می‌شوند را مطرح و تفسیر می‌نماید.
نویسنده، آیات مربوط به ملائکه که موجوداتی نورانی، دارای حیات، و بندگان مطیع خدا هستند که دارای درجات مختلفی هستند و وظایفی چون حمل وحی (جبرئیل) و ثبت اعمال دارند و گاهی به‌صورت انسان ظاهر می‌شوند را مطرح و تفسیر می‌نماید.
ایشان معتقد است که راه معرفت و علم ما به اشیا غیر از استنتاج عقلی، منحصر در حواس و راه نقل و حکایت (که بنا به اطمینان به صدق ناقل خبر به آن اعتماد می‌کنیم) هست و علم ما به آسمان‌های بالا، ملائکه، جن و این‌گونه مجهولات از طریق پیامبران، بعد از ثبوت صدق نبوت آنها است بدین جهت اقوال دیگران در این امور برای ما معتبر نیست<ref>همان، ص57- 66</ref>.
ایشان معتقد است که راه معرفت و علم ما به اشیا غیر از استنتاج عقلی، منحصر در حواس و راه نقل و حکایت (که بنا به اطمینان به صدق ناقل خبر به آن اعتماد می‌کنیم) هست و علم ما به آسمان‌های بالا، ملائکه، جن و این‌گونه مجهولات از طریق پیامبران، بعد از ثبوت صدق نبوت آنها است بدین جهت اقوال دیگران در این امور برای ما معتبر نیست<ref>همان، ص57- 66</ref>.
سپس نویسنده آیات خلقت آسمان‌ها، زمین و آسمان آن، جنبندگان و جن، شیاطین و ابلیس را بازگو و تفسیر می‌نماید<ref>همان، ص67- 104</ref>.
سپس نویسنده آیات خلقت آسمان‌ها، زمین و آسمان آن، جنبندگان و جن، شیاطین و ابلیس را بازگو و تفسیر می‌نماید<ref>همان، ص67- 104</ref>.


در مورد انسان نیز آیات خلقت او از خاک و مراحل تکوینش در رحم، سجده ملائکه، تمرد ابلیس را ذکر کرده تفسیر می‌نماید و بحثی در بهشت خلد، رانده‌شدن آدم(ع) از بهشت (و احتمال اینکه در روی زمین و در سرزمین عراق، بوده است نه بهشت جاودان)، عهد الهی، حمل امانت و عرضه‌ آن بر آسمان‌ها و زمین، مطرح می‌شود و در پایان این بخش روایات تفسیری این آیات را یادآوری می‌نماید<ref>همان، ص105-130</ref>.
در مورد انسان نیز آیات خلقت او از خاک و مراحل تکوینش در رحم، سجده ملائکه، تمرد ابلیس را ذکر کرده تفسیر می‌نماید و بحثی در بهشت خلد، رانده‌شدن آدم(ع) از بهشت (و احتمال اینکه در روی زمین و در سرزمین عراق، بوده است نه بهشت جاودان)، عهد الهی، حمل امانت و عرضه‌ آن بر آسمان‌ها و زمین، مطرح می‌شود و در پایان این بخش روایات تفسیری این آیات را یادآوری می‌نماید<ref>همان، ص105-130</ref>.


بحث چهارم: بحوث الربوبية؛ علامه عسکری سه بحث در این بخش مطرح می‌کنند: 1- معنای رب (در لغت و اصطلاح اسلامی)؛ 2- معنای رب‌العالمین و حصر آن در خداوند «جل اسمه»؛ 3- هدایت‌های چهارگانه‌ای که خداوند برای مخلوقات خود فراهم می‌کند: الف) هدایت و تعليم ملائکه برای انجام وظایفشان؛ ب) هدایت انسان و جن و تعلیم و انذار آنها توسط رسل با وحی رسالت؛
بحث چهارم: بحوث الربوبية؛ [[عسکری، سید مرتضی|علامه عسکری]] سه بحث در این بخش مطرح می‌کنند: 1- معنای رب (در لغت و اصطلاح اسلامی)؛ 2- معنای رب‌العالمین و حصر آن در خداوند «جل اسمه»؛ 3- هدایت‌های چهارگانه‌ای که خداوند برای مخلوقات خود فراهم می‌کند:  
ج) الهام غریزی به حیواناتی مانند زنبورعسل برای تأمین زندگی‌شان؛ د) تسخیر موجودات غیرانسان برای منفعت انسان (مانند تسخیر آسمان‌ها و زمین)؛
 
الف) هدایت و تعليم ملائکه برای انجام وظایفشان؛  
 
ب) هدایت انسان و جن و تعلیم و انذار آنها توسط رسل با وحی رسالت؛
 
ج) الهام غریزی به حیواناتی مانند زنبورعسل برای تأمین زندگی‌شان؛  
 
د) تسخیر موجودات غیرانسان برای منفعت انسان (مانند تسخیر آسمان‌ها و زمین)؛
 
آیات مربوط به هر نوع را بیان و تفسیر کرده معانی مفردات آن را آشکار می‌کند مانند: معنای لغوی و اصطلاحی وحی و انواع آن، تسخیر، مسخرات، عرش، خلیفه الله، سجود و...<ref>همان، ص131- 168</ref>.
آیات مربوط به هر نوع را بیان و تفسیر کرده معانی مفردات آن را آشکار می‌کند مانند: معنای لغوی و اصطلاحی وحی و انواع آن، تسخیر، مسخرات، عرش، خلیفه الله، سجود و...<ref>همان، ص131- 168</ref>.


بحث پنجم: الدين والإسلام؛ نویسنده به معنای دین، اسلام، مسلمان، ارتباط آن با فطرت انسان می‌پردازد و می‌فرماید: دین در شرع اسلامی به معنای جزا و پاداش در آخرت و همچنین به معنای شریعت، طاعت و انقیاد است. اسلام به معنای تسلیم و انقیاد در برابر شریعت و احکام خداوند است و این نامی است که خداوند برای تمام شرایع نازل شده بر همه انبیا از آدم تا خاتم الانبیاء(ص) برگزیده است.
بحث پنجم: الدين والإسلام؛ نویسنده به معنای دین، اسلام، مسلمان، ارتباط آن با فطرت انسان می‌پردازد و می‌فرماید: دین در شرع اسلامی به معنای جزا و پاداش در آخرت و همچنین به معنای شریعت، طاعت و انقیاد است. اسلام به معنای تسلیم و انقیاد در برابر شریعت و احکام خداوند است و این نامی است که خداوند برای تمام شرایع نازل شده بر همه انبیا از آدم تا خاتم الانبیاء(ص) برگزیده است.
همچنین، این بخش به تعریف مؤمن و منافق و تحریفاتی که در شرایع گذشته (یهود و نصاری) رخ‌داده، اشاره می‌کند و برای این منظور بخش‌هایی از سفر تکوین تورات را شاهد می‌آورد.
همچنین، این بخش به تعریف مؤمن و منافق و تحریفاتی که در شرایع گذشته (یهود و نصاری) رخ‌داده، اشاره می‌کند و برای این منظور بخش‌هایی از سفر تکوین تورات را شاهد می‌آورد.
تناسب بحث احکام اسلام با فطرت انسان را بیان به‌تناسب، نفس اماره را مطرح می‌کند و پایان‌بخش این بحث، اشتراک جن با انسان در شریعت اسلام است.
تناسب بحث احکام اسلام با فطرت انسان را بیان به‌تناسب، نفس اماره را مطرح می‌کند و پایان‌بخش این بحث، اشتراک جن با انسان در شریعت اسلام است.
طبق روال بحث، نویسنده آیات مربوط به هر قسمت را مطرح و تفسیر نموده، نتایج به‌دست‌آمده از آنها را مبنای عقیده صحیح برگرفته از قرآن و روایات برمی‌شمرد<ref>همان، ص169- 194</ref>.
طبق روال بحث، نویسنده آیات مربوط به هر قسمت را مطرح و تفسیر نموده، نتایج به‌دست‌آمده از آنها را مبنای عقیده صحیح برگرفته از قرآن و روایات برمی‌شمرد<ref>همان، ص169- 194</ref>.


مبلغون عن الله ومعلمون للناس؛ عسکری در این قسمت سه بحث را مطرح می‌کند: 1- معنای نبی، رسول و وصی و می‌فرماید:
مبلغون عن الله ومعلمون للناس؛ [[عسکری، سید مرتضی|عسکری]] در این قسمت سه بحث را مطرح می‌کند: 1- معنای نبی، رسول و وصی و می‌فرماید:
 
نبی (پیام‌آور خبردهنده) در لغت به معنای رفعت و منزلت است و فردی است که علم و جایگاه بالایی نزد خدا دارد. رسول (فرستاده) حامل پیام الهی برای مردم و واسطه بین ربّ و بشر است. وصی (جانشین) فردی است که پیامبر امر خود را پس از خود به او می‌سپارد تا کار نیمه‌تمام او را تکمیل کند.
نبی (پیام‌آور خبردهنده) در لغت به معنای رفعت و منزلت است و فردی است که علم و جایگاه بالایی نزد خدا دارد. رسول (فرستاده) حامل پیام الهی برای مردم و واسطه بین ربّ و بشر است. وصی (جانشین) فردی است که پیامبر امر خود را پس از خود به او می‌سپارد تا کار نیمه‌تمام او را تکمیل کند.
هر رسول شریعتی همراه آورده و شریعت خاتم پیامبران(ص) نسبت به شرایع پیشین کامل‌تر و جامع‌تر است.
هر رسول شریعتی همراه آورده و شریعت خاتم پیامبران(ص) نسبت به شرایع پیشین کامل‌تر و جامع‌تر است.
خط ۶۳: خط ۷۸:


3- تعریف آیه، معجره و کیفیت آن؛ و ذکر معجزات پیامبران.
3- تعریف آیه، معجره و کیفیت آن؛ و ذکر معجزات پیامبران.
ایشان آیات مربوط به این مباحث را مطرح و تفسیر می‌نماید و نتایج به‌دست‌آمده را به‌عنوان عقیده قرآنی، تلقی می‌نماید<ref>همان، ص195- 214</ref>.
ایشان آیات مربوط به این مباحث را مطرح و تفسیر می‌نماید و نتایج به‌دست‌آمده را به‌عنوان عقیده قرآنی، تلقی می‌نماید<ref>همان، ص195- 214</ref>.


صفات مبلغین دین الهی، نبردهای پیامبران با امت‌هایشان، جزا بر اساس اثر اعمال انسان، استحقاق شفاعت، حبط اعمال، صفات و اسماء خداوند، مشیت خداوند، جبر و تفویض و قضاوقدر، از دیگر موضوعات مورد بحث در این جلد هست.
صفات مبلغین دین الهی، نبردهای پیامبران با امت‌هایشان، جزا بر اساس اثر اعمال انسان، استحقاق شفاعت، حبط اعمال، صفات و اسماء خداوند، مشیت خداوند، جبر و تفویض و قضاوقدر، از دیگر موضوعات مورد بحث در این جلد هست.