۱۶۱٬۰۵۲
ویرایش
جز
جایگزینی متن - ' ' به ''
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - 'رده:سلسله های پس از اسلام' به 'رده:سلسلههای پس از اسلام') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) جز (جایگزینی متن - ' ' به '') |
||
| (۵ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
|زبان | |زبان | ||
| زبان = فارسی | | زبان = فارسی | ||
| کد کنگره = | | کد کنگره =/ب9پ4 1175 DSR | ||
| موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک | | موضوع =ایران - تاریخ - آق قویونلو، 780 - 908ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - صفویان، 907 - 1148ق. - اسناد و مدارک - ایران - تاریخ - قره قویونلو، 780 - 873ق. - اسناد و مدارک | ||
|ناشر | |ناشر | ||
| ناشر = وزارت فرهنگ و آموزش عالی. | | ناشر = وزارت فرهنگ و آموزش عالی. مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگی (پژوهشگاه) | ||
| مکان نشر = ایران - تهران | | مکان نشر = ایران - تهران | ||
| سال نشر = 1367ش | | سال نشر = 1367ش | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی، بر مبنای اسناد دوران آققوینلو و قراقوینلو و صفوی'''، تألیف [[هریبرت بوسه]] (متولد 1926م) و ترجمه غلامرضا | '''پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی، بر مبنای اسناد دوران آققوینلو و قراقوینلو و صفوی'''، تألیف [[بوسه، هریبرت|هریبرت بوسه]] (متولد 1926م) و ترجمه [[ورهرام، غلامرضا|غلامرضا ورهرام]]، بر اساس اسناد و فرامین مانده از دورههای یادشده، به بررسی تشکیلات اداری، اصول سندشناسی و شیوههای فرماننویسی در دیوانسالاری اسلامی، بهویژه در ایران، میپردازد. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
==گزارش محتوا== | ==گزارش محتوا== | ||
بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، میپردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمانهایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفتهشده صادر میشد. از این فرمانهای اصلی بهمنظور اهداف معینی میتوانست به مفهوم دقیقتر نسخه گواهیشدهای تهیه شود که رسما بهصورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته میشد؛ ازاینرو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشدهای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده میشود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص23-24</ref> . | بخش اول (سندشناسی و اصول دیوانی): این بخش، به ماهیت اسناد رسمی حکومتی، یعنی «فرمان»، میپردازد؛ منظور از فرمان در وهله نخست فرمانهایی است که از جانب دیوان با اثر مهر و همه تشریفات درنظرگرفتهشده صادر میشد. از این فرمانهای اصلی بهمنظور اهداف معینی میتوانست به مفهوم دقیقتر نسخه گواهیشدهای تهیه شود که رسما بهصورت جانشین کامل فرمان اصلی پذیرفته میشد؛ ازاینرو عادی بود که با رونویسی از سند اصلی رونوشت تأییدشدهای به دست آید... در زبان دیوانی این اسناد به نام «سواد» نامیده میشود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص23-24</ref>. | ||
در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمانبندی مدارک، چگونگی به وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوانخانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار میدهد <ref>ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده</ref>. | در این بخش، مؤلف، مباحثی مانند وضع حفاظت اسناد، زمانبندی مدارک، چگونگی به وجود آمدن یک فرمان، نحوه صدور، نوع، اندازه و اجزای یک فرمان (مقدمه، متن و بالاخره مطالب پایانی)، مهرخانه و اشکال مختلف مهرها، محل ثبت فرامین و دیوانخانه و بالاخره تأیید، امضا و ثبت را مورد تفحص قرار میدهد <ref>ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده</ref>. | ||
| خط ۴۶: | خط ۴۷: | ||
بخش دوم (بررسی محتوای فرمانها): تمرکز اصلی بخش دوم کتاب، بر تحلیل مفاهیم مالی و حقوقی مندرج در متون فرمانهاست؛ بهویژه مفاهیم سیورغال و مسلمی که در هر دو مورد وصولکننده حکم از مالیات معاف میشود<ref>ر.ک: همان، ص160</ref>. | بخش دوم (بررسی محتوای فرمانها): تمرکز اصلی بخش دوم کتاب، بر تحلیل مفاهیم مالی و حقوقی مندرج در متون فرمانهاست؛ بهویژه مفاهیم سیورغال و مسلمی که در هر دو مورد وصولکننده حکم از مالیات معاف میشود<ref>ر.ک: همان، ص160</ref>. | ||
آنچه که در این بخش جالب است، توجه پرفسور بوسه به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است <ref>ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده</ref>. | آنچه که در این بخش جالب است، توجه [[بوسه، هریبرت|پرفسور بوسه]] به برخی فرامین موقوفه موجود در آستان قدس رضوی مشهد و نیز آستان حضرت معصومه(س) در قم است <ref>ر.ک: پیشگفتار مترجم، صفحه دوازده</ref>. | ||
همچنین در این بخش، به | همچنین در این بخش، به اعطای«وظیفه» یا حقوق مالی مشخص به افراد اشاره میشود که معمولاً از عواید موقوفات تأمین میشد. برخلاف سیورغال که جنبهای موروثی داشت، وظیفه به اعطای منصب یا حقوق مالی مشخص به سادات یا روحانیون تعلق میگرفت و اعطای آن منوط به احراز شرایط خاص بود<ref>ر.ک: متن کتاب، ص۱۸۳-۲۰۴</ref>. افزون بر احکام مالی، اسناد مختلفی مورد بررسی قرار گرفتهاند که گستره اختیارات دیوان را نشان میدهد؛ از جمله سندی که تأییدکننده گذرنامه برای کرملیتهای اصفهان در زمان شاه عباس دوم است<ref>ر.ک: همان، ص321</ref> و یا قرارداد تجاری مابین فرانسه و ایران در رجب سال 1125ق / 16 سپتامبر 1758م، است<ref>ر.ک: همان، ص327</ref>. | ||
بخش سوم (متن چاپی فرمانهای مورد بررسی): بخش سوم کتاب، شامل متن کامل و تصاویر چاپی ۲۳ فرمان مورد مطالعه است که بهترتیب زمانی تنظیم شدهاند<ref>ر.ک: همان، ص231-311</ref>. این اسناد، که اساس پژوهش سندشناسی و محتوایی کتاب را تشکیل میدهند، شامل احکام صادره از سوی حکام ترکمان (جهانشاه قراقوینلو و اوزن حسن قراقوینلو) است<ref>ر.ک: همان، ص233، 235</ref>. | بخش سوم (متن چاپی فرمانهای مورد بررسی): بخش سوم کتاب، شامل متن کامل و تصاویر چاپی ۲۳ فرمان مورد مطالعه است که بهترتیب زمانی تنظیم شدهاند<ref>ر.ک: همان، ص231-311</ref>. این اسناد، که اساس پژوهش سندشناسی و محتوایی کتاب را تشکیل میدهند، شامل احکام صادره از سوی حکام ترکمان (جهانشاه قراقوینلو و اوزن حسن قراقوینلو) است<ref>ر.ک: همان، ص233، 235</ref>. | ||
| خط ۷۰: | خط ۷۱: | ||
[[رده:سلسلهها، تقسیمبندی دورهای]] | [[رده:سلسلهها، تقسیمبندی دورهای]] | ||
[[رده:سلسلههای پس از اسلام]] | [[رده:سلسلههای پس از اسلام]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 آذر 1404]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی | |||
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]] | [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]] | ||
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]] | [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1404 توسط محسن عزیزی]] | ||