۱۶۱٬۰۵۶
ویرایش
شمسالعلماء گرکانی، محمدحسین: تفاوت میان نسخهها
←وابستهها
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) |
||
| (۸ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | {{جعبه اطلاعات زندگینامه | ||
| عنوان = | | عنوان = میرزا محمدحسین قریب گرکانی | ||
| تصویر = NUR42737.jpg | | تصویر = NUR42737.jpg | ||
| اندازه تصویر= | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر | | توضیح تصویر = | ||
| نام کامل = میرزا محمدحسین قریب گرکانی | |||
|نام کامل = | | نامهای دیگر = شمسالعلماء | ||
|نامهای دیگر= | | لقب = شمسالعلماء | ||
|لقب =شمسالعلماء | | تخلص = ربانی | ||
| | | نسب = | ||
| | | نام پدر = میرزا علیرضا قریب | ||
|نام پدر=میرزا علیرضا قریب | | ولادت = ۱۲۲۲ یا ۱۲۲۴ شمسی | ||
|ولادت = | | محل تولد = روستای گرکان، آشتیان، استان مرکزی | ||
|محل تولد = | | کشور تولد = ایران | ||
|کشور تولد = | | محل زندگی = قم، نجف، سامرا، تهران، هندوستان | ||
|محل زندگی= | | رحلت = ۲۷ بهمن ۱۳۰۵ شمسی | ||
|رحلت = | | شهادت = | ||
|شهادت = | | مدفن = جنب ابنبابویه، قم | ||
|مدفن = | | طول عمر = حدود ۸۱ سال | ||
|طول عمر=حدود | | نام همسر = | ||
|نام همسر= | | فرزندان = | ||
|فرزندان= | | خویشاوندان = | ||
| | | دین = اسلام | ||
|دین = | | مذهب = شیعه | ||
|مذهب = | | پیشه = عالم روحانی، ادیب، نویسنده، شاعر، خطاط، استاد دانشگاه | ||
|پیشه = | | درجه علمی = | ||
|درجه علمی= | | دانشگاه = | ||
|دانشگاه = | | حوزه = حوزه علمیه قم، نجف، سامرا، تهران | ||
| | | علایق پژوهشی = فقه، اصول، حدیث، ادبیات عرب و فارسی، خطاطی، موسیقی، نقاشی | ||
| | | منصب = مستشار دیوان عالی تمیز، ممتحن رسمی ادبیات عرب در وزارت عدلیه و معارف، عضو شورای عالی وزارت معارف، ریاست مدرسه علمیه | ||
|منصب = | | پس از = | ||
|پس از= | | پیش از = | ||
|پیش از= | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]] | میرزا محمدحسین تهرانی | [[رشتی، حبیبالله|میرزا حبیبالله رشتی]] | [[آشتیانی، محمدحسن|میرزا محمدحسن آشتیانی]] | سید ابوالفضل کلانتر | میرزا علیمحمد صفا (خطاط)}} | ||
|اساتید = | | مشایخ = | ||
|مشایخ = | | معاصرین = آقاخان سوم، عضدالدوله قاجار | ||
|معاصرین= | | شاگردان = | ||
|شاگردان = | | اجازه اجتهاد از = | ||
|اجازه اجتهاد از = | | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[سفرنامه حج (گرکانی)]] | [[سفرنامه عتبات عالیات و هند]] | [[منظومة في أصول الفقه (اصول فقه منظوم)]] | ابداع البدایع | قطوف الربیع فی صنوف البدیع | تاریخ خطاطان | دیوان شعر (فارسی و عربی)}} | ||
|آثار= | | سبک نوشتاری = | ||
|سبک نوشتاری = | | وبگاه = | ||
|وبگاه | | امضا = | ||
|امضا | | کد مؤلف = AUTHORCODE42737AUTHORCODE | ||
|کد مؤلف = | }} | ||
'''میرزا محمدحسین قریب گرکانی'''( | '''میرزا محمدحسین قریب گرکانی''' (۱۲۲۲-۱۳۰۵ش)، مشهور به شمسالعلماء و متخلص به ربانی، عالم روحانی، ادیب، نویسنده، شاعر، خطاط برجسته و از استادان فقه، اصول و حدیث در اواخر دوره قاجار و اوایل پهلوی بود. وی در روستای گرکان آشتیان متولد شد و تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خود آغاز کرد، سپس برای تکمیل تحصیلات به قم و عتبات عالیات سفر نمود و در سامرا از محضر میرزای شیرازی و در نجف از محضر میرزا محمدحسین تهرانی و میرزا حبیبالله رشتی بهره برد. او در خط نستعلیق به درجه استادی رسید و به همین سبب به «شمسالعلماء» ملقب گردید. شمسالعلماء به دعوت آقاخان سوم (نواده آقاخان محلاتی) نه سال در هندوستان اقامت کرد و به تعلیم و تربیت وی در علوم ادبی، اسلامی و ایرانی پرداخت. پس از بازگشت به ایران، به تدریس در مدرسه علمیه، دارالفنون و مدرسه علوم سیاسی پرداخت و مدتی نیز ریاست مدرسه علمیه را عهدهدار شد. وی از سوی وزارت عدلیه به سمت مستشاری دیوان عالی تمیز منصوب گردید و ممتحن رسمی ادبیات عرب در وزارت عدلیه و معارف بود. شمسالعلماء به زبانهای فرانسه و انگلیسی تسلط داشت و در موسیقی و نقاشی نیز دستی توانا داشت. از آثار مهم او میتوان به «سفرنامه حج»، «سفرنامه عتبات عالیات و هند»، «منظومة فی أصول الفقه» (در چندین هزار بیت)، «ابداع البدایع»، «قطوف الربیع فی صنوف البدیع» و «تاریخ خطاطان» اشاره کرد. وی در ۲۷ بهمن ۱۳۰۵ش در تهران درگذشت و در جوار ابنبابویه در قم به خاک سپرده شد. | ||
==ولادت== | ==ولادت== | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
==تحصیلات== | ==تحصیلات== | ||
وی پس از تحصیلات اولیه در زادگاه خود برای تکمیل تحصیلات به قم رهسپار شد. سالها نزد بزرگان حوزۀ علمیۀ قم به تحصیل پرداخت و سپس برای تکمیل تحصیل رهسپار عتبات عالیات شد. او در سامرا از محضر میرزای شیرازی و در نجف اشرف از محضر میرزا محمدحسین تهرانی و میرزا حبیبالله رشتی استفاده کرد. به علت بیماری به تهران برگشت و در تهران اقامت گزید. | وی پس از تحصیلات اولیه در زادگاه خود برای تکمیل تحصیلات به قم رهسپار شد. سالها نزد بزرگان حوزۀ علمیۀ قم به تحصیل پرداخت و سپس برای تکمیل تحصیل رهسپار عتبات عالیات شد. او در سامرا از محضر [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]] و در نجف اشرف از محضر [[میرزا محمدحسین تهرانی]] و [[رشتی، حبیبالله|میرزا حبیبالله رشتی]] استفاده کرد. به علت بیماری به تهران برگشت و در تهران اقامت گزید. | ||
در این مدت او نزد میرزا علی محمدصفا، خطاط مشهور به تمرین خط پرداخت. چنان ذوق و شوق از خود نشان داد که مرتبت خط خود را به پایهی استاد رسانید. در دیگر خطوط نیز شهرتی بههم رسانید. و به شمس العلماء مشهور گردید. | |||
در این مدت او نزد میرزا علی محمدصفا، خطاط مشهور به تمرین خط پرداخت. چنان ذوق و شوق از خود نشان داد که مرتبت خط خود را به پایهی استاد رسانید. در دیگر خطوط نیز شهرتی بههم رسانید. و به شمس العلماء مشهور گردید. | |||
او همچنین روزگاری را نیز در حوزه علمیه تهران از محضر [[آشتیانی، محمدحسن|میرزا محمدحسن آشتیانی]] و [[سید ابوالفضل کلانتر]](صاحب [[شفاءالصدور فی شرح زیارت عاشور]]) درس آموخت.<ref> ر.ک: صفری، علیاکبر؛ ص227</ref> | |||
هنگام اقامت در ایران به دعوت آقاخان سوم نوادهی آقاخان محلاتی رئیس فرقهی اسماعیلی و به خواهش عضدالدوله شاهزادهی قاجار به سال 1266 به هندوستان مسافرت کرد. وی مأمور تعلیم و تربیت آقاخان سوم در حوزهی علوم ادبی، اسلامی و ایرانی بود. نه سال در بمبئی و دیگر شهرهای هندوستان اقامت کرد. | هنگام اقامت در ایران به دعوت آقاخان سوم نوادهی آقاخان محلاتی رئیس فرقهی اسماعیلی و به خواهش عضدالدوله شاهزادهی قاجار به سال 1266 به هندوستان مسافرت کرد. وی مأمور تعلیم و تربیت آقاخان سوم در حوزهی علوم ادبی، اسلامی و ایرانی بود. نه سال در بمبئی و دیگر شهرهای هندوستان اقامت کرد. | ||
سرانجام در سال 1275 به دلیل ناسازگاری آب و هوا و دوری از وطن به ایران بازگشت. در ایران وزیر معارف وقت - مخبرالسلطنه- از وی دعوت کرد تا در مدرسهی علمیه به ریاست حاج میرزا محمدخان احتشامالسلطنه تدریس کند. او جز مدرسهی علمیه در مدارس نظام و علوم سیاسی نیز به تدریس زبان و ادبیات فارسی مشغول بود. تعدادی کتاب نیز برای آموزش دانشجویان این مراکز تألیف کرد. | سرانجام در سال 1275 به دلیل ناسازگاری آب و هوا و دوری از وطن به ایران بازگشت. در ایران وزیر معارف وقت - مخبرالسلطنه- از وی دعوت کرد تا در مدرسهی علمیه به ریاست حاج میرزا محمدخان احتشامالسلطنه تدریس کند. او جز مدرسهی علمیه در مدارس نظام و علوم سیاسی نیز به تدریس زبان و ادبیات فارسی مشغول بود. تعدادی کتاب نیز برای آموزش دانشجویان این مراکز تألیف کرد. | ||
در سال 1284 به قفقاز و ترکستان و استامبول و برخی نقاط دیگر ترکیه سفر کرد و آن گاه از همان جا رهسپار مکه شد. پس از بازگشت از حج به ریاست مدرسهی علمیه منصوب شد . چندی نیز در مدرسهی علوم سیاسی و دارالفنون عربی و فارسی تدریس کرد. | در سال 1284 به قفقاز و ترکستان و استامبول و برخی نقاط دیگر ترکیه سفر کرد و آن گاه از همان جا رهسپار مکه شد. پس از بازگشت از حج به ریاست مدرسهی علمیه منصوب شد. چندی نیز در مدرسهی علوم سیاسی و دارالفنون عربی و فارسی تدریس کرد. | ||
از جمله خدمات فرهنگی او در این سالها تأسیس مدرسهای رایگان به کمک مرتضی قلیخان صنیعالدّوله(نوه رضاقلی خان هدایت) بود. چندسال بعد ریاست مدرسهی متوسطهی پهلوی (قاجاریه) را نیز عهدهدار شد. | از جمله خدمات فرهنگی او در این سالها تأسیس مدرسهای رایگان به کمک مرتضی قلیخان صنیعالدّوله(نوه رضاقلی خان هدایت) بود. چندسال بعد ریاست مدرسهی متوسطهی پهلوی (قاجاریه) را نیز عهدهدار شد. | ||
| خط ۶۴: | خط ۶۸: | ||
از میان هنرها جز تسلط و چیرگی و استادی در خط نستعلیق، موسیقی و نقاشی نیز میدانست. رساله کوچکی در تاریخ موسیقی به سال 1281ش از وی به چاپ رسید. | از میان هنرها جز تسلط و چیرگی و استادی در خط نستعلیق، موسیقی و نقاشی نیز میدانست. رساله کوچکی در تاریخ موسیقی به سال 1281ش از وی به چاپ رسید. | ||
شمسالعلما شعر نیز میسرود. اشعار او به فارسی و عربی گواه استادی اوست. در شعر «ربانی» تخلص میکرد. از نمونههای شعر او قصیدهی وطنیّهای است که بههنگام اختلال اوضاع سیاسی کشور قبل از جنگ جهانی اول سروده است. | شمسالعلما شعر نیز میسرود. اشعار او به فارسی و عربی گواه استادی اوست. در شعر «ربانی» تخلص میکرد. از نمونههای شعر او قصیدهی وطنیّهای است که بههنگام اختلال اوضاع سیاسی کشور قبل از جنگ جهانی اول سروده است. | ||
چند بیتی از آن | |||
چند بیتی از آن قصییدهی مفصل را میخوانیم. | |||
{{شعر}} | {{شعر}} | ||
| خط ۷۳: | خط ۷۹: | ||
{{ب|''فرخنده درفش کاویانی را''|2=''نیلی به عزای آل ساسان بین''<ref> ر.ک: ذوالفقاری، حسن؛ ص29- 30</ref>}} | {{ب|''فرخنده درفش کاویانی را''|2=''نیلی به عزای آل ساسان بین''<ref> ر.ک: ذوالفقاری، حسن؛ ص29- 30</ref>}} | ||
{{پایان شعر}} | {{پایان شعر}} | ||
==وفات== | ==وفات== | ||
| خط ۱۰۵: | خط ۱۱۰: | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
#[https://old.apll.ir/1390/01/15 قطوف الرّبیع فی صنوف البدیع، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۵ فروردین ۱۳۹۰] | #[https://old.apll.ir/1390/01/15 قطوف الرّبیع فی صنوف البدیع، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۵ فروردین ۱۳۹۰] | ||
#[[:noormags: | #[[:noormags:196629|ذوالفقاری، حسن، یاد یاران (شمس العلمای گرکانی)، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله رشد آموزش زبان و ادب فارسی، تابستان 1381 - شماره 62 (3 صفحه - از 28 تا 30)]]. | ||
#[[:noormags:2066926|صفری، علیاکبر، سفرنامه عتبات عالیات و هندشمس العلماء محمد حسین گرکانی(1262-1345ق)، پایگاه مجلات تخصصی نور، مجله میراث شهاب، بهار ۱۴۰۱- شماره ۱۰۷ (54 صفحه - از 225 تا 278))]]. | |||
#مرسلوند، حسن، زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، ج5، ناشر الهام، 1376ش | #مرسلوند، حسن، زندگینامه رجال و مشاهیر ایران، ج5، ناشر الهام، 1376ش | ||
| خط ۱۱۶: | خط ۱۲۲: | ||
[[سفرنامه عتبات عالیات و هند]] | [[سفرنامه عتبات عالیات و هند]] | ||
[[قطوف الربيع في صنوف البديع]] | |||
[[منظومة في أصول الفقه (اصول فقه منظوم)]] | [[منظومة في أصول الفقه (اصول فقه منظوم)]] | ||
| خط ۱۲۵: | خط ۱۳۳: | ||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مقالات(خرداد) باقی زاده]] | [[رده:مقالات(خرداد) باقی زاده]] | ||
[[رده:مقالات بازبینی | [[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1403]] | ||