پرش به محتوا

دیوان البسه: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'نظام قاری' به 'نظام‌قاری'
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'نظام قاری' به 'نظام‌قاری')
 
(۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد)
خط ۹: خط ۹:
|زبان
|زبان
| زبان = فارسی
| زبان = فارسی
| کد کنگره =PIR۵۸۲۹/د۹،م۵    
| کد کنگره =PIR۵۸۲۹/د۹،م۵
| موضوع =شعر کهن فارسی
| موضوع =شعر کهن فارسی
|ناشر  
|ناشر  
خط ۲۵: خط ۲۵:
| پیش از =  
| پیش از =  
}}
}}
'''دیوان البسه''' اثر [[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|محمود بن امیر احمد]]، معروف به [[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام قاری]] (متوفی حدود سال‌های ٨٨٦ تا‌ ٨٩٣‌ق)، نقیضه‌ای طنزآمیز است که در آن از واژگان رایج در میان جامه‌دوزان و بافندگان سده ۹ هجری/ ۱۵ میلادی ایران، بهره گرفته شده و به اهتمام [[مشیری، محمد|محمد مشیری]] منتشر شده است.
'''دیوان البسه''' اثر [[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|محمود بن امیر احمد]]، معروف به [[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام‌قاری]] (متوفی حدود سال‌های ٨٨٦ تا‌ ٨٩٣‌ق)، نقیضه‌ای طنزآمیز است که در آن از واژگان رایج در میان جامه‌دوزان و بافندگان سده ۹ هجری/ ۱۵ میلادی ایران، بهره گرفته شده و به اهتمام [[مشیری، محمد|محمد مشیری]] منتشر شده است.


شاعر در این دیوان، از واژگان رایج در میان جامه‌دوزان و بافندگان دوره خود برای اشعار خویش بهره فراوان گرفته است. به گفته شاعر، وی به پیروی از [[بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج|بسحاق اطعمه]] که به طنز، توصیف غذاها را موضوع شاعری کرده بود، توصیف انواع جامه‌ها را موضوع شعر خویش قرار داد: «با خود اندیشه کردم که چون شیخ [[بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج|بسحاق [اطعمه]]] علیه الرحمة در اطعمه، دیگ خیال بر آتش فکرت نهاد، من نیز در البسه، اقمشه معانی در کارگاه دانش به بار نهم... فی‌الجمله، از او کشگینه و از ما پشمینه... اگر آنجا بورانی است، اینجا بارانی است...»<ref>ذوالفقاری، حسن، دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی</ref>.
شاعر در این دیوان، از واژگان رایج در میان جامه‌دوزان و بافندگان دوره خود برای اشعار خویش بهره فراوان گرفته است. به گفته شاعر، وی به پیروی از [[بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج|بسحاق اطعمه]] که به طنز، توصیف غذاها را موضوع شاعری کرده بود، توصیف انواع جامه‌ها را موضوع شعر خویش قرار داد: «با خود اندیشه کردم که چون شیخ [[بسحاق اطعمه، احمد بن حلاج|بسحاق [اطعمه]]] علیه الرحمة در اطعمه، دیگ خیال بر آتش فکرت نهاد، من نیز در البسه، اقمشه معانی در کارگاه دانش به بار نهم... فی‌الجمله، از او کشگینه و از ما پشمینه... اگر آنجا بورانی است، اینجا بارانی است...»<ref>ذوالفقاری، حسن، دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی</ref>.
خط ۳۱: خط ۳۱:
بهزادی طنز او را لباسی معرفی و در مقابل طنز طعامی بررسی می‌کند. [[میرزا حبیب اصفهانی]] نیز در مقدمه کوتاه بر دیوان البسه، فایده و هدف کتاب را حفظ، تفهیم و تعلیم لغات و اصطلاحات البسه ذیل اشعار مطبوع و ماندگار و دفع ملال می‌داند<ref>ر.ک: همان</ref>.
بهزادی طنز او را لباسی معرفی و در مقابل طنز طعامی بررسی می‌کند. [[میرزا حبیب اصفهانی]] نیز در مقدمه کوتاه بر دیوان البسه، فایده و هدف کتاب را حفظ، تفهیم و تعلیم لغات و اصطلاحات البسه ذیل اشعار مطبوع و ماندگار و دفع ملال می‌داند<ref>ر.ک: همان</ref>.


[[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام قاری]] از نقیضه‌پردازانی است که دیوان او، سراسر نقیض اشعار شاعران معروف ادب فارسی درباره پوشاک و متعلقات آن است<ref>همان</ref>. وی در پرداخت دیوان خود، از سه نوع نقیضه لفظی، نقیضه صوری و نقیضه درون‌مایه‌ای بهره گرفته است و با استفاده از اصطلاحات خیاطی و جامه‌ها و پارچه‌ها و به شیوه‌ای طنزآمیز، به انتقاد از مسائل اجتماعی، اخلاقی، شغلی و گاه سیاسی می‌پردازد<ref>همان</ref>.
[[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام‌قاری]] از نقیضه‌پردازانی است که دیوان او، سراسر نقیض اشعار شاعران معروف ادب فارسی درباره پوشاک و متعلقات آن است<ref>همان</ref>. وی در پرداخت دیوان خود، از سه نوع نقیضه لفظی، نقیضه صوری و نقیضه درون‌مایه‌ای بهره گرفته است و با استفاده از اصطلاحات خیاطی و جامه‌ها و پارچه‌ها و به شیوه‌ای طنزآمیز، به انتقاد از مسائل اجتماعی، اخلاقی، شغلی و گاه سیاسی می‌پردازد<ref>همان</ref>.


دیوان البسه شامل اشعار گوناگون و قطعات پراکنده، با مضامین جامه‌ها و خیاطی و رساله‌های منثور است. در این دیوان، با انواع و اقسام پوشیدنی‌ها و اصطلاحات رایج خیاطی آشنا می‌شویم، از این حیث، دیوان البسه فرهنگ پوشاک است و جزو منابع این رشته به شمار می‌آید<ref>ر.ک: همان</ref>.
دیوان البسه شامل اشعار گوناگون و قطعات پراکنده، با مضامین جامه‌ها و خیاطی و رساله‌های منثور است. در این دیوان، با انواع و اقسام پوشیدنی‌ها و اصطلاحات رایج خیاطی آشنا می‌شویم، از این حیث، دیوان البسه فرهنگ پوشاک است و جزو منابع این رشته به شمار می‌آید<ref>ر.ک: همان</ref>.


[[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام قاری]] در دیوان خویش برخی خلقیات و آداب و رسوم زندگی مردم زمان را از منظر پوشش تبیین می‌کند در کتاب او جز فواید مردم‌شناسی، برخی اطلاعات ادبی در اوصاف شعرا و نقد شعر آنان نیز دیده می‌شود<ref>همان</ref>.
[[ن‍ظام‌‌ق‍اری‌، م‍ح‍م‍ود ب‍ن‌ ام‍ی‍راح‍م‍د|نظام‌قاری]] در دیوان خویش برخی خلقیات و آداب و رسوم زندگی مردم زمان را از منظر پوشش تبیین می‌کند در کتاب او جز فواید مردم‌شناسی، برخی اطلاعات ادبی در اوصاف شعرا و نقد شعر آنان نیز دیده می‌شود<ref>همان</ref>.


در انتهای کتاب معنای برخی واژگان دشوار تحت عنوان «فرهنگ پاره‌ای لغات مشکل و تعبیرات دیوان البسه» ذکر شده است<ref>متن کتاب، ص195-205</ref>. همچنین اسامی رنگ‌های مشهور، انواع پوستین، لغات لاینحل و مشتبه دیوان البسه هم پس از آن آمده است.
در انتهای کتاب معنای برخی واژگان دشوار تحت عنوان «فرهنگ پاره‌ای لغات مشکل و تعبیرات دیوان البسه» ذکر شده است<ref>متن کتاب، ص195-205</ref>. همچنین اسامی رنگ‌های مشهور، انواع پوستین، لغات لاینحل و مشتبه دیوان البسه هم پس از آن آمده است.
خط ۴۳: خط ۴۳:


==منابع مقاله==
==منابع مقاله==
[https://www.cgie.org.ir/fa/article/246714/ ذوالفقاری، حسن، «دائرة المعارف بزرگ اسلامی»، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی].
[https://www.cgie.org.ir/fa/article/246714/ ذوالفقاری، حسن، «دائرةالمعارف بزرگ اسلامی»، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی].