۱۶۰٬۹۳۵
ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
(صفحهای تازه حاوی «<div class='wikiInfo'> بندانگشتی| {| class="wikitable aboutAuthorTab...» ایجاد کرد) |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۶ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = میرزا محمدعلی صائب تبریزی | |||
| تصویر = NUR07140.jpg | |||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = آرامگاه صائب تبریزی در خیابان صائب و داخل باغ تکیه اصفهان | |||
| | | نام کامل = میرزا محمدعلی صائب تبریزی | ||
| | | نامهای دیگر = صائب تبریزی | ||
| | | لقب = ملکالشعرا | ||
| تخلص = صائب | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = میرزا عبدالرحیم | |||
| ولادت = حدود ۱۰۰۰ قمری | |||
| محل تولد = تبریز (یا اصفهان) | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = اصفهان، کابل، آگره، لاهور، برهانپور، کشمیر | |||
| رحلت = ۱۰۸۶ یا ۱۰۸۷ قمری | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = خیابان صائب، باغ تکیه، اصفهان | |||
| طول عمر = بیش از ۸۰ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = شاعر، ملکالشعرا | |||
| درجه علمی = | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = | |||
| علایق پژوهشی = شعر فارسی، غزلسرایی | |||
| منصب = ملکالشعرای دربار شاه عباس دوم | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = ظفرخان (احسن)، ناصرعلی سرهندی | |||
| شاگردان = | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[دیوان صائب تبریزی]] | [[مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی]]}} | |||
| سبک نوشتاری = سبک هندی | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE07140AUTHORCODE | |||
}} | |||
'''میرزا محمدعلی صائب تبریزی''' (حدود ۱۰۰۰-۱۰۸۶ق)، شاعر شیعی و سرشناسترین غزلسرای قرن یازدهم هجری و از شاعران بنام ایران در سبک هندی است. او لقب «ملکالشعرایی» را از شاه عباس دوم دریافت کرد و واژه «صائب» (به معنای راست، درست و رسا) را بهعنوان تخلص خویش برگزید. درباره سال ولادت او اختلاف نظر وجود دارد و در حدود سال ۱۰۰۰ق دانسته شده است. زادگاه او نیز مورد بحث است؛ برخی تبریز و برخی اصفهان را زادگاه وی میدانند، اما میتوان او را «تبریزی المولد و اصفهانی الموطن و المدفن» معرفی کرد. پدرش میرزا عبدالرحیم از بازرگانان معتبر بود و خانواده شاعر از هزار خانواری بودند که به دستور شاه عباس اول پس از فتح تبریز به سال ۱۰۱۲ق به اصفهان کوچیدند و در محله عباسآباد سکونت کردند. صائب در اصفهان به تحصیل علوم متداول پرداخت و در روزگار جوانی به سفر حج و سپس به مشهد مقدس مشرف شد. در سال ۱۰۳۴ق راهی هند شد و چند سالی را با ظفرخان متخلص به «احسن» (که خود شاعر و ادیب بود) در شهر کابل به سر برد و از او محبت بسیار دید. نخستین دیوانش را به درخواست وی سامان بخشید. با عزل ظفرخان در سال ۱۰۳۷ق، صائب هم همراه وی به آگره، لاهور، برهانپور و کشمیر رفت و سرانجام در سال ۱۰۴۲ق به همراه پدر پیر خود که برای دیدار فرزند به هند آمده بود، به ایران بازگشت و در اصفهان مقیم شد. صائب بیش از هشتاد سال عمر کرد و تا اواخر عمر دست بر قلم داشت. آرامگاه وی سالها متروک بود تا اینکه توسط استاد [[همایی، جلالالدین|جلالالدین همایی]] در سال ۱۳۱۷ش یافت شد و ساخت آن در سال ۱۳۴۲ آغاز و در سال ۱۳۴۶ به انجام رسید. از آثار او میتوان به «[[دیوان صائب تبریزی]]» و «مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی» اشاره کرد. | |||
==نام، لقب و تخلص== | |||
او از جمله شعرایی است که لقب «ملکالشّعرایی» داشته و این منصب را شاه عباس دوم به وی بخشیده است. | |||
او، واژهی «صائب»، نعت فاعلی، از صواب به معنای راست، درست، رسا و رساننده را بهعنوان تخلص خویش برگزیده و در اغلب غزلها از آن بهره برده است. | |||
البته غزل را گاه بیتخلص و گاه با دو تخلص به پایان میرساند. گاه هم از «صائبا» با الف تفخیم و تکریم بهره برده است. | |||
[[ناصرعلی سرهندی]] که خود، ملقّب به «صائب ثانی»، است در توصیف کلام «صائب» با همین لفظ از او یاد میکند و بیتی شنیدنی میآفریند: | |||
''' | {{شعر}} | ||
{{ب|'' «علی»! به نشئه اشعار «صائبا» نرسد می ''|2='' قسم به ساقی کوثر! که از شراب گذشتیم ''<ref>ر.ک: هاشمی، جواد، ص12-13</ref>}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
== | ==ولادت== | ||
زادروز صائب، معلوم و مکتوب نیست. پیرامون سال ولادتش هم با سالهایی مثل 1010 یا 1012 و 1016 مواجه میشویم. محمد قهرمان، با یک جمله که «در حدود سال 1000 هجری در تبریز زاده شد»، از کنار این مبحث میگذرد. | زادروز صائب، معلوم و مکتوب نیست. پیرامون سال ولادتش هم با سالهایی مثل 1010 یا 1012 و 1016 مواجه میشویم. محمد قهرمان، با یک جمله که «در حدود سال 1000 هجری در تبریز زاده شد»، از کنار این مبحث میگذرد. | ||
«صائب»، اصالتا اهل تبریز است، ولی هنوز بر سر زادگاهش که تبریز است یا اصفهان، بحث بوده و هست؛ موافقین هر دو نظر، شواهدی هم از اشعار خود او میآورند، ولی با تفاسیر گوناگون. محمد قهرمان و احمد گلچین معانی، تبریز را بهعنوان زادگاه وی پذیرفتهاند<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>. در کل، نظر آنان که این افتخار را نصیب شهر تبریز دانستهاند، صائبتر جلوه میکند و او را در یک جمله میتوان «تبریزی المولد و اصفهانی الموطن و المدفن» معرفی کرد<ref>ر. ک: همان، ص15</ref>. | «صائب»، اصالتا اهل تبریز است، ولی هنوز بر سر زادگاهش که تبریز است یا اصفهان، بحث بوده و هست؛ موافقین هر دو نظر، شواهدی هم از اشعار خود او میآورند، ولی با تفاسیر گوناگون. محمد قهرمان و احمد گلچین معانی، تبریز را بهعنوان زادگاه وی پذیرفتهاند<ref>ر.ک: همان، ص13</ref>. در کل، نظر آنان که این افتخار را نصیب شهر تبریز دانستهاند، صائبتر جلوه میکند و او را در یک جمله میتوان «تبریزی المولد و اصفهانی الموطن و المدفن» معرفی کرد<ref>ر. ک: همان، ص15</ref>. | ||
| خط ۵۲: | خط ۶۵: | ||
پدرش میرزا عبدالرّحیم از بازرگانان معتبر و خانواده شاعر از هزار خانواری بود که به دستور شاه عباس اوّل پس از فتح تبریز به سال 1012ق، به اصفهان کوچیدند و در محله عباسآباد سکونت کردند<ref>ر. ک: همان</ref>. | پدرش میرزا عبدالرّحیم از بازرگانان معتبر و خانواده شاعر از هزار خانواری بود که به دستور شاه عباس اوّل پس از فتح تبریز به سال 1012ق، به اصفهان کوچیدند و در محله عباسآباد سکونت کردند<ref>ر. ک: همان</ref>. | ||
== | ==تحصیلات== | ||
«صائب» در اصفهان، پایتخت آن زمان، به تحصیل علوم متداول پرداخت. | «صائب» در اصفهان، پایتخت آن زمان، به تحصیل علوم متداول پرداخت. | ||
==مسافرت== | ==مسافرت== | ||
در روزگار جوانی، توفیق، رفیقش شد و به سفر حج و پس از آن به مشهد مقدّس مشرّف شد: | در روزگار جوانی، توفیق، رفیقش شد و به سفر حج و پس از آن به مشهد مقدّس مشرّف شد: | ||
عهد خود تازه به سلطان خراسان کردم'' | |||
گویا «عهد خود تازه کردن»، اشاره به توفیق تشرّف قبلی به حریم ثامنالحجج(ع) دارد<ref>ر. ک: همان، ص16</ref>. | {{شعر}} | ||
{{ب|'' للَّه الحمد! که بعد از سفر حج، «صائب»!''|2=''عهد خود تازه به سلطان خراسان کردم''}} | |||
{{پایان شعر}} | |||
گویا «عهد خود تازه کردن»، اشاره به توفیق تشرّف قبلی به حریم [[امام رضا علیهالسلام|ثامنالحجج(ع)]] دارد<ref>ر. ک: همان، ص16</ref>. | |||
وی در سال 1034ق، راهی هند شد و چند سالی را با ظفرخان متخلّص به «احسن» (که خود نیز شاعر و ادیب شعرشناس بود)، در شهر کابل به سر برد و از او محبت بسیار دید و در مدح وی قصایدی سرود. صائب، حتی نخستین دیوانش را به درخواست وی سر و سامان بخشید. با عزل ظفرخان در سال 1037ق و سپردن مأموریتهای دیگر به او، «صائب» هم همراه وی به آگره، لاهور، برهانپور و بعدها کشمیر رفت و سرانجام در سال 1042ق، بههمراه پدر پیر خود که برای دیدار فرزند به هند آمده بود، به ایران برگشت و در اصفهان مقیم شد<ref>ر. ک: همان، ص17</ref>. | وی در سال 1034ق، راهی هند شد و چند سالی را با ظفرخان متخلّص به «احسن» (که خود نیز شاعر و ادیب شعرشناس بود)، در شهر کابل به سر برد و از او محبت بسیار دید و در مدح وی قصایدی سرود. صائب، حتی نخستین دیوانش را به درخواست وی سر و سامان بخشید. با عزل ظفرخان در سال 1037ق و سپردن مأموریتهای دیگر به او، «صائب» هم همراه وی به آگره، لاهور، برهانپور و بعدها کشمیر رفت و سرانجام در سال 1042ق، بههمراه پدر پیر خود که برای دیدار فرزند به هند آمده بود، به ایران برگشت و در اصفهان مقیم شد<ref>ر. ک: همان، ص17</ref>. | ||
| خط ۶۵: | خط ۸۴: | ||
صائب بیش از هشتاد سال عمر کرده و گویا تا اواخر عمر، دست بر قلم داشته است. | صائب بیش از هشتاد سال عمر کرده و گویا تا اواخر عمر، دست بر قلم داشته است. | ||
در مورد تاریخ وفات او اختلاف نظر است؛ برخی 1081ق، بعضی 1080، گروهی 1080 و دستهای 1088، دانستهاند. | در مورد تاریخ وفات او اختلاف نظر است؛ برخی 1081ق، بعضی 1080، گروهی 1080 و دستهای 1088، دانستهاند. | ||
مقبره او سالها متروک بود تا اینکه توسط استاد | [[جواد هاشمی]] در کتاب «مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی»، درباره وفات صائب بهتفصیل، بحث و اقوال دیگران را نقد و بررسی کرده؛ وی معتقد است تاریخ صحیح درگذشت او را باید یکی از دو سال 1086 یا 1087 دانست<ref>ر. ک: همان، ص18-19</ref>. | ||
مقبره او سالها متروک بود تا اینکه توسط استاد [[همایی، جلالالدین|جلالالدین همایی]]، «سنا»، در سال 1317ش، یافت شد و به همّت کسانی چون [[گلچین معانی، احمد|احمد گلچین معانی]] و [[سید کریم امیری فیروزکوهی]] و نیز همکاری و همیاری انجمن آثار ملی، ساخت آرامگاه در سال 1342 آغاز شد و در سال 1346 به انجام رسید و یک سال بعد در مهرماه 1347 مراسم افتتاح آرامگاه برگزار شد. | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
<references/> | <references /> | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
هاشمی، جواد، «مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی»، شرکت چاپ و نشر بینالملل، تهران، 1394ش. | هاشمی، جواد، «مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی»، شرکت چاپ و نشر بینالملل، تهران، 1394ش. | ||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
[[دیوان صائب تبریزی]] | |||
[[مجموعه اشعار ولایی و آیینی صائب تبریزی (قرن 11 ه ق)]] | |||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده: | [[رده:شاعران]] | ||