۱۵۳٬۴۱۰
ویرایش
میرزای شیرازی، سید محمدحسن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'رشتی، حبیبالله بن محمد علی' به 'رشتی، حبیبالله') |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۴۰ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | |||
| عنوان = سید محمدحسن میرزای شیرازی | |||
{| | | تصویر = NUR01642.jpg | ||
| | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = میرزای شیرازی، سید محمدحسن | |||
| | | نام کامل = سید محمدحسن بن سید محمود حسینی شیرازی | ||
| | | نامهای دیگر = میرزای شیرازی، مجدد شیرازی | ||
| | | لقب = میرزای شیرازی | ||
| تخلص = | |||
| نسب = | |||
| نام پدر = سید محمود | |||
| ولادت = ۱۵ جمادیالاول ۱۲۳۰ قمری (۴ اردیبهشت ۱۱۹۴ شمسی) | |||
| محل تولد = شیراز | |||
| کشور تولد = ایران | |||
| محل زندگی = شیراز، اصفهان، نجف، کربلا، سامرا | |||
| رحلت = ۲۴ شعبان ۱۳۱۲ قمری (۱۲۷۳ شمسی / ۱۸۹۵ میلادی) | |||
| شهادت = | |||
| مدفن = حرم امام علی(ع)، نجف اشرف | |||
| طول عمر = ۸۲ سال | |||
| نام همسر = | |||
| فرزندان = | |||
| خویشاوندان = | |||
| دین = اسلام | |||
| مذهب = شیعه | |||
| پیشه = فقیه، اصولی، مرجع تقلید | |||
| درجه علمی = مجتهد | |||
| دانشگاه = | |||
| حوزه = حوزه علمیه نجف، سامرا | |||
| علایق پژوهشی = فقه، اصول | |||
| منصب = مرجع عام شیعیان پس از شیخ انصاری | |||
| پس از = | |||
| پیش از = | |||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[صاحب جواهر، محمدحسن|شیخ محمدحسن نجفی (صاحب جواهر)]] | [[کاشفالغطاء، حسن|شیخ حسن آل کاشفالغطاء]] | [[قزوینی، سید ابراهیم بن محمدباقر|سید ابراهیم قزوینی (صاحب ضوابط)]] | [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ مرتضی انصاری]] | سید حسن بیدآبادی | محمدابراهیم کلباسی}} | |||
| مشایخ = | |||
| معاصرین = | |||
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|محمدکاظم خراسانی (آخوند خراسانی)]] | [[نائینی، محمدحسین|میرزا محمدحسین نائینی]] | [[نوری، فضلالله|شیخ فضلالله نوری]] | [[نوری، حسین بن محمدتقی|میرزا حسین نوری]] | [[رشتی، حبیبالله|میرزا حبیبالله رشتی]] | [[شیرازی، محمدتقی بن محبعلی|میرزا محمدتقی شیرازی (میرزای دوم)]] | [[یزدی، محمدکاظم بن عبدالعظیم|سید محمدکاظم یزدی]]}} | |||
| اجازه اجتهاد از = | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[رساله سراج العباد]] | [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] | [[تقریرات في أصول الفقه]] | [[رساله عملیه متاجر]] | کتابی در طهارت | رسالهای در رضاع | رسالهای در اجتماع امر و نهی | رسالهای در مشتق}} | |||
| سبک نوشتاری = | |||
| وبگاه = | |||
| امضا = | |||
| کد مؤلف = AUTHORCODE01642AUTHORCODE | |||
}} | |||
{{کاربردهای دیگر|شیرازی (ابهامزدایی)}} | |||
{{کاربردهای دیگر|حسینی شیرازی (ابهامزدایی)}} | |||
{{کاربردهای دیگر|میرزای شیرازی (ابهامزدایی)}} | |||
'''ميرزا محمدحسن حسينى شیرازی''' (۱۲۳۰-۱۳۱۲ق)، معروف به میرزای شیرازی، از مراجع بزرگ تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری بود که با صدور فتوای تاریخی تحریم تنباکو، نقش مهمی در مبارزه با استعمار ایفا کرد. وی در شیراز زاده شد و در چهارسالگی تحصیل را آغاز کرد و در هشتسالگی مقدمات را به پایان برد. در پانزدهسالگی به تدریس لمعه پرداخت. در ۱۷ صفر ۱۲۴۸ق به اصفهان رفت و نزد شیخ محمدتقی و سید حسن بیدآبادی و [[کرباسی، محمدابراهیم بن محمدحسن|محمدابراهیم کلباسی]] به تحصیل پرداخت. پس از ده سال، در سال ۱۲۵۹ق عازم عتبات عالیات شد و در نجف از محضر صاحب جواهر و شیخ حسن کاشفالغطاء بهره برد و در کربلا در درس صاحب ضوابط شرکت کرد. سپس به پیشنهاد دوستی در درس [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ مرتضی انصاری]] حاضر شد و شيفتۀ افکار او گردید و تا پایان عمر شیخ در درس او ماند. شیخ انصاری او را یکی از سه نفری میدانست که درس را برای آنان میگوید. پس از رحلت [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]] در سال ۱۲۸۱ق، شاگردان برجسته او میرزای شیرازی را به عنوان مرجع بعدی معرفی کردند. وی در سال ۱۲۹۱ق برای رهایی از فشارهای اجتماعی به سامرا هجرت کرد و این شهر را به مرکز علمی مهمی تبدیل نمود و مدرسهای بزرگ، پل، حمام، بازار و حسینیه ساخت. مهمترین اقدام او صدور فتوای تحریم تنباکو در سال ۱۳۰۷ق در پاسخ به قرارداد استعماری رژی بود که با عبارت «الیوم استعمال تنباکو و توتون بأی نحو کان در حکم محاربه با امام زمان است» مردم را به مقابله با استعمار انگلیس برانگیخت و شاه را مجبور به لغو قرارداد کرد. از آثار او میتوان به «رساله سراج العباد»، «مجمع الرسائل»، «تقریرات فی اصول الفقه» و رساله عملیه «متاجر» اشاره کرد. وی سرانجام در شب ۲۴ شعبان ۱۳۱۲ق در سامرا درگذشت و پس از تشییع به نجف منتقل و در حرم [[امام علی علیهالسلام|امام علی(ع)]] به خاک سپرده شد. | |||
== ولادت == | |||
در ۱۵ جمادیالاول ۱۲۳۰ق/۴ اردیبهشت ۱۱۹۴ش، در شیراز متولد شد. پدر ايشان، ميرزا محمود، در زمره عالمان دينى بود و در دستگاه حكومت شيراز به كار نويسندگى اشتغال داشت. | |||
==آغاز تحصيلات== | ==آغاز تحصيلات== | ||
محمدحسن در دوران طفوليت پدر خويش را از دست داد و دايىاش سيد ميرزا حسين موسوى معروف به مجد الأشراف عهدهدار سرپرستى او گرديد. از عبارات مكتوبى كه از مجد الأشراف بجاى مانده معلوم مىشود كه «ميرزا محمدحسن» زمانی كه فقط 4 سال از عمرش میگذشته شروع به تحصيل نموده است و ظرف مدت دو سال از قرائت و كتابت فارسى فارغ شده و شروع به آموزش علوم عربى نموده است. | محمدحسن در دوران طفوليت پدر خويش را از دست داد و دايىاش سيد ميرزا حسين موسوى معروف به مجد الأشراف عهدهدار سرپرستى او گرديد. از عبارات مكتوبى كه از مجد الأشراف بجاى مانده معلوم مىشود كه «ميرزا محمدحسن» زمانی كه فقط 4 سال از عمرش میگذشته شروع به تحصيل نموده است و ظرف مدت دو سال از قرائت و كتابت فارسى فارغ شده و شروع به آموزش علوم عربى نموده است. | ||
ميرزا در 8 سالگى مقدمات را به پايان برد و به سفارش مجد الأشراف، نزد بزرگترين | ميرزا در 8 سالگى مقدمات را به پايان برد و به سفارش مجد الأشراف، نزد بزرگترين خطیب شيراز بنام ميرزا ابراهيم به خواندن و حفظ كتاب ابواب الجنان قزوينى مشغول گشت. ميرزا پس از آن به خواندن كتب متعارف فقه و اصول اشتغال ورزيد. در 12 سالگى در درس شرح لمعۀ مرحوم شيخ محمدتقى شركت مىجست. و در پانزده سالگى به تدريس [[الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (2 جلدی)|لمعه]] پرداخت. | ||
==هجرتهاى ميرزا== | ==هجرتهاى ميرزا== | ||
=== هجرت به اصفهان === | === هجرت به اصفهان === | ||
| خط ۶۳: | خط ۷۰: | ||
ميرزا پس از ده سال تعليم و تعلّم در اصفهان، عزم سفر به عتبات عاليات نمود و در سال 1259 هجرى عازم كربلا و نجف شد. | ميرزا پس از ده سال تعليم و تعلّم در اصفهان، عزم سفر به عتبات عاليات نمود و در سال 1259 هجرى عازم كربلا و نجف شد. | ||
ميرزا در نجف، در درس علماء و استادانى همچون [[صاحب جواهر، محمدحسن|شيخ | ميرزا در نجف، در درس علماء و استادانى همچون [[صاحب جواهر، محمدحسن|شيخ محمدحسن نجفى]] [[صاحب جواهر، محمدحسن|صاحب جواهر]] و [[کاشفالغطاء، حسن|شيخ حسن آل کاشفالغطاء]]، صاحب [[أنوار الفقاهة|أنوار الفقاهه]] حاضر شده و در درس سيد ابراهيم، [[قزوینی، سید ابراهیم بن محمدباقر|صاحب ضوابط]] نيز، در كربلا شركت مىكرد. | ||
بعد از رحلت مرحوم | بعد از رحلت مرحوم کاشفالغطاء، ميرزا تصميم بر بازگشت به وطن گرفت اما قبل از عزيمت، به پيشنهاد يكى از دوستانش در مجلس درس [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ مرتضى انصارى]] شركت كرد و شيفتۀ افكار عالى او شده و از بازگشت به وطن منصرف گشت و به جهت درس [[شيخ انصارى]] قصد اقامت نجف كرد و با نهايت جدّيت و پشتكار در مطالب شيخ به غور و تفحّص پرداخت. | ||
[[شيخ انصارى]] نيز به اين استعداد و توانمندى فوق العادۀ علمى ميرزا پى برده و بارها گفته بود: من درس را براى 3 نفر ميگويم، ميرزا محمدحسن، ميرزا حبيبالله (رشتى) و آقا حسن تهرانى (آقا حسن نجمآبادى تهرانى). | [[شيخ انصارى]] نيز به اين استعداد و توانمندى فوق العادۀ علمى ميرزا پى برده و بارها گفته بود: من درس را براى 3 نفر ميگويم، ميرزا محمدحسن، [[رشتی، حبیبالله|ميرزا حبيبالله (رشتى)]] و آقا حسن تهرانى (آقا حسن نجمآبادى تهرانى). | ||
ميرزا در درس [[شيخ انصارى]] كم سخن مىگفت و هنگام سخن گفتن صدايش به اندازهاى آرام بود كه شيخ براى فهم آن، ناچار بدنش را بطرف او متمايل مىكرد. هرگاه ميرزا ارادۀ تكلم داشت، [[شيخ انصارى]] مجلس را ساكت كرده و مىفرمود: «جناب ميرزا سخن مىگويد» و پس از پايان كلام ميرزا، رو به ديگران نموده و مطالب او را براى سايرين بازگو مىكرد. | ميرزا در درس [[شيخ انصارى]] كم سخن مىگفت و هنگام سخن گفتن صدايش به اندازهاى آرام بود كه شيخ براى فهم آن، ناچار بدنش را بطرف او متمايل مىكرد. هرگاه ميرزا ارادۀ تكلم داشت، [[شيخ انصارى]] مجلس را ساكت كرده و مىفرمود: «جناب ميرزا سخن مىگويد» و پس از پايان كلام ميرزا، رو به ديگران نموده و مطالب او را براى سايرين بازگو مىكرد. | ||
علامه [[صدر، حسن |سيد حسن صدر]]الدين نقل مىكند: «... زمانى كه ميرزا مكاتباتش را با [[شيخ انصارى]] به من نشان مىداد، گفت: جناب شيخ مرتضى در اواخر حياتش از من خواست در كتاب «رسائل» او تجديد نظر كرده و آن را تنقيح كنم، با وجودى كه ايشان چند بار تكرار كرد، ولى من به لحاظ احترام به استاد، از قبول اين امر امتناع ورزيدم.» | علامه [[صدر، سید حسن |سيد حسن صدر]]الدين نقل مىكند: «... زمانى كه ميرزا مكاتباتش را با [[شيخ انصارى]] به من نشان مىداد، گفت: جناب شيخ مرتضى در اواخر حياتش از من خواست در كتاب «رسائل» او تجديد نظر كرده و آن را تنقيح كنم، با وجودى كه ايشان چند بار تكرار كرد، ولى من به لحاظ احترام به استاد، از قبول اين امر امتناع ورزيدم.» | ||
=== هجرت سوّم === | === هجرت سوّم === | ||
پس از ديدن كرامتهاى ميرزا در كفالت امر اهل علم و فقرا در قحطى عظيم نجف و ساير شهرهاى عراق در سال 1288، عامۀ مردم در هر مسألۀ كوچك و بزرگى به او رجوع مىنمودند و انتظار انجام هر كارى را از ميرزا داشتند. بدين جهت كار بر ميرزا سخت شد و با هوشيارى تمام دريافت كه بعضى از اعيان نجف در دامن زدن به اين فتنه دستى ناپيدا دارند، لذا چاره را جز در خروج از نجف نيافت. | پس از ديدن كرامتهاى ميرزا در كفالت امر اهل علم و فقرا در قحطى عظيم نجف و ساير شهرهاى عراق در سال 1288، عامۀ مردم در هر مسألۀ كوچك و بزرگى به او رجوع مىنمودند و انتظار انجام هر كارى را از ميرزا داشتند. بدين جهت كار بر ميرزا سخت شد و با هوشيارى تمام دريافت كه بعضى از اعيان نجف در دامن زدن به اين فتنه دستى ناپيدا دارند، لذا چاره را جز در خروج از نجف نيافت. | ||
او در سال 1291 به قصد زيارت اول رجب به كربلا رفت و به قصد زيارت نيمۀ شعبان به طرف سامراء حركت كرد و با استخارهاى كه در حرم مطهر حضرت امام على النقى و حضرت امام حسن عسكرى عليهماالسلام نمود، تصميم قطعى بر اقامت در سامراء گرفت. | او در سال 1291 به قصد زيارت اول رجب به كربلا رفت و به قصد زيارت نيمۀ شعبان به طرف سامراء حركت كرد و با استخارهاى كه در حرم مطهر حضرت امام على النقى و [[امام حسن عسکری علیهالسلام|حضرت امام حسن عسكرى عليهماالسلام]] نمود، تصميم قطعى بر اقامت در سامراء گرفت. | ||
شاگردان همراه ميرزا نيز همچون آخوند ملا فتحعلى و ثقةالاسلام حاج [[نوری، حسین بن محمدتقی|ميرزا حسين نورى]] و شيخ فضلالله نورى در نجف اقامت اختيار كردند. | شاگردان همراه ميرزا نيز همچون آخوند ملا فتحعلى و ثقةالاسلام حاج [[نوری، حسین بن محمدتقی|ميرزا حسين نورى]] و [[نوری، فضلالله|شيخ فضلالله نورى]] در نجف اقامت اختيار كردند. | ||
ديگر شاگردان نيز از ساير نقاط بار سفر به سامراء بستند، به طورى كه سامراء خانۀ علم و مركز اسلام و مرجع مردم در امور دين گرديد. | ديگر شاگردان نيز از ساير نقاط بار سفر به سامراء بستند، به طورى كه سامراء خانۀ علم و مركز اسلام و مرجع مردم در امور دين گرديد. | ||
| خط ۱۵۲: | خط ۱۵۸: | ||
==اساتيد== | ==اساتيد== | ||
ميرزا در شهرهاى مختلف از جمله شيراز، اصفهان، كربلا و نجف به خوشه چينى از محضر بزرگان نموده كه از آن جملهاند: | ميرزا در شهرهاى مختلف از جمله شيراز، اصفهان، كربلا و نجف به خوشه چينى از محضر بزرگان نموده كه از آن جملهاند: | ||
# ميرزا ابراهيم | # ميرزا ابراهيم خطیب، در شيراز | ||
# شيخ محمدتقى اصفهانى | # شيخ محمدتقى اصفهانى | ||
# مير سيد حسن بيدآبادى، معروف به مدرس | # مير سيد حسن بيدآبادى، معروف به مدرس | ||
# علامه حاج محمد ابراهيم كلباسى | # علامه حاج محمد ابراهيم كلباسى | ||
# [[صاحب جواهر، محمدحسن|شيخ محمدحسن نجفى]]، [[صاحب جواهر، محمدحسن|صاحب جواهر]] | # [[صاحب جواهر، محمدحسن|شيخ محمدحسن نجفى]]، [[صاحب جواهر، محمدحسن|صاحب جواهر]] | ||
# شيخ حسن آل | # [[کاشفالغطاء، حسن|شيخ حسن آل کاشفالغطاء]] | ||
# سيد ابراهيم، صاحب ضوابط | # سيد ابراهيم، [[قزوینی، سید ابراهیم بن محمدباقر|صاحب ضوابط]] | ||
# شيخ انصارى | # [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]] | ||
==شاگردان== | ==شاگردان== | ||
| خط ۱۷۴: | خط ۱۷۹: | ||
# [[شیرازی، محمدتقی بن محبعلی|ميرزا محمدتقى شيرازى]] (ميرزاى دوّم) | # [[شیرازی، محمدتقی بن محبعلی|ميرزا محمدتقى شيرازى]] (ميرزاى دوّم) | ||
# آیتالله علامه حاج ميرزا [[نائینی، محمدحسین|محمدحسین نائينى]] | # آیتالله علامه حاج ميرزا [[نائینی، محمدحسین|محمدحسین نائينى]] | ||
# حاج شيخ فضلالله نورى | # حاج [[نوری، فضلالله|شيخ فضلالله نورى]] | ||
# [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند ملا محمد كاظم خراسانى]] | # [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند ملا محمد كاظم خراسانى]] | ||
# آیتالله سيد كاظم طباطبايى يزدى | # آیتالله سيد كاظم طباطبايى يزدى | ||
== | ==وفات== | ||
ميرزاى شيرازى، آن بزرگ مرد صحنۀ اجتهاد و جهاد، در حالى كه حدود 80 سال پر بركت را گذرانده بود، در شب چهارشنبه 24 شعبان سال 1312 هجرى قمرى در شهر سامراء رحلت نمود. | |||
بدن مطهر آن عالم ربانى بر روى دستهاى عزادار مردم شهر به شهر تشييع شد و در كنار بارگاه ملكوتى جد بزرگوارش اميرالمؤمنين عليهالسلام به خاک سپرده شد. | |||
از سوى علماى شهرهاى مختلف مراسمهاى عزادارى به پا شد و بنا به نقل شيخ [[آقا بزرگ تهرانى]] در نقباء البشر اين مراسم حدود يك سال ادامه داشت. | |||
==آثار== | |||
| خط ۱۸۹: | خط ۲۰۲: | ||
# رسالهاى در مشتق | # رسالهاى در مشتق | ||
# خلاصهاى از افادات استاد بزرگوارش، [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ مرتضى انصارى]] (شامل تمام ابواب اصول). | # خلاصهاى از افادات استاد بزرگوارش، [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ مرتضى انصارى]] (شامل تمام ابواب اصول). | ||
{{فقیهان شیعه}} | {{فقیهان شیعه}} | ||
| خط ۲۰۳: | خط ۲۰۷: | ||
==وابستهها== | ==وابستهها== | ||
{{وابستهها}} | {{وابستهها}} | ||
[[ | |||
[[رساله سراج العباد]] | |||
[[رساله شریفه مجمع الرسائل]] | [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] | ||
| خط ۲۰۹: | خط ۲۱۴: | ||
[[تقریرات في أصول الفقه]] | [[تقریرات في أصول الفقه]] | ||
[[ | [[رساله عملیه متاجر]] | ||
[[فقه فتوايی آخوند خراسانی]] | |||
[[تقريرات آیتالله المجدد الشیرازي]] | |||
[[مجموعة رسائل فقهية و أصولية]] | [[مجموعة رسائل فقهية و أصولية]] | ||
[[مناسک حج (میرزای شیرازی)]] | |||
[[رسالة في أحكام الجبائر]] | |||
[[رده:زندگینامه]] | [[رده:زندگینامه]] | ||
[[رده:مراجع تقلید]] | |||
[[رده:شاگردان شیخ انصاری]] | |||
[[رده:شاگردان صاحب جواهر]] | |||
[[رده:غربشناسان]] | |||