چراغ دل (مروری بر زندگی و آثار شیخ محمود شبستری)
| چراغ دل: مروری بر زندگی و آثار شیخ محمود شبستری | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | اسفندیار، محمودرضا (نویسنده)
باغبان پرشکوه، زهرا (نویسنده) مختارپور قهرودی، علیرضا (زیر نظر) |
| ناشر | همشهری |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1389 ش. |
| چاپ | چاپ دوم |
| شابک | 978-964-241-044-6 |
| موضوع | شبستری، محمود بن عبدالکریم، ۶۸۷ - ۷۲۰ق. گلشن راز - نقد و تفسیر |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | BP ۲۷۹/۴/ش۲الف۵ ۱۳۸۹ |
چراغ دل: مروری بر زندگی و آثار شیخ محمود شبستری تألیف محمودرضا اسفندیار و زهرا باغبان پرشکوه، زیر نظر علیرضا مختارپور قهرودی؛ کتابی است که به بررسی زندگی، شخصیت و آثار شیخ محمود شبستری، عارف نامدار اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری، میپردازد.
ساختار
این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و سه فصل است: فصل اول نگاهی به شرایط تاریخی و اجتماعی ایران مقارن ایام حیات شیخ محمود شبستری؛ فصل دوم زندگی و تکوین شخصیت؛ فصل سوم معرفی آثار و خطوط کلی افکار و نیز آثار منسوب به شبستری.
گزارش کتاب
کتاب «چراغ دل» نوشته محمودرضا اسفندیار و زهرا باغبان پرشکوه، به زندگی و آثار شیخ محمود شبستری، عارف و شاعر برجسته ایرانی اختصاص دارد. سعدالدین محمود بن عبدالکریم بن یحیی شبستری در نیمۀ دوم قرن هفتم هجری در شبستر، از توابع تبریز، به دنیا آمد. اطلاعات از زندگی وی بسیار اندک است و شرح حالنویسان و مورخان به کوتاهی هر چه تمامتر از شرح احوال او گزارش دادهاند. در آثار خود شیخ نیز جسته و گریخته میتوان مطالبی دربارۀ او به دست آورد؛ از جمله در مقدمۀ منظومۀ سعادتنامه به نام و نشان خود اشاره کرده است.
بیشتر تذکرهنویسان سال وفات شبستری را ۷۲۰ قمری و مدت زندگی او را ۳۳ سال نوشتهاند. بر این اساس تولد او حدود ۶۸۷ قمری اتفاق افتاده است. از خاندان شیخ اطلاع دقیقی در دست نیست، اما از قرائن ضعیف چنین استنباط میشود که احتمالاً زن و فرزند داشته است. از نوادگان او شخصی به نام شیخ عبدالله شبستریزاده بوده که شاعر بوده و «نیازی» تخلص میکرده است.
بنا بر اظهار خود شیخ محمود، او برای کسب دانش توحید به سفرهای زیادی در اقصی نقاط سرزمینهای اسلامی آن روزگار رفت و در طی این سفرها به ملاقات عالمان و عارفان بزرگی نایل آمد. وی پس از این سیر و سفرهای دور و دراز سرانجام به تبریز بازگشت و رحل اقامت در این شهر افکند. تبریز مقارن این ایام شهری مهم و در اوج شکوه و ترقی خود بود و عالمان و عارفان بزرگی در آن مقیم بودند.
شهرت شبستری به واسطۀ «گلشن راز» است که آن را در سال ۷۱۷ قمری در قالب مثنوی و در پاسخ به سؤالات امیر حسینی هروی دربردارندۀ ۱۰۰۴ بیت سروده است. گلشن راز در حکم تبیین و گزارشی از اندیشههای عرفانی محیالدین عربی است که با ذوق و ذهن و زبان شیخ محمود بیان شده است.
«سعادتنامه» دیگر اثر شیخ شبستری است که منظومهای در زمینۀ مسائل کلامی است. وی ضمن مطرح کردن مباحث اهل کلام و نقد آراء بعضی از متفکران و متکلمان و رد عقاید برخی از فرق و مکاتب، به رسم عارفان دربارۀ هر موضوع با عناوین «علمالیقین، عینالیقین و حقالیقین» بحث میکند.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات