ابن سلامه، هبةالله بن سلامه: تفاوت میان نسخه‌ها

تاریخ دقیق تولد هبةالله بن سلامة دانسته نیست.<ref name="zirikli">زرکلی، خیرالدین، [https://noorlib.ir/book/view/2846?pageNumber=239 الأعلام: قاموس تراجم لأشهر الرجال و النساء من العرب و المستعربین و المستشرقین، ج۸، ص۷۲]</ref> او اهل بغداد بود و از این رو به «بغدادی» شهرت یافت.<ref name="khatib">خطیب بغدادی، احمد بن علی، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 تاریخ بغداد أو مدینة السلام، ج۱۴، ص۷۱]</ref> پدرش «سلامة بن نصر بن علی» نام داشت.<ref name="yaghoob">یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 معجم الأدباء: ارشاد الاریب الی معرفة الادیب، ج۶، ص۲۶۷۷]</ref> وی به سبب نابینایی به «ضریر» ملقب بود.<ref name="khatib" /><ref name="safadi">صفدی، خلیل بن ایبک، نکت الهمیان فی نکت العمیان، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۲۰۰۷م، ص۲۸۷</ref>

هبةالله بن سلامة علم قرائت قرآن را نزد «زید بن ابی بلال» فراگرفت.<ref name="ibnjazari">ابن جزری، محمد بن محمد، [https://noorlib.ir/book/view/13996?volumeNumber=3&pageNumber=1345 غایة النهایة فی طبقات القراء، ج۳، ص۱۳۴۵]</ref> همچنین از «ابوبکر بن مالک قطیعی» و دیگران حدیث شنید.<ref name="yaghoob" /><ref name="siyuti">سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، [https://noorlib.ir/book/view/69921?volumeNumber=2&pageNumber=323 بغیة الوعاة فی طبقات اللغویین و النحاة، ج۲، ص۳۲۳]</ref> او در علوم تفسیر، نحو و زبان عربی چنان تبحر یافت که یاقوت حموی در کتاب «معجم الأدباء» دربارهٔ او نوشته است: «کان من أحفظ الناس لتفسیر القرآن و النحو و العربیة» (از حافظه‌ترین مردم نسبت به تفسیر قرآن، نحو و زبان عربی بود).<ref name="yaghoob" /> همچنین ابوعمرو دانی در کتاب خود از او به عنوان «أحفظ أهل زمانه لتفسیر القرآن و اختلاف السلف فیه» (حافظه‌ترین مردم زمان خود در تفسیر قرآن و اختلاف سلف در آن) یاد کرده است.<ref name="ibnjazari" />

از ویژگی‌های بارز ابن سلامة، حافظهٔ قوی او در تفسیر قرآن بود. ابن جزری در «غایة النهایة» نقل کرده است: «یقال أنه روى خمسة و تسعین تفسیراً» (گفته می‌شود که نود و پنج تفسیر را روایت کرده است).<ref name="ibnjazari" /> همچنین حدادی در «المدخل لعلم تفسیر کتاب الله تعالی» نوشته است: «کان من أحفظ الناس لتفسیر القرآن، له حلقة بجامع المنصور، یقال: إنّه روى خمسة وتسعين تفسیراً، توفي ببغداد سنة 401ق» (از حافظه‌ترین مردم در تفسیر قرآن بود، حلقه‌ای در جامع منصور داشت، گفته می‌شود نود و پنج تفسیر روایت کرد، در بغداد سال ۴۰۱ق درگذشت).<ref name="hadadi">حدادی، احمد بن محمد، [https://noorlib.ir/book/view/11153?pageNumber=20 المدخل لعلم تفسیر کتاب الله تعالی، ص۲۰]</ref>

ابن سلامة از مشایخ حدیث بود و احادیث را از ابوبکر بن مالک قطیعی و دیگران روایت کرد.<ref name="yaghoob" /> نوهٔ او «ابومحمد رزق الله بن عبدالوهاب تمیمی» که از محدثان نامدار بود، از وی روایت حدیث کرده است.<ref name="yaghoob" /><ref name="khatib" /> زرکلی در «الأعلام» نیز به این مطلب اشاره کرده است.<ref name="zirikli" />

هبةالله بن سلامة در ماه رجب سال ۴۱۰ هجری قمری در بغداد درگذشت.<ref name="yaghoob" /> خطیب بغدادی در «تاریخ بغداد» تاریخ دقیق‌تری ذکر کرده و نوشته است: «توفي يوم الثلاثاء، ودفن يوم الأربعاء العاشر من رجب سنة عشر وأربعمائة في مقبرة جامع المنصور» (وی روز سه‌شنبه درگذشت و روز چهارشنبه دهم رجب سال ۴۱۰ در مقبرهٔ جامع منصور به خاک سپرده شد).<ref name="khatib" /> ادنه‌وی نیز در «طبقات المفسرین» وفات او را در شهر رجب سال ۴۱۰ ذکر کرده است.<ref name="adanawi" />

از هبةالله بن سلامة آثار متعددی بر جای مانده که مهمترین آنها عبارتند از:<ref name="zirikli" /><ref name="yaghoob" /><ref name="siyuti" /><ref name="alreq">[https://app.alreq.com/ar/Authors/Author/57e2d34b-8a53-4060-139b-08d7902f2e13 پایگاه الرق المنشور: ابن سلامة؛ هبةالله بن سلامة بن نصر بن علي، أبو القاسم]</ref>