پرش به محتوا

آل‌ عصفور، حسین بن محمد: تفاوت میان نسخه‌ها

بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۵۲: خط ۵۲:


==خاندان علمی آل عصفور==
==خاندان علمی آل عصفور==
خاندان آل عصفور از خاندان‌های بزرگ علمی منتشر در بلاد بحرین و برخی شهرهای ایران است که بسیاری از علما و فضلاء را پرورش داده است. این خاندان به شیخ عصفور بن احمد بن حسین بحرانی منتسب است.<ref name="مفصل197-198">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=197 همان، ص197-198]</ref>
خاندان آل عصفور از خاندان‌های بزرگ علمی منتشر در بلاد بحرین و برخی شهرهای ایران است که بسیاری از علما و فضلاء را پرورش داده است. این خاندان به شیخ عصفور بن احمد بن حسین بحرانی منتسب است.<ref name="مفصل197-198">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=197 حسینی اشکوری، احمد، ص197-198]</ref>


اعضای برجسته خاندان:<ref name="مفصل198">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=198 همان، ص198-199]</ref>
اعضای برجسته خاندان:<ref name="مفصل198">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=198 حسینی اشکوری، احمد، ص198-199]</ref>


*پدرش: شیخ محمد بن احمد آل‌ عصفور بحرانی (فقیه، شاعر و محدث بزرگ) – از مبرزین به علم و عمل، ادیب و شاعر، دارای تألیف «مرآة الأخبار فی أحکام الأسفار».<ref name="مفصل198" />
*پدرش: شیخ محمد بن احمد آل‌ عصفور بحرانی (فقیه، شاعر و محدث بزرگ) – از مبرزین به علم و عمل، ادیب و شاعر، دارای تألیف «مرآة الأخبار فی أحکام الأسفار».<ref name="مفصل198" />
خط ۶۶: خط ۶۶:
*فرزندش: شیخ حسن بن حسین آل‌ عصفور (متوفای ۱۲۶۱ق) – از فضلاء و عالمان.<ref name="مفصل198" />
*فرزندش: شیخ حسن بن حسین آل‌ عصفور (متوفای ۱۲۶۱ق) – از فضلاء و عالمان.<ref name="مفصل198" />


از سوی مادر، نوه شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی بحرانی (از کبار علمای بحرین) است.<ref name="اثرآفرینان67">[https://noorlib.ir/book/view/1000100217?pageNumber=67 نصیری، محمدرضا، اثرآفرینان، ج1، ص67]</ref>
از سوی مادر، نوه شیخ سلیمان بن عبدالله ماحوزی بحرانی (از کبار علمای بحرین) است.<ref name="اثرآفرینان67">نصیری، محمدرضا، اثرآفرینان، ج1، ص67</ref>


==ولادت==
==ولادت==
خط ۷۲: خط ۷۲:


==تحصیلات و اساتید==
==تحصیلات و اساتید==
علامه بحرانی مقدمات علوم دینی را نخست نزد پدرش شیخ محمد بن احمد آل عصفور فراگرفت.<ref name="مفصل198-199">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=198 همان، ص199]</ref> سپس به همراه ابن‌عموی خود شیخ خلف بن عبدعلی به عتبات عالیات در عراق مهاجرت کرد و در درس عموی بزرگوارش [[بحرانی، یوسف بن احمد|شیخ یوسف بحرانی]] (صاحب [[الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة|حدائق]]) ملازم شد.<ref name="مفصل199">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=199 همان، ص199]</ref> همچنین از عموی دیگرش شیخ عبدالعلی بن احمد آل عصفور و از پدرش اجازه روایت دریافت کرد.<ref name="فرهنگ102" />
علامه بحرانی مقدمات علوم دینی را نخست نزد پدرش شیخ محمد بن احمد آل عصفور فراگرفت.<ref name="مفصل198-199">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=198 حسینی اشکوری، احمد، ص199]</ref> سپس به همراه ابن‌عموی خود شیخ خلف بن عبدعلی به عتبات عالیات در عراق مهاجرت کرد و در درس عموی بزرگوارش [[بحرانی، یوسف بن احمد|شیخ یوسف بحرانی]] (صاحب [[الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة|حدائق]]) ملازم شد.<ref name="مفصل199">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=199 حسینی اشکوری، احمد، ص199]</ref> همچنین از عموی دیگرش شیخ عبدالعلی بن احمد آل عصفور و از پدرش اجازه روایت دریافت کرد.<ref name="فرهنگ102" />


[[بحرانی، یوسف بن احمد|شیخ یوسف بحرانی]] در مقدمه «[[لولوة البحرين في الإجازات و تراجم رجال الحديث|لؤلؤة البحرین]]» خطاب به دو برادرزادهٔ خود خود (شیخ حسین و پسر عمویش خلف بن عبدعلی) می‌فرماید: «الولدین الأعزین الفاضلین الکاملین، نوری العین والناظر و بهجتی القلب والخاطر.<ref name="مفصل199-200">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=199 همان، ص199-200]</ref>» دو فرزند (برادرزاده) عزیز، برتر و کامل، نور چشم و دیده و شادی قلب و خاطر من هستند.
[[بحرانی، یوسف بن احمد|شیخ یوسف بحرانی]] در مقدمه «[[لولوة البحرين في الإجازات و تراجم رجال الحديث|لؤلؤة البحرین]]» خطاب به دو برادرزادهٔ خود خود (شیخ حسین و پسر عمویش خلف بن عبدعلی) می‌فرماید: «الولدین الأعزین الفاضلین الکاملین، نوری العین والناظر و بهجتی القلب والخاطر.<ref name="مفصل199-200">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=199 حسینی اشکوری، احمد، ص199-200]</ref>» دو فرزند (برادرزاده) عزیز، برتر و کامل، نور چشم و دیده و شادی قلب و خاطر من هستند.


==جایگاه علمی و مرجعیت==
==جایگاه علمی و مرجعیت==
علامه بحرانی از بزرگترین فقهای اخباری زمان خود بود و بر اساس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، «او را بزرگ‌ترین فقیه اخباری زمان خود دانسته‌اند و اینکه برخی او را مجدِّد دین در آغاز سدهٔ ۱۳ قمری دانسته‌اند گویای موقعیت علمی و فقهی و نقش وی در ترویج دیانت است.»<ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/222386 یوسفی اشکوری، حسن، ج2،ص72]</ref> او بر بیشتر دانش‌های متداول روزگار خود احاطه کافی داشت و طالبان علوم دینی از همه جا، به‌ویژه از قطیف و احساء، به حوزة درس او می‌آمدند.<ref name="اثرآفرینان67" /><ref name="دورالعلماء200">[https://noorlib.ir/book/view/59797?pageNumber=200 تحیری، احمدرضا، دور العلماء الشیعة بالبحرین في العلوم الإسلامیة، ص200]</ref>
علامه بحرانی از بزرگترین فقهای اخباری زمان خود بود و بر اساس دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، «او را بزرگ‌ترین فقیه اخباری زمان خود دانسته‌اند و اینکه برخی او را مجدِّد دین در آغاز سدهٔ ۱۳ قمری دانسته‌اند گویای موقعیت علمی و فقهی و نقش وی در ترویج دیانت است.»<ref name="cgie">[https://www.cgie.org.ir/fa/article/222386 یوسفی اشکوری، حسن، ج2،ص72]</ref> او بر بیشتر دانش‌های متداول روزگار خود احاطه کافی داشت و طالبان علوم دینی از همه جا، به‌ویژه از قطیف و احساء، به حوزة درس او می‌آمدند.<ref name="اثرآفرینان67" /><ref name="دورالعلماء200">[https://noorlib.ir/book/view/59797?pageNumber=200 تحیری، احمدرضا، دور العلماء الشیعة بالبحرین في العلوم الإسلامیة، ص200]</ref>


شیخ مرزوق شویکی در «الدرر البهیة» درباره او می‌گوید: «این شیخ أجلّ از آن است که ذکر شود و فضل و شرفش أجلّ از آن است که شهرت یابد. رئاست امامیه در زمان و روزگارش به او منتهی شده است، به گونه‌ای که گوش‌ها نشنیده و دیده‌ها نظیر او را در عصرش ندیده‌اند. او محقق، مدقق، مصنف، شاعری ماهر، ورع، زاهد، ادیب، ملاذ انام و حرز ایتام بود... برخی او را از مجددین مذهب در رأس هزار و دویست شمرده‌اند.»<ref name="مفصل200">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=200 همان، ص200]</ref>
شیخ مرزوق شویکی در «الدرر البهیة» درباره او می‌گوید: «این شیخ أجلّ از آن است که ذکر شود و فضل و شرفش أجلّ از آن است که شهرت یابد. رئاست امامیه در زمان و روزگارش به او منتهی شده است، به گونه‌ای که گوش‌ها نشنیده و دیده‌ها نظیر او را در عصرش ندیده‌اند. او محقق، مدقق، مصنف، شاعری ماهر، ورع، زاهد، ادیب، ملاذ انام و حرز ایتام بود... برخی او را از مجددین مذهب در رأس هزار و دویست شمرده‌اند.»<ref name="مفصل200">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=200 حسینی اشکوری، احمد، ص200]</ref>


شیخ علی بلادی بحرانی در «أنوار البدرین» می‌نویسد: «او از علمای ربانی و فضلای متتبع و حفاظ ماهر بود... در قوت حافظه ضرب المثل بود، ملازم تدریس و تصنیف و مطالعه و تألیف بود. پس او از اکابر علمای عصر خود و اساطین فضلای روزگار خود است از نظر علم و عمل و تقوا و نبلا.»<ref name="انوارالبدرین210">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=210 بحرانی، علی بن حسن، أنوار البدرین فی تراجم علماء القطیف و الأحساء و البحرین، ص210]</ref>
شیخ علی بلادی بحرانی در «أنوار البدرین» می‌نویسد: «او از علمای ربانی و فضلای متتبع و حفاظ ماهر بود... در قوت حافظه ضرب المثل بود، ملازم تدریس و تصنیف و مطالعه و تألیف بود. پس او از اکابر علمای عصر خود و اساطین فضلای روزگار خود است از نظر علم و عمل و تقوا و نبلا.»<ref name="انوارالبدرین210">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=210 بحرانی، علی بن حسن، أنوار البدرین فی تراجم علماء القطیف و الأحساء و البحرین، ص210]</ref>
خط ۸۵: خط ۸۵:
ویژگی‌های علمی برجسته او عبارت بود از:
ویژگی‌های علمی برجسته او عبارت بود از:


*قوت حافظه شگفت‌انگیز: نقل شده که کتابی نفیس و نایاب را در چند روز مطالعه کرد و سپس از حفظ نوشت و با اصل مطابقت داد.<ref name="انوارالبدرین207-208">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=207 همان، ص207-208]</ref> همچنین کتاب «النفحة القدسیة» را در سه روز از حفظ بر شاگردان املا کرد.<ref name="ادب الطف119-120">[https://noorlib.ir/book/view/34250?pageNumber=119 شبر، جواد، أدب الطف، ج6، ص119-120]</ref> برخی گفته‌اند که او دوازده هزار حدیث معنعن مسند را حفظ بود.<ref name="مفصل199" />
*قوت حافظه شگفت‌انگیز: نقل شده که کتابی نفیس و نایاب را در چند روز مطالعه کرد و سپس از حفظ نوشت و با اصل مطابقت داد.<ref name="انوارالبدرین207-208">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=207 بحرانی، علی بن حسن، ص207-208]</ref> همچنین کتاب «النفحة القدسیة» را در سه روز از حفظ بر شاگردان املا کرد.<ref name="ادب الطف119-120">شبر، جواد، أدب الطف، ج6، ص119-120</ref> برخی گفته‌اند که او دوازده هزار حدیث معنعن مسند را حفظ بود.<ref name="مفصل199" />
*غزیرالعلم (پردانش): بر بیشتر علوم متداول عصر خود احاطه داشت.<ref name="دورالعلماء200" /><ref name="cgie" />
*غزیرالعلم (پردانش): بر بیشتر علوم متداول عصر خود احاطه داشت.<ref name="دورالعلماء200" /><ref name="cgie" />
*زعیم فرقه اخباریه: آقا بزرگ طهرانی در «الکرام البررة» می‌نویسد: «کان زعیم الفرقة الأخباریة فی عصره، و شیخها المقدم و علامتها الجلیل.»<ref name="مفصل200-201">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=200 همان، ص200-201]</ref>
*زعیم فرقه اخباریه: آقا بزرگ طهرانی در «الکرام البررة» می‌نویسد: «کان زعیم الفرقة الأخباریة فی عصره، و شیخها المقدم و علامتها الجلیل.»<ref name="مفصل200-201">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=200 حسینی اشکوری، احمد، ص200-201]</ref>


==شاگردان و راویان==
==شاگردان و راویان==
تعداد شاگردان و راویان از علامه بحرانی بسیار زیاد بوده است. از جمله مشهورترین آنان که در منابع ذکر شده عبارتند از:<ref name="فرهنگ102" /><ref name="شیعیان بحرین160-163">[https://noorlib.ir/book/view/57311?pageNumber=160 انصاری بویری احمدی، علی، شیعیان بحرین (اکثریت مظلوم)، ص160-163]</ref><ref name="انوارالبدرین211">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=211 أنوار البدرین، ص211]</ref>
تعداد شاگردان و راویان از علامه بحرانی بسیار زیاد بوده است. از جمله مشهورترین آنان که در منابع ذکر شده عبارتند از:<ref name="فرهنگ102" /><ref name="شیعیان بحرین160-163">[https://noorlib.ir/book/view/57311?pageNumber=160 انصاری بویری احمدی، علی، شیعیان بحرین (اکثریت مظلوم)، ص160-163]</ref><ref name="انوارالبدرین211">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=211 بحرانی، علی بن حسن، ص211]</ref>


*شیخ احمد بن زین‌الدین احسائی (صاحب مکتب شیخیه) – که در سال ۱۲۱۴ق از او اجازه بزرگ گرفت.<ref name="مفصل203">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=203 المفصل، ج1، ص203]</ref>
*شیخ احمد بن زین‌الدین احسائی (صاحب مکتب شیخیه) – که در سال ۱۲۱۴ق از او اجازه بزرگ گرفت.<ref name="مفصل203">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=203 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص203]</ref>
*شیخ فرزدق بن محمد اصبعی بحرانی – که دو اجازه (یکی بزرگ و یکی کوچک) از او داشت.<ref name="مفصل204">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=204 همان، ص204]</ref>
*شیخ فرزدق بن محمد اصبعی بحرانی – که دو اجازه (یکی بزرگ و یکی کوچک) از او داشت.<ref name="مفصل204">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=204 حسینی اشکوری، احمد، ص204]</ref>
*میرزا زین‌العابدین خوانساری اصفهانی.<ref name="فرهنگ102" />
*میرزا زین‌العابدین خوانساری اصفهانی.<ref name="فرهنگ102" />
*شیخ مرزوق بن محمد شویکی خطی – که در ۲۸ ربیع‌الاول ۱۲۱۴ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل204" />
*شیخ مرزوق بن محمد شویکی خطی – که در ۲۸ ربیع‌الاول ۱۲۱۴ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل204" />
خط ۱۰۰: خط ۱۰۰:
*شیخ عبدالله بن عباس ستری بحرانی (متوفای ۱۲۶۷ق).<ref name="شیعیان بحرین160-163" />
*شیخ عبدالله بن عباس ستری بحرانی (متوفای ۱۲۶۷ق).<ref name="شیعیان بحرین160-163" />
*سید عبدالقاهر بن حسن توبلی بحرانی – که در سال ۱۱۹۶ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل203" />
*سید عبدالقاهر بن حسن توبلی بحرانی – که در سال ۱۱۹۶ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل203" />
*شیخ علی بن عبدالله جدحفصی.<ref name="مفصل203-204">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=203 همان، ص203-204]</ref>
*شیخ علی بن عبدالله جدحفصی.<ref name="مفصل203-204">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=203 حسینی اشکوری، احمد، ص203-204]</ref>
*شیخ محمد بن اسماعیل جدحفصی – که در سال‌های ۱۱۹۰ و ۱۲۱۰ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل204" />
*شیخ محمد بن اسماعیل جدحفصی – که در سال‌های ۱۱۹۰ و ۱۲۱۰ق از او اجازه گرفت.<ref name="مفصل204" />
*سید میرزا محمدباقر خوانساری (صاحب «روضات الجنات»).<ref name="مفصل204" />
*سید میرزا محمدباقر خوانساری (صاحب «روضات الجنات»).<ref name="مفصل204" />
خط ۱۱۵: خط ۱۱۵:


==شهادت==
==شهادت==
علامه بحرانی در شب یکشنبه، بیست و یکم ماه شوال سال ۱۲۱۶ هجری قمری در روستای شاخوره بحرین به شهادت رسید.<ref name="فرهنگ102" /><ref name="ادب الطف121">[https://noorlib.ir/book/view/34250?pageNumber=121 أدب الطف، ج6، ص121]</ref>
علامه بحرانی در شب یکشنبه، بیست و یکم ماه شوال سال ۱۲۱۶ هجری قمری در روستای شاخوره بحرین به شهادت رسید.<ref name="فرهنگ102" /><ref name="ادب الطف121">شبر، جواد، ج6، ص121</ref>


درباره چگونگی شهادت نقل شده است: «در برخی وقایع آن سال در بحرین، ملعونی از اعدای دین با حربه‌ای به پشت پای او ضربه زد و او شهید شد.»<ref name="انوارالبدرین211" /><ref name="آشنایی61">[https://noorlib.ir/book/view/19086?pageNumber=61 موحد ابطحی، حجت، آشنائی با حوزه‌های علمیه شیعه در طول تاریخ، ص61]</ref> برخی منابع نیز آن را در درگیری با خوارج دانسته‌اند.<ref name="مفصل208">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=208 المفصل، ج1، ص208]</ref>
درباره چگونگی شهادت نقل شده است: «در برخی وقایع آن سال در بحرین، ملعونی از اعدای دین با حربه‌ای به پشت پای او ضربه زد و او شهید شد.»<ref name="انوارالبدرین211" /><ref name="آشنایی61">[https://noorlib.ir/book/view/19086?pageNumber=61 موحد ابطحی، حجت، آشنائی با حوزه‌های علمیه شیعه در طول تاریخ، ص61]</ref> برخی منابع نیز آن را در درگیری با خوارج دانسته‌اند.<ref name="مفصل208">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=208 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص208]</ref>


قبر ایشان در روستای شاخوره، مزار معروفی است که مؤمنان برای زیارت می‌روند.<ref name="شیعیان بحرین163">[https://noorlib.ir/book/view/57311?pageNumber=163 انصاری بویری احمدی، علی، شیعیان بحرین (اکثریت مظلوم)، ص163]</ref>
قبر ایشان در روستای شاخوره، مزار معروفی است که مؤمنان برای زیارت می‌روند.<ref name="شیعیان بحرین163">[https://noorlib.ir/book/view/57311?pageNumber=163 انصاری بویری احمدی، علی، شیعیان بحرین (اکثریت مظلوم)، ص163]</ref>


شاعران بسیاری در رثای او شعر سروده‌اند، از جمله:
شاعران بسیاری در رثای او شعر سروده‌اند، از جمله:
*حاج هاشم بن حردان کعبی دورقی – که دو قصیده طولانی در پایان «کشکول» شیخ یوسف بحرانی چاپ شده است.<ref name="ادب الطف120-121">[https://noorlib.ir/book/view/34250?pageNumber=120 شبر، جواد، أدب الطف، ج6، ص120-121]</ref>
*حاج هاشم بن حردان کعبی دورقی – که دو قصیده طولانی در پایان «کشکول» شیخ یوسف بحرانی چاپ شده است.<ref name="ادب الطف120-121">شبر، جواد، أدب الطف، ج6، ص120-121</ref>
*شیخ جعفر ابوالبحر خطی – که تاریخ شهادت را به صورت «قد کانت الجنة مثواه» آورد.<ref name="ادب الطف121" />
*شیخ جعفر ابوالبحر خطی – که تاریخ شهادت را به صورت «قد کانت الجنة مثواه» آورد.<ref name="ادب الطف121" />
*شیخ ابراهیم بن ناصر.<ref name="مفصل208" />
*شیخ ابراهیم بن ناصر.<ref name="مفصل208" />


==آثار و تألیفات==
==آثار و تألیفات==
تألیفات علامه بحرانی را بیش از پنجاه کتاب و رساله دانسته‌اند.<ref name="اثرآفرینان67" /> علامه امینی در «شهداء الفضیلة» ۳۶ اثر از او نام برده است.<ref name="طبقات مفسران707">[https://noorlib.ir/book/view/55844?pageNumber=707 عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، ج1، ص707]</ref> در ادامه بر اساس منابع مختلف (به ویژه المفصل، أنوار البدرین و دائره‌المعارف اسلامی ایران) فهرست کاملی از آثار ارائه می‌شود:
تألیفات علامه بحرانی را بیش از پنجاه کتاب و رساله دانسته‌اند.<ref name="اثرآفرینان67" /> علامه امینی در «شهداء الفضیلة» ۳۶ اثر از او نام برده است.<ref name="طبقات مفسران707">عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، ج1، ص707</ref> در ادامه بر اساس منابع مختلف (به ویژه المفصل، أنوار البدرین و دائره‌المعارف اسلامی ایران) فهرست کاملی از آثار ارائه می‌شود:


===الف) فقه و اصول===
===الف) فقه و اصول===
*الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع (۱۴ مجلد) – شرح کتاب مفاتیح الشرائع فیض کاشانی. در أنوار البدرین از آن به عنوان «مصابیح اللوامع» نیز یاد شده است.<ref name="انوارالبدرین210-211">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=210 بحرانی، علی بن حسن، ص210-211]</ref>
*الأنوار اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع (۱۴ مجلد) – شرح کتاب مفاتیح الشرائع فیض کاشانی. در أنوار البدرین از آن به عنوان «مصابیح اللوامع» نیز یاد شده است.<ref name="انوارالبدرین210-211">[https://noorlib.ir/book/view/11637?pageNumber=210 بحرانی، علی بن حسن، ص210-211]</ref>
*الرواشح السبحانیة فی شرح الکفایة الخراسانیة (۵ مجلد) – شرح کتاب الکفایة محمدباقر سبزواری. تا احکام مکان مصلی را در آن رسانده است.<ref name="دائره المعارف اسلامی181">[https://noorlib.ir/book/view/19708?pageNumber=181 صاحب جواهر، عبدالعزیز، دائره‌المعارف الاسلامیه ایران، ص181]</ref>
*الرواشح السبحانیة فی شرح الکفایة الخراسانیة (۵ مجلد) – شرح کتاب الکفایة محمدباقر سبزواری. تا احکام مکان مصلی را در آن رسانده است.<ref name="دائره المعارف اسلامی181">[https://noorlib.ir/book/view/19708?pageNumber=181 صاحب جواهر، عبدالعزیز، دائره‌المعارف الاسلامیه ایران، ص181]</ref>
*السوانح النظریة فی شرح البدایة الحریة (۲ مجلد) – شرح کتاب بدایة الهدایة شیخ حر عاملی. تألیف آن در سال ۱۲۱۲ق به پایان رسیده است.<ref name="مفصل205">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=205 المفصل، ج1، ص205]</ref>
*السوانح النظریة فی شرح البدایة الحریة (۲ مجلد) – شرح کتاب بدایة الهدایة شیخ حر عاملی. تألیف آن در سال ۱۲۱۲ق به پایان رسیده است.<ref name="مفصل205">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=205 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص205]</ref>
*سداد العباد و رشاد العباد (۲ مجلد) – متن جامع در فروع فقهی. یک مجلد در عبادات و مجلد دیگر در متاجر و مکاسب.<ref name="دائره المعارف اسلامی181" /> در بمبئی (۱۳۳۹ق) و بیروت (۱۴۲۹ق) چاپ شده است.<ref name="مفصل205" />
*سداد العباد و رشاد العباد (۲ مجلد) – متن جامع در فروع فقهی. یک مجلد در عبادات و مجلد دیگر در متاجر و مکاسب.<ref name="دائره المعارف اسلامی181" /> در بمبئی (۱۳۳۹ق) و بیروت (۱۴۲۹ق) چاپ شده است.<ref name="مفصل205" />
*النفحة القدسیة فی الصلاة الیومیة – رساله عملی در نماز. املاء شده از حفظ در سه روز (سال ۱۲۰۷ق) بر شاگردان. در نجف اشرف چاپ شده است.<ref name="انوارالبدرین210" />
*النفحة القدسیة فی الصلاة الیومیة – رساله عملی در نماز. املاء شده از حفظ در سه روز (سال ۱۲۰۷ق) بر شاگردان. در نجف اشرف چاپ شده است.<ref name="انوارالبدرین210" />
*الفرحة الأنسية فی شرح النفحة القدسیة (۲ جلد) – شرحی بر النفحة القدسیه. در بیروت به اهتمام شیخ علی آل عصفور چاپ شده است.<ref name="مفصل206">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=206 المفصل، ج1، ص206]</ref>
*الفرحة الأنسية فی شرح النفحة القدسیة (۲ جلد) – شرحی بر النفحة القدسیه. در بیروت به اهتمام شیخ علی آل عصفور چاپ شده است.<ref name="مفصل206">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=206 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص206]</ref>
*الجنة الواقية فی أحكام التقية.<ref name="دائره المعارف اسلامی182">[https://noorlib.ir/book/view/19708?pageNumber=182 دائره‌المعارف الاسلامیه ایران، ص182]</ref>
*الجنة الواقية فی أحكام التقية.<ref name="دائره المعارف اسلامی182">[https://noorlib.ir/book/view/19708?pageNumber=182 صاحب جواهر، عبدالعزیز، ص182]</ref>
*الإشراف فی المنع عن بیع الأوقاف – مطبوع.<ref name="مفصل204" />
*الإشراف فی المنع عن بیع الأوقاف – مطبوع.<ref name="مفصل204" />
*رسالة فی الحبوة.<ref name="مفصل205" />
*رسالة فی الحبوة.<ref name="مفصل205" />
*رسالة فی استقلال الأب علی ابنته البکر البالغة الرشیدة (یا «استقلال الأب بولایة الباکرة البالغة»).<ref name="مفصل207">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=207 المفصل، ج1، ص207]</ref>
*رسالة فی استقلال الأب علی ابنته البکر البالغة الرشیدة (یا «استقلال الأب بولایة الباکرة البالغة»).<ref name="مفصل207">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=207 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص207]</ref>
*مناسک الحج (سه کتاب: کبیر، وسیط، صغیر) – نام مناسک وسطی «ابتهاج الحجاج» است که در نجف (۱۳۷۴ق) چاپ شده. مناسک کبیر در بمبئی چاپ شده است.<ref name="مفصل204-207">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=204 المفصل، ج1، ص204-207]</ref>
*مناسک الحج (سه کتاب: کبیر، وسیط، صغیر) – نام مناسک وسطی «ابتهاج الحجاج» است که در نجف (۱۳۷۴ق) چاپ شده. مناسک کبیر در بمبئی چاپ شده است.<ref name="مفصل204-207">[https://noorlib.ir/book/view/40799?pageNumber=204 حسینی اشکوری، احمد، ج1، ص204-207]</ref>
*رسائل أهل الرسالة و دلائل أهل الدلالة – در عبادات (صلاة، صوم، زکات، خمس).<ref name="دائره المعارف اسلامی182" />
*رسائل أهل الرسالة و دلائل أهل الدلالة – در عبادات (صلاة، صوم، زکات، خمس).<ref name="دائره المعارف اسلامی182" />
*هداية القلوب و الحواس فی أحكام الزكاة و الأخماس.<ref name="مفصل207" />
*هداية القلوب و الحواس فی أحكام الزكاة و الأخماس.<ref name="مفصل207" />
خط ۱۵۵: خط ۱۵۵:


===ج) تفسیر و علوم قرآن===
===ج) تفسیر و علوم قرآن===
*مفاتيح الغيب و التبيان فی تفسير القرآن – تفسیری بر غریب القرآن و به گفته برخی تفسیر کامل قرآن کریم. علامه امینی در شهداء الفضیله آن را از آثار مهم او برشمرده است.<ref name="طبقات مفسران707-708">[https://noorlib.ir/book/view/55844?pageNumber=707 عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، ج1، ص707-708]</ref><ref name="دائره المعارف اسلامی182" />
*مفاتيح الغيب و التبيان فی تفسير القرآن – تفسیری بر غریب القرآن و به گفته برخی تفسیر کامل قرآن کریم. علامه امینی در شهداء الفضیله آن را از آثار مهم او برشمرده است.<ref name="طبقات مفسران707-708">عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، طبقات مفسران شیعه، ج1، ص707-708</ref><ref name="دائره المعارف اسلامی182" />


===د) کلام و عقائد===
===د) کلام و عقائد===
خط ۲۲۷: خط ۲۲۷:
6. شیخ احمد بن حسین – از او فرزندی به نام محمد باقی ماند.<ref name="دائره المعارف اسلامی182" />
6. شیخ احمد بن حسین – از او فرزندی به نام محمد باقی ماند.<ref name="دائره المعارف اسلامی182" />


7. (فرزند هفتم نامش در برخی منابع ذکر نشده است).
7. (فرزند هفتم نامش در منابع ذکر نشده است).


==پانویس==
==پانویس==