ویکی‌نور

امام هادی علیه‌السلام: تفاوت میان نسخه‌ها

مقاله بحث

امام هادی علیه‌السلام (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۰ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۱۴

۹ بایت اضافه‌شده ،  ۱۰ آوریل
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۲۰: خط ۲۰:
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE }}
| کد مؤلف = AUTHORCODE00000AUTHORCODE }}


'''امام علی بن محمد بن علی بن موسی(ع)''' (212-254ق)، معروف به امام هادی و نقی، دهمین امامشیعیان اثناعشری است که در ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ق در صریا (اطراف مدینه) متولدشد. پدرش [[امام جواد علیه‌السلام|امام جواد(ع)]] و مادرش سمانه مغربیه (ام الفضل) بود. در هشت سالگی پس ازشهادت پدر به امامت رسید و دوران ۳۳ ساله امامتش مصادف با حکومتشش خلیفه عباسی (معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز) بود. در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل از مدینه به سامرا منتقل و تحت نظارت قرار گرفت. سازمان وکالت را توسعه داد و با فرقه‌های انحرافی مانند غلات، صوفیه و واقفیه مبارزه کرد. زیارت جامعه کبیره از مهم‌ترین میراث علمی اوست. در سوم رجب سال ۲۵۴ق در سن ۴۱ سالگی در سامرا به دستور معتز عباسی مسموم و بهشهادت رسید و در خانه خود در سامرا مدفونشد. از او پنج فرزند به نام‌های [[امام حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری(ع)]]، حسین، محمد، جعفر (کذاب) و عایشه به جای ماند.
'''امام علی بن محمد بن علی بن موسی(ع)''' (212-254ق)، معروف به امام هادی و نقی، دهمین امام شیعیان اثناعشری است که در ۱۵ ذی‌الحجه سال ۲۱۲ق در صریا (اطراف مدینه) متولدشد. پدرش [[امام جواد علیه‌السلام|امام جواد(ع)]] و مادرش سمانه مغربیه (ام الفضل) بود. در هشت سالگی پس ازشهادت پدر به امامت رسید و دوران ۳۳ ساله امامتش مصادف با حکومتشش خلیفه عباسی (معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز) بود. در سال ۲۳۳ق به دستور متوکل از مدینه به سامرا منتقل و تحت نظارت قرار گرفت. سازمان وکالت را توسعه داد و با فرقه‌های انحرافی مانند غلات، صوفیه و واقفیه مبارزه کرد. زیارت جامعه کبیره از مهم‌ترین میراث علمی اوست. در سوم رجب سال ۲۵۴ق در سن ۴۱ سالگی در سامرا به دستور معتز عباسی مسموم و بهشهادت رسید و در خانه خود در سامرا مدفونشد. از او پنج فرزند به نام‌های [[امام حسن عسکری علیه‌السلام|امام حسن عسکری(ع)]]، حسین، محمد، جعفر (کذاب) و عایشه به جای ماند.


==ولادت==  
==ولادت==  
خط ۶۶: خط ۶۶:
ابن صباغ مالکی: "فضیلت ابوالحسن علی بن محمد هادی زبانزد خاص و عام است و آوازه فضلش سراسر گیتی را در نوردیده است... حضرتش مستجمع مکارم و معالی اخلاق است"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص289]</ref>.
ابن صباغ مالکی: "فضیلت ابوالحسن علی بن محمد هادی زبانزد خاص و عام است و آوازه فضلش سراسر گیتی را در نوردیده است... حضرتش مستجمع مکارم و معالی اخلاق است"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص289]</ref>.


ابنشهرآشوب: "امام علیه السلام از همه خوش‌سیماتر و راستگوتر بود. زیبایی ایشان دلها را ربوده و کلام ایشان از دور خردها را سرگشته می‌کرد"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص۲۸۸]</ref>.
ابن شهرآشوب: "امام علیه السلام از همه خوش‌سیماتر و راستگوتر بود. زیبایی ایشان دلها را ربوده و کلام ایشان از دور خردها را سرگشته می‌کرد"<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص۲۸۸]</ref>.


ابن حجر: "و کان وارث أبیه علماً و سخاءً" - او در دانش و بخشش وارث پدرش بود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص289]</ref>.
ابن حجر: "و کان وارث أبیه علماً و سخاءً" - او در دانش و بخشش وارث پدرش بود<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 دهقان، اکبر، جلد اول، ص289]</ref>.
خط ۷۵: خط ۷۵:
امام هادی (ع) در برابر فرقه‌های مختلف منحرف موضع قاطع داشت. ایشان با «جبریه» که معتقد به جبر در افعال انسان بودند مبارزه کرد و در نامه‌ای مفصّل بهشیعیان درباره مسئله جبر و تفویض فرمود: «کسى که معتقد به جبر است، معنايش این است که خداوند بندگان خود را به گناه مجبور می‌کند؛ سپس آنان را به خاطر انجام گناه مجازات می‌کند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=119 ملک احمدی، علی‌بمان، تاریخ پیامبر و اهل بیت، ص۱۱۹]</ref>. همچنین با بحث بی‌فایده خلق قرآن که در آن زمان رایج بود مخالفت کرد و آن را بدعت خواند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=119 ملک احمدی، علی‌بمان، ص۱۱۹]</ref>.
امام هادی (ع) در برابر فرقه‌های مختلف منحرف موضع قاطع داشت. ایشان با «جبریه» که معتقد به جبر در افعال انسان بودند مبارزه کرد و در نامه‌ای مفصّل بهشیعیان درباره مسئله جبر و تفویض فرمود: «کسى که معتقد به جبر است، معنايش این است که خداوند بندگان خود را به گناه مجبور می‌کند؛ سپس آنان را به خاطر انجام گناه مجازات می‌کند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=119 ملک احمدی، علی‌بمان، تاریخ پیامبر و اهل بیت، ص۱۱۹]</ref>. همچنین با بحث بی‌فایده خلق قرآن که در آن زمان رایج بود مخالفت کرد و آن را بدعت خواند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=119 ملک احمدی، علی‌بمان، ص۱۱۹]</ref>.


در برابر صوفیه نیز موضع سختی داشت. روزی در مسجدالنبی گروهی از صوفیان را دید و به یارانش فرمود: «به این فریبکاران توجه نکنید. آنان جانشینانشیاطین و ویرانگران بنیادهای دین هستند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=287 دهقان، اکبر، ص۲۸۷]</ref>.
در برابر صوفیه نیز موضع سختی داشت. روزی در مسجدالنبی گروهی از صوفیان را دید و به یارانش فرمود: «به این فریبکاران توجه نکنید. آنان جانشینان شیاطین و ویرانگران بنیادهای دین هستند»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12709?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=287 دهقان، اکبر، ص۲۸۷]</ref>.


'''سازماندهی وکالت:''' امام برای حفظ ارتباط باشیعیان، سازمان وکالت را توسعه داد و ساماندهی کرد. این سازمان در چهار منطقه فعالیت داشت: ۱) بغداد، مدائن و کوفه ۲) بصره و اهواز ۳) قم و همدان ۴) حجاز، یمن و مصر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16372?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=600 پیشوایی، مهدی، ص۶۰۰]</ref>.
'''سازماندهی وکالت:''' امام برای حفظ ارتباط باشیعیان، سازمان وکالت را توسعه داد و ساماندهی کرد. این سازمان در چهار منطقه فعالیت داشت: ۱) بغداد، مدائن و کوفه ۲) بصره و اهواز ۳) قم و همدان ۴) حجاز، یمن و مصر<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16372?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=600 پیشوایی، مهدی، ص۶۰۰]</ref>.
خط ۸۱: خط ۸۱:
امام هادی(ع) با هدف ایجاد مجرای مطمئن در جمع‌آوری خمس، زکات و نذورات، پاسخگویی به سؤال‌های فقهی و اعتقادیشیعیان و توجیه سیاسی آنان، برقراری پل ارتباطی میان مردم و امام(ع) و زمینه‌سازی برای زمان غیبت، می‌کوشیدند در سازمان وکالت انسجام و هماهنگی به وجود آورند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/106899?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=128 الهی‌زاده، محمدحسن، ص128-129]</ref>. از جمله وکلای معروف امام هادی(ع) می‌توان به «فارس بن حاتم قزوینی» و «علی بن جعفر همانی» اشاره کرد که در سامرا واسطه بینشیعیان مناطق جبال و امام بودند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/10783?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=121 جباری، محمد رضا، ص۱۲۱]</ref>.
امام هادی(ع) با هدف ایجاد مجرای مطمئن در جمع‌آوری خمس، زکات و نذورات، پاسخگویی به سؤال‌های فقهی و اعتقادیشیعیان و توجیه سیاسی آنان، برقراری پل ارتباطی میان مردم و امام(ع) و زمینه‌سازی برای زمان غیبت، می‌کوشیدند در سازمان وکالت انسجام و هماهنگی به وجود آورند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/106899?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=128 الهی‌زاده، محمدحسن، ص128-129]</ref>. از جمله وکلای معروف امام هادی(ع) می‌توان به «فارس بن حاتم قزوینی» و «علی بن جعفر همانی» اشاره کرد که در سامرا واسطه بینشیعیان مناطق جبال و امام بودند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/10783?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=121 جباری، محمد رضا، ص۱۲۱]</ref>.


'''میراث علمی:''' امام هادی(ع) زیارت جامعه کبیره را که یکی از عظیم‌ترین، زیباترین، کامل‌ترین متون امام‌شناسی است، به شیعیان آموخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12173?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 غروی نایینی، نهله، تاریخ حدیث شیعه، ص۲۸۸]</ref>. علامه مجلسی دوم درباره این زیارت می‌گوید: «صحیح‌ترین زیارات از نظر متن و سند، زیارت جامعه کبیره است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/21240?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15 رحمتیشهرضا، محمد، ص17]</ref>.
'''میراث علمی:''' امام هادی(ع) زیارت جامعه کبیره را که یکی از عظیم‌ترین، زیباترین، کامل‌ترین متون امام‌شناسی است، به شیعیان آموخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12173?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=288 غروی نایینی، نهله، تاریخ حدیث شیعه، ص۲۸۸]</ref>. علامه مجلسی دوم درباره این زیارت می‌گوید: «صحیح‌ترین زیارات از نظر متن و سند، زیارت جامعه کبیره است»<ref>[https://noorlib.ir/book/view/21240?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15 رحمتی شهرضا، محمد، ص17]</ref>.


زیارت جامعه کبیره تنها یک زیارت ساده نیست، بلکه امام هادی(ع) در این زیارت، به گونه‌ای خاص، عقایدشیعه را منقح نموده و آن را غیر مستقیم بیان داشته‌اند، نیز به طور ضمنی، تمام عقاید انحرافی فرق باطله غیرشیعه دوازده امامی را تخطئه نموده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18034?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=145 باقریان موحد، رضا، ص۱۴۵]</ref>. این زیارت‌نامه در واقع کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است که به روشنی مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، ص۷]</ref>.
زیارت جامعه کبیره تنها یک زیارت ساده نیست، بلکه امام هادی(ع) در این زیارت، به گونه‌ای خاص، عقایدشیعه را منقح نموده و آن را غیر مستقیم بیان داشته‌اند، نیز به طور ضمنی، تمام عقاید انحرافی فرق باطله غیرشیعه دوازده امامی را تخطئه نموده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/18034?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=145 باقریان موحد، رضا، ص۱۴۵]</ref>. این زیارت‌نامه در واقع کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است که به روشنی مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، ص۷]</ref>.
خط ۸۸: خط ۸۸:
امام هادی(ع) در روز دوشنبه سوم رجب سال ۲۵۴ هجری قمری در سامرا به شهادت رسید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13676?volumeNumber=12&sectionNumber=1&pageNumber=294 حکیم، منذر، پیشوایان هدایت، جلد ۱۲، ص۲۹۴]</ref>. ایشان توسط معتز عباسی مسموم شد و در چهل و یک سالگی به درجه شهادت نائل آمد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12767?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=229 رفیعی، علی، ص۲۲۹]</ref>. پیکر مطهر آن حضرت در خانه‌اش در سامرا به خاک سپردهشد و امام حسن عسکری (ع) بر پیکر پدر نماز خواند.
امام هادی(ع) در روز دوشنبه سوم رجب سال ۲۵۴ هجری قمری در سامرا به شهادت رسید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13676?volumeNumber=12&sectionNumber=1&pageNumber=294 حکیم، منذر، پیشوایان هدایت، جلد ۱۲، ص۲۹۴]</ref>. ایشان توسط معتز عباسی مسموم شد و در چهل و یک سالگی به درجه شهادت نائل آمد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/12767?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=229 رفیعی، علی، ص۲۲۹]</ref>. پیکر مطهر آن حضرت در خانه‌اش در سامرا به خاک سپردهشد و امام حسن عسکری (ع) بر پیکر پدر نماز خواند.


تاریخ‌نویسان در روزشهادت آن حضرت اختلاف کرده‌اند. برخی ۲۵ یا ۲۶ جمادی الآخر و برخی سوم رجب را ذکر کرده‌اند، اما همگی بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که آن حضرت در سال ۲۵۴ هجری قمری از دنیا رفته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13676?volumeNumber=12&sectionNumber=1&pageNumber=294 حکیم، منذر، جلد ۱۲، ص۲۹۴]</ref>. برخی منابع نیزشهادت ایشان را در روزشنبه سوم رجب ذکر کرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=141 ملک احمدی، علی‌بمان، ص۱۴۱]</ref>.
تاریخ‌نویسان در روزشهادت آن حضرت اختلاف کرده‌اند. برخی ۲۵ یا ۲۶ جمادی الآخر و برخی سوم رجب را ذکر کرده‌اند، اما همگی بر این نکته اتفاق‌نظر دارند که آن حضرت در سال ۲۵۴ هجری قمری از دنیا رفته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/13676?volumeNumber=12&sectionNumber=1&pageNumber=294 حکیم، منذر، جلد ۱۲، ص۲۹۴]</ref>. برخی منابع نیز شهادت ایشان را در روزشنبه سوم رجب ذکر کرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/39190?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=141 ملک احمدی، علی‌بمان، ص۱۴۱]</ref>.


==فرزندان==  
==فرزندان==  
خط ۹۶: خط ۹۶:


==آثار==  
==آثار==  
'''زیارت جامعه کبیره:''' مهم‌ترین اثر امام در زمینه امام‌شناسی که کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است و مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، محمد، ص۷]</ref>. این زیارت‌نامه حاوی بخش‌های مهمی از جملهشهادت به توحید، نبوت و امامت، ابراز ایمان راسخ به حقانیت اهل‌بیت، توبه از گناهان و آرزویشفاعت است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32707?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=63 یدالله‌پور، بهروز، ص۶۳]</ref>.
'''زیارت جامعه کبیره:''' مهم‌ترین اثر امام در زمینه امام‌شناسی که کوتاه‌ترین و کامل‌ترین متن امام‌شناسی است و مرزهای توحید، نبوت و امامت را مشخص کرده است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/31703?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=7 محمدی ری‌شهری، محمد، ص۷]</ref>. این زیارت‌نامه حاوی بخش‌های مهمی از جمله شهادت به توحید، نبوت و امامت، ابراز ایمان راسخ به حقانیت اهل‌بیت، توبه از گناهان و آرزویشفاعت است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/32707?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=63 یدالله‌پور، بهروز، ص۶۳]</ref>.


'''دعاها و زیارات متعدد:''' از جمله زیارت امام هادی(ع) و دیگر زیارات که برای تبیین جایگاه واقعی اهل بیت و گسترش مکتب تشیع تنظیمشده‌اند.
'''دعاها و زیارات متعدد:''' از جمله زیارت امام هادی(ع) و دیگر زیارات که برای تبیین جایگاه واقعی اهل بیت و گسترش مکتب تشیع تنظیم شده‌اند.


'''احادیث و پاسخ‌های علمی:''' در زمینه‌های فقهی، کلامی و اعتقادی که در منابع حدیثی شیعه ثبت شده است. از جمله نامه مفصلی که امام درباره مسئله جبر و تفویض نوشت و در آن به تبیین نظریه «امر بین الامرین» پرداخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16054?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=832 ابنشعبه حرانی، حسن بن علی، ص۸۳۲]</ref>.
'''احادیث و پاسخ‌های علمی:''' در زمینه‌های فقهی، کلامی و اعتقادی که در منابع حدیثی شیعه ثبت شده است. از جمله نامه مفصلی که امام درباره مسئله جبر و تفویض نوشت و در آن به تبیین نظریه «امر بین الامرین» پرداخت<ref>[https://noorlib.ir/book/view/16054?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=832 ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، ص۸۳۲]</ref>.


'''نامه‌ها و توقیعات:''' بهشیعیان در مناطق مختلف که حاوی رهنمودهای دینی و سیاسی بود.
'''نامه‌ها و توقیعات:''' به شیعیان در مناطق مختلف که حاوی رهنمودهای دینی و سیاسی بود.


'''تعالیم و رهنمودهای اخلاقی و اجتماعی:''' از جمله سخنان حکمت‌بار امام که نمونه‌هایی از آن عبارتند از:
'''تعالیم و رهنمودهای اخلاقی و اجتماعی:''' از جمله سخنان حکمت‌بار امام که نمونه‌هایی از آن عبارتند از:
برگرفته از «https://fa.wikinoor.ir/wiki/ویژه:تفاوت_گوشی_همراه/823010»