چمران، مصطفی: تفاوت میان نسخه‌ها

مصطفی چمران در اسفند ماه سال 1311 شمسی در شهر قم به دنیا آمد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص221</ref> خانواده وی اصالتاً اهل ساوه بودند و پدرش کارگر ساده و جوراب‌باف بود که از این راه زندگی خانواده را می‌گذراند.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص221</ref> مادرش بانویی آشنا با سیاست و فردی مذهبی بود. چمران یک‌ساله بود که همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد و در محله سرپولک ساکن شدند.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص221</ref>

چمران تحصیلات ابتدایی خود را در دبستان انتصاریه در نزدیکی منطقه پامنار تهران گذراند و دوره متوسطه را در دبیرستان‌های البرز و دارالفنون به پایان رساند.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref> از پانزده‌سالگی در جلسات دینی، از جمله درس تفسیر قرآن آیت‌الله طالقانی در مسجد هدایت شرکت می‌کرد.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref>

در سال 1332 شمسی در رشته الکترومکانیک دانشکده فنی دانشگاه تهران پذیرفته شد و در سال 1335 با رتبه ممتاز فارغ‌التحصیل گردید.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص221</ref> در دوران تحصیل، دانشجویی ممتاز و مورد توجه استادش مهدی بازرگان بود.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref>

در سال 1337 شمسی با استفاده از بورس تحصیلی شاگردان ممتاز برای ادامه تحصیل راهی آمریکا شد. درجه کارشناسی ارشد مهندسی برق را از دانشگاه تگزاس گرفت و برای ادامه تحصیل به دانشگاه برکلی رفت و دوره دکتری در رشته الکترونیک و فیزیک پلاسما (مهندسی گرافت هسته‌ای) را با درجه ممتاز به پایان رساند.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref>

فعالیت‌های سیاسی در ایران و آمریکا=== پس از کودتای 28 مرداد 1332 و سقوط دولت دکتر مصدق، چمران به کمیته نهضت مقاومت ملی دانشکده فنی پیوست.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref> در واقعه 16 آذر 1332، در اعتراض دانشجویان به دیدار ریچارد نیکسون از ایران، چمران مصدوم شد.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref>

در دوران تحصیل در آمریکا، وی و چند تن از دانشجویان، شاخه‌ای از جبهه ملی را با عنوان «جبهه ملی ایران در آمریکا» تأسیس کردند و او به عضویت شورای مرکزی و هیئت اجرایی آن انتخاب شد.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref> همچنین به همراه دانشجویان ایرانی و دانشجویان مسلمان سایر کشورهای اسلامی، «انجمن اسلامی دانشجویان در آمریکا و کانادا» را پایه‌گذاری کرد.<ref>ر.ک: دانشنامه جهان اسلام، ج12، ص111</ref>

در پایان سال 1349 شمسی به دعوت امام موسی صدر به لبنان مهاجرت کرد و مدیریت مدرسه صنعتی جبل عامل در شهر صور لبنان را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص222</ref> در این مدرسه به فرزندان یتیم شیعه آموزش می‌داد و هنرجویان با علوم و فناوری روز آشنا می‌شدند.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص224</ref> چمران همکاری نزدیکی با امام موسی صدر در تشکیل حرکت محرومین و سپس جناح نظامی آن، سازمان الافواج المقاومة اللبنانیة (امل) داشت.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص222</ref>

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، چمران همراه گروه 92 نفری از نخبگان مذهبی و سیاسی لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی رفت.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص224</ref> در تیر 1358 به عنوان معاون نخست‌وزیر در امور انقلاب منصوب شد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص224</ref>

در تابستان سال 1358 برای فرونشاندن توطئه‌های جدایی‌طلبانه ضد انقلاب در کردستان، به این منطقه رفت و در آزادسازی شهر پاوه نقش اساسی ایفا کرد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص224</ref>

پس از آغاز جنگ ایران و عراق در شهریور 1359، چمران به خوزستان رفت و ستاد جنگ‌های نامنظم را تشکیل داد و فرماندهی آن را بر عهده گرفت.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص226</ref> وی واحد مهندسی فعالی را برای ستاد جنگ‌های نامنظم سازماندهی کرد و خدمات مؤثری مانند ایجاد پل متحرک روی آب، تعمیر و ساخت جاده‌ها و کانال بیست‌کیلومتری ارائه داد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص226</ref>

چمران از سوی مردم تهران در سال 1359 در اولین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی به نمایندگی برگزیده شد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص225</ref>

مصطفی چمران پس از چندبار مجروح‌شدن در جبهه، ظهر 31 خرداد 1360 در روستای دهلاویه، حوالی سوسنگرد، با ترکش خمپاره دشمن در 49 سالگی به شهادت رسید.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص227</ref> پیکر وی در مراسمی به تهران منتقل و در بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد.<ref>ر.ک: دانشنامه امام خمینی، ج4، ص227</ref>

 

دانشنامه جهان اسلام، جلد 12، بنیاد دایرة‌المعارف اسلامی، تهران، 1386ش.

دانشنامه امام خمینی، جلد 4، مرکز تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1390ش.

مجموعه آثار امام خمینی، جلد 10 و 14، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1378ش.

ایثار و شهادت در مکتب امام خمینی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، 1385ش.

حماسه‌های ناگفته، علی اکبر ابوترابی، تهران، 1380ش.