آیین زندگی: گزیده قابوس‌نامه: تفاوت میان نسخه‌ها

}}

==ساختار==

==گزارش کتاب==

قابوس‌نامه در ۴۴ باب و هر بابی دربردارندۀ حکایات دلپذیر به رشتۀ تحریر درآمده است. عنصرالمعالی در هر بابی چنان سخن گفته که گویی سالیان دراز در آن پیشه تفحص کرده است. از شغل پادشاهی و سپهسالاری گرفته تا بازرگانی و عیارپیشگی و درویشی، راه حقیقی و راست را به خواننده نموده است. استاد محمدتقی بهار در وصف این کتاب می‌نویسد: «کیکاووس در این کتاب داد سخن داده است و از آوردن مطالب بسیار سودمند اخلاقی و حکمت‌های اخلاقی و حکمت‌های عملی دقیقه‌ای فروگذار نکرده است و علاوه بر فواید عظیمی که از حیث شناسایی تمدن قدیم و معیشت ملی و علم زندگی و دستور حیات در مذکور مندرج است، باید او را مجموعۀ تمدن اسلامی پیش از مغول نامید و همچنین سرمشق بزرگی است از بهترین انشا و زیباترین نثر فارسی و به جرئت می‌توان قابوس‌نامه را در صف نخستین از طراز اول نثر سلیس و کامل و زیبا و مطبوع فارسی گذاشت.»

یکی از ویژگی‌های برجسته قابوس‌نامه، نثر مرسل ساده و پالوده آن است. این کتاب از جمله آثاری است که از دستبرد کاتبان غیر امین آسیب دیده و به سبب جالب‌توجه‌بودن و کثرت استنساخ، دچار تصحیفات و تحریفات بسیاری شده است. با این حال، زبان آن همچنان نمونه‌ای از نثر سلیس فارسی در قرن پنجم هجری به شمار می‌رود. در این کتاب جز لغات تازی و مصطلحات هر علم و فن و پیشه (مانند مصطلحات فلسفه، نجوم، هندسه، طب، شعر، صوفی‌گری، فقه و قضاوت) که در کتب آن عصر جاری و دایر بوده و از آوردن آن گریزی نبوده، باقی لغات پارسی است و حتی لغات پارسی تازه‌تری هم در آن دیده می‌شود. چنان که در حکایت «درزی در کوزه افتاد» که نزدیک به صد حرف و کلمه است، بیش از پنج لفظ تازی نیامده است.

حکایت‌ها و باب‌های گزینش‌شده در این کتاب طیف گسترده‌ای از موضوعات اخلاقی و عملی را در بر می‌گیرد. از شناخت خداوند و آفرینش و ستایش پیامبر گرفته تا حقوق پدر و مادر، برتری گوهر (نجابت ذاتی) بر خرد و هنر، آداب سخن‌وری، پندهای بزرگان، آداب پیری و جوانی، خویشتن‌داری در خوردن و آشامیدن، آداب مهمانی، چوگان‌زدن، نگاه‌داری امانت، حقوق فرزند، آداب دوست‌یابی، اندیشیدن درباره دشمن، آداب طالب علمی و فقیهان، آداب بازرگانی، آیین شاعری، آداب دبیری و کاتبی، آیین وزارت، آیین پادشاهی و آیین جوانمردی و عیارپیشگی. این تنوع موضوعی نشان می‌دهد که عنصرالمعالی کیکاووس کوشیده است تا تصویری جامع از آیین زندگی در جامعه ایران عصر خود ارائه دهد.