طبقه‌بندی علوم از نظر حکمای مسلمان: تفاوت میان نسخه‌ها

'''طبقه‌بندی علوم از نظر حکمای مسلمان''' اثر [[عثمان بکار]](متولد 1946م)، است. این کتاب ترجمه‌ای از کتاب نویسنده یاد شده با عنوان«Classification of Knowledge in Islam » که به بررسی عمیق و تحلیلی چگونگی طبقه‌بندی علوم از دیدگاه فارابی، غزالی و قطب‌الدین شیرازی می‌پردازد.

#هر متفکری یا بنیانگذار و یا نماینده برجسته یکی از مکاتب عمده فکری در اسلام است: فارابی بنیانگذار مکتب مشاء و از جمله نامدارترین نمایندگان آن است؛ عزالی متکلمی سرشناس یا نماینده علم کلام، فقه و عارف است و قطب‌الدین شیرازی نماینده مکتب فلسفی اشراق می‌باشد<ref>ر.ک: پیشگفتار، ص16</ref>.

#اهمیت دوره‌هایی از تاریخ اسلام که این دانشمندان در آنها به اوج شکوفایی خود رسیدند: فارابی نماینده دوران رونق علوم فلسفی شامل ریاضیات و طبیعات بود؛ غزالی در دوران منازعات عقلی بین فلسفه و کلام و درگیری‌های مذهبی بین عارفان باطن‌گرا و فقهای ظاهرگرا می‌زیست و غزالی در حل برخی از این اختلافات نفش مهمی داشت و قطب‌الدین پیشتاز جنبش فکری رونق دوباره علوم فلسفی پس از حمله مغول بود<ref>ر.ک:همان16-17</ref>.

کتاب با گفتار مترجم و مقدمه سید حسن نصر آغاز و شامل یک پیشگفتار و سه بخش اصلی است که هر کدام در فصولی به طبقه‌بندی علوم از دیدگاه یک حکیم مسلمان (فارابی، غزالی، و قطب‌الدین شیرازی) اختصاص یافته است.

فصل دوم، سوم و چهارم: از آنجا که طبقه‌بندی فارابی به عنوان طبقه‌بندی نمونه مطرح شده است، و نخستن طبقه‌بندی است که در این اثر بررسی می‌شود، نسبت به دو طبقه‌بندی دیگر فصل‌های بیشتری(فصل دوم، سوم، چهارم) به تعیین و تشریح اساس فلسفی آن، اختصاص یافته است. این سه فصل، به بررسی سه ضابطه‌ای می‌پردازند که فارابی بیان داشته است و به واسطه آنها، سلسه مراتب علوم را می‌توان، تعیین کرد<ref> همان</ref>.

در فصل‌های پنجم و ششم، طبقه‌بندی فارابی و توصیف او از علوم، خلاصه شده و اهمیت جایگاهی که او برای هر علم در طبقه‌بندی‌اش قایل است، نشان داده شده است<ref> همان</ref>.

فصل هشتم، پیرامون طبقه‌بندی غزالی از دانایان یا جویندگان دانش است. وی دانایان را به چهار گروه متکلمان، تعلیمیان یا اسماعیلیان، فیلسوفان و عارفان، تقسیم نموده است. در این فصل، معرفت‌شناسی غزالی از طریق تحلیل انتقاداتش بر ادعاهای روش‌شناختی و معرفت‌شناختی چهارگروه فوق، مشخص شده است. این فصل اطلاعات لازم برای درک طبقه‌بندی غزالی از علوم را که در فصل نهم تحلیل شده است، به دست می‌دهد<ref>همان، ص18- 19</ref>.

در فصل یازدهم، اساس فلسفی طبقه‌بندی قطب‌الدین مشخص شده است. نویسنده تأکید نموده است، گرچه اندیشه اصلی که زیربنای این طبقه‌بندی را تشکیل می‌دهد، بازهم تمایز بین علوم فلسفی و دینی است، موارد تأکید قطب‌الدین بر این تمایز با فارابی و غزالی، تفاوت دارد<ref>همان، ص19</ref>.