قواعد فقهی (اعرافی): تفاوت میان نسخه‌ها

قواعد فقهی (اعرافی) (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۵۵

۲۴۴ بایت اضافه‌شده ، ۹ ژانویه

بدون خلاصۀ ویرایش

Hbaghizadeh

دیوان‌سالاران، مدیران

۱۵۱٬۴۸۷

ویرایش

@@ خط ۲۷: / خط ۲۷: @@
 | پیش از =
 }}
-'''قواعد فقهی'''، برگرفته از بحث‌های خارج [[اعرافی، علیرضا|آیت‌الله علیرضا اعرافی]] (متولد 1338ش)، پژوهشگر و فقیه شیعی است که توسط احمد عابدین‌زاده، سید محمدحسین جلال‌زاده و جواد ابراهیمی، تقریر و تدوین شده است.
+'''قواعد فقهی'''، برگرفته از بحث‌های خارج [[اعرافی، علیرضا|آیت‌الله علیرضا اعرافی]] (متولد 1338ش)، پژوهشگر و فقیه شیعی است که توسط [[عابدین‌زاده، احمد|احمد عابدین‌زاده]]، [[جلال زاده، محمد حسین|سید محمدحسین جلال‌زاده]] و [[ابراهیمی، جواد|جواد ابراهیمی]]، تقریر و تدوین شده است.
 این کتاب، جلد اول از مجموعه‌ای است که به بررسی و تبیین قواعد مهم فقهی، می‌پردازد.
 در جلد حاضر، سه قاعده مهم از قواعد فقهی با عناوین «تسبیب»، «اعانه بر اثم» و «اعانه بر برّ» تبیین و تحلیل شده است<ref>ر.ک: سخن مؤسسه، ص14</ref>.
@@ خط ۴۰: / خط ۴۱: @@
 ==ویژگی‌ها==
-# بر مبنای دروس شفاهی: محتوای کتاب از دروس آیت‌الله اعرافی) استخراج و تدوین شده است.
+# بر مبنای دروس شفاهی: محتوای کتاب از دروس [[اعرافی، علیرضا|آیت‌الله اعرافی]]) استخراج و تدوین شده است.
 # تحلیل سیستماتیک: کتاب با رویکردی منظم و ساختارمند، به بررسی مفاهیم، پیشینه تاریخی، حدود معنایی، تقسیم‌بندی‌ها و ادله هر قاعده می‌پردازد.
 # نقد و بررسی دیدگاه‌ها: در مورد مفاهیم کلیدی و اختلافات نظری (مانند تمایز قواعد فقهی و اصولی)، دیدگاه‌های مختلف فقها مطرح شده و پس از تحلیل، نظر مختار ارائه می‌گردد.
@@ خط ۵۶: / خط ۵۷: @@
 قاعده اول: تسبیب: این بخش، به‌تفصیل در ضمن سه فصل به کلیات بحث، اقسام تسبیب و بررسی احکام اقسام تسبیب می‌پردازد.
-ابتدا مفهوم لغوی و اصطلاحی تسبیب تشریح می‌شود و کاربرد گسترده آن در ابواب مختلف فقهی از جمله ضمان و قضا و... برجسته می‌گردد. پس از آن، پیشینه بحث در مورد این قاعده و دیدگاه فقهای متقدم و متأخر مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس، حدود معنایی تسبیب و تمایز آن با مباشرت (انجام مستقیم فعل) تبیین شده و انواع دخالت در فعل حرام (مباشرت و تسبیب) شرح داده می‌شود. بخش مهمی به اقسام تسبیب از دیدگاه فقهای مختلف از جمله شیخ انصاری و آیت‌الله خویی اختصاص دارد. در نهایت، مؤلف، تقسیم مختار خود را ارائه کرده و احکام مربوط به هریک از اقسام تسبیب، از جمله ترک بیان حکم (ارشاد جاهل)، اکراه، تمهید مقدمات و عدم مانع را به‌تفصیل بررسی می‌کند و از مزایای تقسیم مختار سخن به میان می‌آورد<ref>ر.ک: همان، ص47- 133</ref>.
+ابتدا مفهوم لغوی و اصطلاحی تسبیب تشریح می‌شود و کاربرد گسترده آن در ابواب مختلف فقهی از جمله ضمان و قضا و... برجسته می‌گردد. پس از آن، پیشینه بحث در مورد این قاعده و دیدگاه فقهای متقدم و متأخر مورد بررسی قرار می‌گیرد. سپس، حدود معنایی تسبیب و تمایز آن با مباشرت (انجام مستقیم فعل) تبیین شده و انواع دخالت در فعل حرام (مباشرت و تسبیب) شرح داده می‌شود. بخش مهمی به اقسام تسبیب از دیدگاه فقهای مختلف از جمله [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]] و [[خویی، سید ابوالقاسم|آیت‌الله خویی]] اختصاص دارد. در نهایت، مؤلف، تقسیم مختار خود را ارائه کرده و احکام مربوط به هریک از اقسام تسبیب، از جمله ترک بیان حکم (ارشاد جاهل)، اکراه، تمهید مقدمات و عدم مانع را به‌تفصیل بررسی می‌کند و از مزایای تقسیم مختار سخن به میان می‌آورد<ref>ر.ک: همان، ص47- 133</ref>.
 اقسام تسبیب بر اساس تقسیم مختار عبارت است از:
 * از جهت موضوع:
@@ خط ۶۹: / خط ۷۲: @@
 قاعده دوم (اعانه بر اثم): این قاعده فقهی مهم، در ضمن دو فصل با عناوین «کلیات» و «بررسی ادله قاعده» عرضه می‌شود. در ذیل فصل اول، از پیشینه قاعده، اهمیت و جایگاه آن، مفهوم‌شناسی، تفاوت اعانه با مقدمه اصولی و دیدگاه‌های فقها سخن می‌رود<ref>ر.ک: همان، ص137-142</ref>.
 در ذیل فصل دوم، اعانه بر اثم از منظر عقل، قرآن، روایات، فحوای حرمت رضایت به گناه و انزجار از آن و اجماع بررسی می‌شود.
 در ذیل دلیل عقلی، مقدمات استدلال (شامل مقدمه تولیدی و غیر تولیدی حرام، فرق اعانه بر اثم با مقدمه حرام و جریان احکام پنج‌گانه در حکم عقل)، تقریر استدلال، مناقشه (اشتباه میان اعانه بر اثم و دفع منکر) و پاسخ اشکال مطرح می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص143-147</ref>.
 در بخش ادله قرآنی، آیه "لا تعاونوا علی الإثم و العدوان"، محور بحث قرار گرفته و ابعاد مختلف آن، از جمله معنای تعاون و مفاهیم مرتبط با آن مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرد و از مولوی یا ارشادی بودن امر تعاونوا، شرایط و قیود اعانه، تزاحم اعانه بر اثم با عناوین دیگر، تخصیص قاعده حرمت اعانه و.... بحث می‌شود<ref>ر.ک: همان، ص148-192</ref>.
 بخش قابل توجهی از این فصل، به مرور و بررسی روایات مربوطه اختصاص دارد. روایات حرمت معونه ظالمان، روایات تحریم اعانه بر ساخت شراب و روایات تحریم اعانه بر قتل مؤمن بررسی می‌گردد<ref>ر.ک: همان، ص193-243</ref>.
 در ذیل بحث اجماع، به دلیل احراز نشدن قول به تحریم اعانه در میان متقدمان و احتمال مدرکی بودن اجماع، اجماع فقها بر حرمت اعانه، مورد مناقشه قرار می‌گیرد<ref>ر.ک: همان، ص244</ref>.