۱۴۷٬۸۸۸
ویرایش
←پانويس
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) (←پانويس) |
||
| (۱۴ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات زندگینامه | {{جعبه اطلاعات زندگینامه | ||
| عنوان = ابراهیم بن ابی محمد یحیی یزیدی | | عنوان = ابراهیم بن ابی محمد یحیی یزیدی | ||
| تصویر = | | تصویر = NUR115735.jpg | ||
| اندازه تصویر = | | اندازه تصویر = | ||
| توضیح تصویر = | | توضیح تصویر = | ||
| نام کامل = ابراهیم بن ابی محمد یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی | | نام کامل = ابراهیم بن ابی محمد یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی | ||
| نامهای دیگر = ابو اسحاق یزیدی | | نامهای دیگر = ابو اسحاق یزیدی | ||
| لقب = | تخلص = | | لقب = | ||
| تخلص = | |||
| نسب = مغیره (غلام زنی از قبیله بنی عدی بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم) | | نسب = مغیره (غلام زنی از قبیله بنی عدی بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم) | ||
| نام پدر = یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی (ابو محمد یزیدی) | | نام پدر = یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی (ابو محمد یزیدی) | ||
| خط ۲۹: | خط ۳۰: | ||
| پس از = | | پس از = | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی]] (پدر) | [[ | | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی]] (پدر) | [[اصمعی، عبدالملک بن قریب|ابوسعید اصمعی]] | [[انصاری، سعید بن اوس|ابوزید انصاری]]}} | ||
| مشایخ = | معاصرین = | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[اسماعیل بن ابی محمد یحیی یزیدی]] (برادر) | [[احمد بن محمد | | مشایخ = | ||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی]]}} | | معاصرین = | ||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[ | | شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[اسماعیل بن ابی محمد یحیی یزیدی]] (برادر) | [[احمد بن محمد الیزیدی]] (برادرزاده) | [[عبیدالله بن محمد الیزیدی]] (برادرزاده)}} | ||
| اجازه اجتهاد از = {{فهرست جعبه عمودی | [[یحیی بن المبارک بن مغیره عَدَوی یزیدی]]}} | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[ما اتفق لفظه و اختلف معناه]] | [[النقط و الشکل]] | [[المقصور و الممدود]] | [[بناء الكعبة و أخبارها]] | [[مصادر القرآن]] (إلى سورة الحديد) | [[مصادر القرآن و غرائب العرب]]}} | |||
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)]]}} | |||
| سبک نوشتاری = | | سبک نوشتاری = | ||
| وبگاه = | | وبگاه = | ||
| امضا = | | امضا = | ||
| کد مؤلف = | | کد مؤلف = AUTHORCODE115735AUTHORCODE }} | ||
'''ابراهیم بن | '''ابراهیم بن ابیمحمد یحیی یزیدی''' (متوفی ۲۲۵ق)، معروف به ابو اسحاق یزیدی، ادیب و لغوی، ندیم خلفای عباسی، از دانشمندان برجسته واژهشناسی و دستور زبان در سده سوم هجری و از خاندان مشهور یزیدی بود. وی نویسنده کتاب معروف «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» است که از آثار مهم در زمینه واژهشناسی و معانی کلمات عربی به شمار میرود. | ||
==ولادت== | |||
ابراهیم بن ابیمحمد یحیی بن مبارک بن مغیرة عدوی یزیدی، با کنیهٔ ابواسحاق، در بصره زاده شد. پدرش ابومحمد یحیی بن مبارک از نامداران علمای بغداد و معلم خلیفه مأمون بود <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8</ref>. جدّ او «مغیره» مولای زنی از بنی عُدیّ بن عبد شمس بن زید مناة بن تمیم بود؛ نسبت «یزیدی» به یزید بن منصور حِمیری، خال خلیفه مهدی، بازمیگردد؛ این نسبت به سبب اتصال و مصاحبت پدرِ ابراهیم با او پدید آمده است <ref>ر.ک: همان، ص9</ref>. برادران او محمد، اسماعیل، اسحاق و عبدالله، و به روایت [[ابن ندیم، محمد بن اسحاق|ابن ندیم]] یعقوب، هر یک در علوم عربی و شعر آوازه داشتند <ref>ر.ک: همان، ص9–10</ref>. | |||
== | ==تحصیلات== | ||
وی ادبیات و لغت را نزد پدرش ابو محمد، سپس نزد [[اصمعی، عبدالملک بن قریب|ابوسعید اصمعی]] و [[انصاری، سعید بن اوس|ابوزید انصاری]] فراگرفت<ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–163</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8–10</ref> و از مجالس ابو عمرو بن العلاء نیز بهواسطهٔ پدر بهره برد <ref>ر.ک: همان، ص10</ref>. او از نوجوانی به تألیف اثر بزرگش «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» پرداخت؛ به تصریح منابع، نگارش آن را از هفدهسالگی آغاز کرد و تا شصتسالگی پی گرفت <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص160–161</ref>. حضورش در دربار مأمون و رفتوآمد با ادبا و ندیمان در شکلگیری سبک نوشتاریاش مؤثر بود <ref>ر.ک: همان، ص161–162</ref>. | |||
==فعالیتها== | |||
یزیدی از ادیبان نامدار بصره بود که به بغداد کوچید و در دربار عباسی، بهویژه در عهد مأمون، حضور مییافت. او به ظرافتهای لغوی، قرائات و شواهد شعری در تبیین مفردات توجه ویژه داشت. گفتهاند نسخهٔ «[[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)|ما اتفق لفظه و اختلف معناه]]» نزدیک به هفتصد ورق بوده و عبیدالله بن محمد بن ابیمحمد (برادرزادهاش) آن را از او روایت کرده است <ref>ر.ک: همان، ص160–161</ref>. از دیگر آثار منسوب به او «النقط و الشكل»، «المقصور و الممدود»، «مصادر القرآن» (تا سورهٔ حدید) و «بناء الکعبة و أخبارها» است <ref>ر.ک: همان، ص161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص10</ref>. در منابع ادبی حکایاتی از مجالست او با مأمون، یحیی بن أکثم و عریب مغنیه نقل شده است <ref>ر.ک: یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله، ص161–163</ref>. | |||
== | ==وفات== | ||
بر پایهٔ گزارش [[ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی|ابن جوزی]] که [[یاقوت حموی، یاقوت بن عبدالله|یاقوت حموی]] نقل کرده، یزیدی در سال 225ق درگذشت. جزئیات محل وفات و مدفن او روشن نیست <ref>ر.ک: همان، ص160</ref>. | |||
== | ==آثار== | ||
# ما اتفق لفظه و اختلف معناه <ref>ر.ک: همان، ص160–161</ref><ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص8–10</ref> | |||
# النقط و الشكل | |||
# المقصور و الممدود | |||
# مصادر القرآن (ناقص تا سورهٔ حدید) | |||
# بناء الکعبة و أخبارها <ref>ر.ک: همان، ص161</ref> | |||
# المصادر و نوادر العرب <ref>ر.ک: ابن یزیدی، ابراهیم بن یحیی، ص10</ref> | |||
==پانويس == | |||
==پانويس == | |||
<references /> | <references /> | ||
==منابع مقاله== | ==منابع مقاله== | ||
یزیدی، ابراهیم بن ابی محمد یحیی، ما اتفق لفظه و اختلف معناه، جلد ۱، تهران، ایران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، ۱۳۸۰ شمسی | *یزیدی، ابراهیم بن ابی محمد یحیی، ما اتفق لفظه و اختلف معناه، جلد ۱، تهران، ایران، انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ اول، ۱۳۸۰ ش. | ||
*یاقوت حموی، یاقوت بن عبد الله، معجم الأدباء، لبنان- بیروت، 1372 هجری شمسی|1993 میلادی | |||
==وابستهها== | |||
{{وابستهها}} | |||
ابن | [[ما اتفق لفظه و اختلف معناه (ابن یزیدی)]] | ||
[[رده:زندگینامه]] | |||
[[رده:مقالات بازبینی شده2 دی 1404]] | |||
[[رده:مؤلفین-دی]] | [[رده:مؤلفین-دی]] | ||