احوال اکابر بلخ به انضمام بخشی از رسالۀ تاریخ اکابر بلخ: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - 'کاسانی، احمد' به 'کاسانی، خواجه احمد'
بدون خلاصۀ ویرایش
جز (جایگزینی متن - 'کاسانی، احمد' به 'کاسانی، خواجه احمد')
 
خط ۳۷: خط ۳۷:
محمدصالح ورسجی با نگارش «احوال اکابر بلخ»، تلاشی مشابه با واعظ بلخی برای یادمان تاریخ تصوف بلخ از خود نشان داد. او شرح‌حال هفتاد تن از صوفیان بزرگ بلخ را گردآوری کرد و به‌ صورت مختصر، روش عرفانی، اقوال و محل دفن آنان را در کتاب خویش بازتاب داد. احوال «اکابر بلخ» به فرمان عبدالمؤمن‌خان شیبانی نوشته و به او تقدیم شده است.
محمدصالح ورسجی با نگارش «احوال اکابر بلخ»، تلاشی مشابه با واعظ بلخی برای یادمان تاریخ تصوف بلخ از خود نشان داد. او شرح‌حال هفتاد تن از صوفیان بزرگ بلخ را گردآوری کرد و به‌ صورت مختصر، روش عرفانی، اقوال و محل دفن آنان را در کتاب خویش بازتاب داد. احوال «اکابر بلخ» به فرمان عبدالمؤمن‌خان شیبانی نوشته و به او تقدیم شده است.


در ادامۀ این کتاب رسالۀ «تاریخ اکابر دین» تصحیح شده است. نسخۀ خطی «احوال اکابر بلخ» ورسجی مجلس، درواقع دو رساله در یک نسخه است؛ اما به دلیل اینکه کاتب نسخه، هیچ فاصله و نشانه‌ای میان اتمام کتاب ورسجی و بخش بعدی آن قرار نداده، تشخیص آن بسیار مشکل است. مؤلف این رساله، کلام خود را با شرح‌حال ابومسلم خراسانی و چنگیز آغاز می‌کند و سپس ترجمۀ احوال [[بهاءالدین نقشبند، محمد بن محمد|بهاءالدین نقشبند]]، [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]]، ائمۀ اربعۀ فقهی اهل سنت، قاضی ابویوسف، [[شیبانی، محمد بن حسن|محمد بن حسن شیبانی]]، [[احرار، عبیدالله بن محمود|خواجه عبیدالله احرار]] و [[کاسانی، احمد|احمد کاسانی]] مشهور به مخدوم اعظم را آورده است. در پایان، نویسنده به طرز عجیبی به نسب و شرح‌حال پیامبر اسلام توجه کرده است. در پایان نسخه، او متولیان آرامگاه مزار شریف را معرفی و نسب‌نامۀ میرزا عابدخان انصاری متولی وقت آن آرامگاه را ذکر می‌کند که به ابوایوب انصاری می‌رسد.
در ادامۀ این کتاب رسالۀ «تاریخ اکابر دین» تصحیح شده است. نسخۀ خطی «احوال اکابر بلخ» ورسجی مجلس، درواقع دو رساله در یک نسخه است؛ اما به دلیل اینکه کاتب نسخه، هیچ فاصله و نشانه‌ای میان اتمام کتاب ورسجی و بخش بعدی آن قرار نداده، تشخیص آن بسیار مشکل است. مؤلف این رساله، کلام خود را با شرح‌حال ابومسلم خراسانی و چنگیز آغاز می‌کند و سپس ترجمۀ احوال [[بهاءالدین نقشبند، محمد بن محمد|بهاءالدین نقشبند]]، [[گیلانی، عبدالقادر|عبدالقادر گیلانی]]، ائمۀ اربعۀ فقهی اهل سنت، قاضی ابویوسف، [[شیبانی، محمد بن حسن|محمد بن حسن شیبانی]]، [[احرار، عبیدالله بن محمود|خواجه عبیدالله احرار]] و [[کاسانی، خواجه احمد|احمد کاسانی]] مشهور به مخدوم اعظم را آورده است. در پایان، نویسنده به طرز عجیبی به نسب و شرح‌حال پیامبر اسلام توجه کرده است. در پایان نسخه، او متولیان آرامگاه مزار شریف را معرفی و نسب‌نامۀ میرزا عابدخان انصاری متولی وقت آن آرامگاه را ذکر می‌کند که به ابوایوب انصاری می‌رسد.


از منظر تألیف، شواهد نشان می‌دهد که بخش الحاقی به نسخۀ خطی «احوال اکابر بلخ»، در دوره‌ای متأخرتر از کتاب ورسجی تألیف شده است؛ زیرا این بخش دربرگیرندۀ شرح‌حال و درگذشت خواجه محمد اسلام، خلیفه احمد کاسانی در سال 1105 قمری است که نشان می‌دهد این بخش از رساله نمی‌تواند متعلق به دورۀ ورسجی بوده باشد؛ چراکه صدسال متأخرتر از زمان تألیف رسالۀ اوست.
از منظر تألیف، شواهد نشان می‌دهد که بخش الحاقی به نسخۀ خطی «احوال اکابر بلخ»، در دوره‌ای متأخرتر از کتاب ورسجی تألیف شده است؛ زیرا این بخش دربرگیرندۀ شرح‌حال و درگذشت خواجه محمد اسلام، خلیفه احمد کاسانی در سال 1105 قمری است که نشان می‌دهد این بخش از رساله نمی‌تواند متعلق به دورۀ ورسجی بوده باشد؛ چراکه صدسال متأخرتر از زمان تألیف رسالۀ اوست.