۱۴۸٬۴۰۹
ویرایش
حقوق اساسی (یعنی) آداب مشروطیت دول (اولین کتاب حقوق اساسی در ایران): تفاوت میان نسخهها
حقوق اساسی (یعنی) آداب مشروطیت دول (اولین کتاب حقوق اساسی در ایران) (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۰
، ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵بدون خلاصۀ ویرایش
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
Hbaghizadeh (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۷: | خط ۲۷: | ||
| پیش از = | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
'''حقوق اساسی (یعنی) آداب مشروطیت دول (اولین کتاب حقوق اساسی در ایران)''' تألیف محمدعلی فروغی (ذکاء الملک)، به کوشش علیاصغر | '''حقوق اساسی (یعنی) آداب مشروطیت دول (اولین کتاب حقوق اساسی در ایران)''' تألیف [[فروغی، محمدعلی|محمدعلی فروغی (ذکاء الملک)]]، به کوشش [[حقدار، علیاصغر|علیاصغر حقدار]]، رسالۀ «حقوق اساسی یعنی آداب مشروطیت دول» در دوران اولین مجلس شورای ملی و یک سال بعد از صدور فرمان مشروطیت نگاشته شده و اصول حقوقی دولت مشروطه و وظایف پارلمان و نقش ملت در نظام سیاسی تازه را تبیین نموده است. | ||
==ساختار== | ==ساختار== | ||
| خط ۳۳: | خط ۳۳: | ||
==گزارش کتاب== | ==گزارش کتاب== | ||
محمدعلی فروغی یکی از روشنفکرانی بود که حلقۀ ارتباط میان گفتمان فرهنگی و کنش سیاسی را در خود به وجود آورد و توانست میان اهداف عملی و ایدههای فکری مشروطه جمع کند. وی که تحصیلکردۀ دانشهای جدید بود و آگاهی کامل از فرهنگ ایران دورۀ باستان و میانه داشت، از شناخت کافی نسبت به مدرنیته نیز برخوردار بود. حضور در محافل سیاسی، شرایط لازم را برای تجربه و مشاهدۀ آموختههای فروغی در اختیار وی گذاشته بود و از او سیاستمداری اندیشمند و روشنفکر عملگرا ساخته بود. | [[فروغی، محمدعلی|محمدعلی فروغی]] یکی از روشنفکرانی بود که حلقۀ ارتباط میان گفتمان فرهنگی و کنش سیاسی را در خود به وجود آورد و توانست میان اهداف عملی و ایدههای فکری مشروطه جمع کند. وی که تحصیلکردۀ دانشهای جدید بود و آگاهی کامل از فرهنگ ایران دورۀ باستان و میانه داشت، از شناخت کافی نسبت به مدرنیته نیز برخوردار بود. حضور در محافل سیاسی، شرایط لازم را برای تجربه و مشاهدۀ آموختههای فروغی در اختیار وی گذاشته بود و از او سیاستمداری اندیشمند و روشنفکر عملگرا ساخته بود. | ||
فروغی افزون بر «حقوق اساسی» در زمینههای فلسفه و ادبیات و تاریخ نیز تألیفاتی دارد که عبارتند از: اصول علم ثروت ملل، تاریخ ملل قدیمۀ مشرق، حکمت سقراط، اندیشههای دور و دراز، پیام به فرهنگستان، ترجمه فن سماع طبیعی، سیر حکمت در اروپا، و آیین سخنوری. | [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] افزون بر «حقوق اساسی» در زمینههای فلسفه و ادبیات و تاریخ نیز تألیفاتی دارد که عبارتند از: اصول علم ثروت ملل، تاریخ ملل قدیمۀ مشرق، حکمت سقراط، اندیشههای دور و دراز، پیام به فرهنگستان، ترجمه فن سماع طبیعی، سیر حکمت در اروپا، و آیین سخنوری. | ||
رسالۀ «حقوق اساسی یعنی آداب مشروطیت دول» در دوران اولین مجلس شورای ملی و یک سال بعد از صدور فرمان مشروطیت نگاشته شده و اصول حقوقی دولت مشروطه و وظایف پارلمان و نقش ملت در نظام سیاسی تازه را تبیین نموده است. | رسالۀ «حقوق اساسی یعنی آداب مشروطیت دول» در دوران اولین مجلس شورای ملی و یک سال بعد از صدور فرمان مشروطیت نگاشته شده و اصول حقوقی دولت مشروطه و وظایف پارلمان و نقش ملت در نظام سیاسی تازه را تبیین نموده است. | ||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
این رساله از یک مقدمه در معرفی علم حقوق اساسی و دو باب اصلی دربارۀ اختیارات دولت و حقوق ملت تشکیل شده است. باب اول درباره اختیارات دولت و ساختار تشکیلات حکومتی اعم از قوه مقننه و اجراییه و نیز اختیار محاکمه (قوه قضائیه) و روابط میان آنها است. | این رساله از یک مقدمه در معرفی علم حقوق اساسی و دو باب اصلی دربارۀ اختیارات دولت و حقوق ملت تشکیل شده است. باب اول درباره اختیارات دولت و ساختار تشکیلات حکومتی اعم از قوه مقننه و اجراییه و نیز اختیار محاکمه (قوه قضائیه) و روابط میان آنها است. | ||
اما باب دوم که بخش کوچکتری از کل رساله را به خود اختصاص داده، درباره حقوق ملت است و دو فصل دارد که عبارتند از آزادی و مساوات. نکتهای که وجود دارد او در زمانی از این دو واژه صحبت میکند که هردوی این واژهها از سوی منتقدین مشروطه مورد هجوم بود و از آزادی به عنوان «کلمه قبیحه» نام میبردند و چنانکه شیخ فضلالله در حرمت مشروطه نوشته بود، حرام به شمار میآمد. | اما باب دوم که بخش کوچکتری از کل رساله را به خود اختصاص داده، درباره حقوق ملت است و دو فصل دارد که عبارتند از آزادی و مساوات. نکتهای که وجود دارد او در زمانی از این دو واژه صحبت میکند که هردوی این واژهها از سوی منتقدین مشروطه مورد هجوم بود و از آزادی به عنوان «کلمه قبیحه» نام میبردند و چنانکه [[نوری، فضلالله|شیخ فضلالله]] در حرمت مشروطه نوشته بود، حرام به شمار میآمد. | ||
مبانی فکری فروغی در این رساله ناظر به حقوق نوین فرانسه و در راستای ایجاد بنیانهای معرفتی و فرهنگی برای نظام جدید مشروطۀ ایران است؛ سخن از وضع قانون، تشکیل پارلمان، تعین وظایف دولت، لزوم ایجاد هیئت وزیران، حقوق ملت در استفاده از آزادیهای اجتماعی و حقوقی و برابری شهروندان در مقابل قانون و بالاخره پاسخگویی دولت در برابر ملت از اساسیترین مسائلی هستند که ذهن و زبان روشنفکران و مشروطهخواهان ایرانی را در آن دوران به خود مشغول داشته بود و استقرار مشروطۀ سلطنتی و دولت ملی جدید تحقق آن آرزوها و ایدهها بود. فروغی این رساله را در فردای پیروزی جنبش مشروطیت و تشکیل اولین مجلس قانونگذاری (1325 ش) به رشتۀ تحریر درآورد که اساسیترین مسائل حقوقی و اجتماعی مدرن در آن به تصویر کشیده شده است. | مبانی فکری [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] در این رساله ناظر به حقوق نوین فرانسه و در راستای ایجاد بنیانهای معرفتی و فرهنگی برای نظام جدید مشروطۀ ایران است؛ سخن از وضع قانون، تشکیل پارلمان، تعین وظایف دولت، لزوم ایجاد هیئت وزیران، حقوق ملت در استفاده از آزادیهای اجتماعی و حقوقی و برابری شهروندان در مقابل قانون و بالاخره پاسخگویی دولت در برابر ملت از اساسیترین مسائلی هستند که ذهن و زبان روشنفکران و مشروطهخواهان ایرانی را در آن دوران به خود مشغول داشته بود و استقرار مشروطۀ سلطنتی و دولت ملی جدید تحقق آن آرزوها و ایدهها بود. [[فروغی، محمدعلی|فروغی]] این رساله را در فردای پیروزی جنبش مشروطیت و تشکیل اولین مجلس قانونگذاری (1325 ش) به رشتۀ تحریر درآورد که اساسیترین مسائل حقوقی و اجتماعی مدرن در آن به تصویر کشیده شده است. | ||
این رساله فقط یک بار در سال 1326 قمری منتشر شده که چاپ فعلی آن از روی نسخۀ خطی کتابخانۀ مجلس شورای ملی منتشر شده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4199 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref> | این رساله فقط یک بار در سال 1326 قمری منتشر شده که چاپ فعلی آن از روی نسخۀ خطی کتابخانۀ مجلس شورای ملی منتشر شده است.<ref>[https://literaturelib.com/books/4199 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref> | ||
==پانويس == | ==پانويس == | ||
<references /> | <references /> | ||