پرش به محتوا

خلیل بن احمد: تفاوت میان نسخه‌ها

۲ بایت اضافه‌شده ،  ‏۷ اکتبر ۲۰۱۹
جز
جایگزینی متن - 'راهي' به 'راهی'
جز (جایگزینی متن - 'مى‌كردند' به 'می‌كردند')
جز (جایگزینی متن - 'راهي' به 'راهی')
خط ۴۷: خط ۴۷:
'''خلیل بن احمد فراهیدی''' (100-175ق) دانشمند ادبیات عرب و بنیان‌گذار علم عَروض در سده دوم هجری و نویسنده کتاب [[العین]] است.
'''خلیل بن احمد فراهیدی''' (100-175ق) دانشمند ادبیات عرب و بنیان‌گذار علم عَروض در سده دوم هجری و نویسنده کتاب [[العین]] است.
==ولادت==
==ولادت==
'''خليل بن احمد بن عمر بن تميم، ابوعبدالرحمن، ابوالصفاى فراهيدى يحمدى عتكى أزدى باهلى بصرى نحوى عروضى'''، در سال 100 هجرى در شهر بصره به دنيا آمد.  
'''خليل بن احمد بن عمر بن تميم، ابوعبدالرحمن، ابوالصفاى فراهیدى يحمدى عتكى أزدى باهلى بصرى نحوى عروضى'''، در سال 100 هجرى در شهر بصره به دنيا آمد.  


پدرش بنا بر نقل «شذرات» اولين كسى است كه بعد از پيامبر اسلام صلى‌الله‌عليه‌وآله نام او را احمد گذارده‌اند.  
پدرش بنا بر نقل «شذرات» اولين كسى است كه بعد از پيامبر اسلام صلى‌الله‌عليه‌وآله نام او را احمد گذارده‌اند.  
خط ۶۴: خط ۶۴:
او اولين معجم عربى را نگاشته و بنابر اعتراف بسيارى از علما، مبتكر اين علم بوده است.  
او اولين معجم عربى را نگاشته و بنابر اعتراف بسيارى از علما، مبتكر اين علم بوده است.  


خليل بن احمد فراهيدى از علماى بزرگ شهر بصره و مورد احترام مردم و علما بود.  
خليل بن احمد فراهیدى از علماى بزرگ شهر بصره و مورد احترام مردم و علما بود.  


او ظاهرى ساده داشت و مانند مردم زندگى مى‌كرد. شاگردان فراوانى نزد او درس خوانده و به مقامات دنيوى رسيده بودند، اما او زندگى ساده خود را حفظ كرده بود.  
او ظاهرى ساده داشت و مانند مردم زندگى مى‌كرد. شاگردان فراوانى نزد او درس خوانده و به مقامات دنيوى رسيده بودند، اما او زندگى ساده خود را حفظ كرده بود.  
خط ۱۲۲: خط ۱۲۲:
#:از ديگر ابتكارات خليل، وضع قوانينى براى علم موسيقى است.  
#:از ديگر ابتكارات خليل، وضع قوانينى براى علم موسيقى است.  
#:وى اگر چه شخصيتى زاهد، عابد و پرهيزگار بود و اهل لهو و لعب و خوشگذرانى نبود، ولى كتابى در اين علم نگاشته است كه در آن به دسته‌بندى صداها و اقسام آن پرداخته است.  
#:وى اگر چه شخصيتى زاهد، عابد و پرهيزگار بود و اهل لهو و لعب و خوشگذرانى نبود، ولى كتابى در اين علم نگاشته است كه در آن به دسته‌بندى صداها و اقسام آن پرداخته است.  
#:اسحاق بن ابراهيم موصلى كه از اساتيد اين فن است بسيارى از دانسته‌هاى خود را همانگونه كه خود گفته از ايشان گرفته است.  
#:اسحاق بن ابراهیم موصلى كه از اساتيد اين فن است بسيارى از دانسته‌هاى خود را همانگونه كه خود گفته از ايشان گرفته است.  
#:علاوه بر آن، تخصص ايشان در علم موسيقى عامل مهمى در موفقيت ايشان در علم عروض و لغت نيز بوده است.  
#:علاوه بر آن، تخصص ايشان در علم موسيقى عامل مهمى در موفقيت ايشان در علم عروض و لغت نيز بوده است.  
#علائم حروف
#علائم حروف
خط ۱۲۹: خط ۱۲۹:
#:زمانى كه نصر بن عاصم و يحيى بن يعمر به دستور حجاج، حروف را نقطه‌گذارى كردند، تشخيص حركات حروف مشكل شد و خليل در اينجا حركات جديد حروف را مطرح ساخت. اين حركات با دقت و هماهنگى خاص انتخاب شده بود و به همين جهت مورد پذيرش همگان قرار گرفت.  
#:زمانى كه نصر بن عاصم و يحيى بن يعمر به دستور حجاج، حروف را نقطه‌گذارى كردند، تشخيص حركات حروف مشكل شد و خليل در اينجا حركات جديد حروف را مطرح ساخت. اين حركات با دقت و هماهنگى خاص انتخاب شده بود و به همين جهت مورد پذيرش همگان قرار گرفت.  
#قواعد رياضى
#قواعد رياضى
#:خليل بن احمد فراهيدى در علم رياضيات نيز صاحب نظر بود و از اين علم بهره‌هاى فراوان برده بود.  
#:خليل بن احمد فراهیدى در علم رياضيات نيز صاحب نظر بود و از اين علم بهره‌هاى فراوان برده بود.  
#:برخى از قواعد رياضى نيز از ابتكارات اوست.  
#:برخى از قواعد رياضى نيز از ابتكارات اوست.  
#قواعد صرف و نحو
#قواعد صرف و نحو
خط ۱۳۶: خط ۱۳۶:
شاگردان بزرگى نزد او به درس مشغول بودند كه هر يك از چهره‌هاى درخشان اين علم مى‌باشند مانند [[سیبویه، عمرو بن عثمان|سيبويه]]، [[مبرد، محمد بن یزید|مبرد]]، يونس و [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]].  
شاگردان بزرگى نزد او به درس مشغول بودند كه هر يك از چهره‌هاى درخشان اين علم مى‌باشند مانند [[سیبویه، عمرو بن عثمان|سيبويه]]، [[مبرد، محمد بن یزید|مبرد]]، يونس و [[زمخشری، محمود بن عمر|زمخشرى]].  


راوى روايت مشهور اميرمؤمنان [[امام على(ع)|حضرت علی‌ عليه‌السلام]] نيز خليل بن احمد فراهيدى است. همان روايتى كه مى‌فرمايد: «الكلام ثلاثة أشياء، اسم و فعل و حرف جاء لمعنى، فالاسم ما أنبأ عن المسمى و الفعل ما أنبأ عن حركة المسمى و الحرف ما أوجد معنى في غيره»، يعنى كلام سه بخش است، اسم و فعل و حرف كه براى معنايى آمده باشد. اسم از چيزى خبر مى‌دهد كه نام اوست و فعل از حركت آن چيز خبر مى‌دهد و حرف معنايى در غير خود ايجاد مى‌كند.  
راوى روايت مشهور اميرمؤمنان [[امام على(ع)|حضرت علی‌ عليه‌السلام]] نيز خليل بن احمد فراهیدى است. همان روايتى كه مى‌فرمايد: «الكلام ثلاثة أشياء، اسم و فعل و حرف جاء لمعنى، فالاسم ما أنبأ عن المسمى و الفعل ما أنبأ عن حركة المسمى و الحرف ما أوجد معنى في غيره»، يعنى كلام سه بخش است، اسم و فعل و حرف كه براى معنايى آمده باشد. اسم از چيزى خبر مى‌دهد كه نام اوست و فعل از حركت آن چيز خبر مى‌دهد و حرف معنايى در غير خود ايجاد مى‌كند.  


==فرزند==
==فرزند==




خليل داراى فرزندى بود به نام ابراهيم كه در كتاب «لسان الميزان» به نقل از ابوالحسن بن بابويه قمى پدر [[شيخ صدوق]]، او را شيعه دانسته است.  
خليل داراى فرزندى بود به نام ابراهیم كه در كتاب «لسان الميزان» به نقل از ابوالحسن بن بابويه قمى پدر [[شيخ صدوق]]، او را شيعه دانسته است.  


همچنين در كتاب رياض العلما آمده كه از ذريۀ او آقا اشرف حكيم مجد السلطان اصفهانى است.  
همچنين در كتاب رياض العلما آمده كه از ذريۀ او آقا اشرف حكيم مجد السلطان اصفهانى است.  
خط ۱۵۵: خط ۱۵۵:
#ابن منيع
#ابن منيع
#ابن صاعد
#ابن صاعد
#محمد بن ابراهيم دبيلى
#محمد بن ابراهیم دبيلى
#ابوالقاسم بغوى
#ابوالقاسم بغوى
#مخلدى
#مخلدى
خط ۲۰۹: خط ۲۰۹:




خليل بن احمد فراهيدى، آن دانشمند بزرگ، سرانجام پس از عمرى خدمت به جهان علم و دانش در سال 175 هجرى در سن 75 سالگى ديده از جهان فرو بست و به ديار دوست شتافت.  
خليل بن احمد فراهیدى، آن دانشمند بزرگ، سرانجام پس از عمرى خدمت به جهان علم و دانش در سال 175 هجرى در سن 75 سالگى ديده از جهان فرو بست و به ديار دوست شتافت.  




۴۲۵٬۲۲۵

ویرایش