۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز فرهنگ و معارف قرآن (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۱:۵۲
، ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۹جایگزینی متن - 'شب' به 'شب'
جز (جایگزینی متن - 'یه' به 'یه') |
جز (جایگزینی متن - 'شب' به 'شب') |
||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
==تأسیس و اهداف== | ==تأسیس و اهداف== | ||
یکی از خلأهای اساسی در حوزههای علمیه، خلأ پژوهش در قرآن و علوم قرآنی است که برای جبران این کمبود، گامهایی برداشته شده است که از جمله آنها، تلاش حجتالاسلاموالمسلمین هاشمی رفسنجانی است. ایشان در آخرین دوره حبس خود در زندان ستمشاهی (54-57)، یک دوره کامل قرآن را بهترتیب موضوعات قرآنی، | یکی از خلأهای اساسی در حوزههای علمیه، خلأ پژوهش در قرآن و علوم قرآنی است که برای جبران این کمبود، گامهایی برداشته شده است که از جمله آنها، تلاش حجتالاسلاموالمسلمین هاشمی رفسنجانی است. ایشان در آخرین دوره حبس خود در زندان ستمشاهی (54-57)، یک دوره کامل قرآن را بهترتیب موضوعات قرآنی، فیشبرداری نمودند و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ادامه آن را در آغاز به برخی از افراد و گروههای تحقیقاتی واگذار نموده و سپس با پیشنهاد دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ادامه و تکمیل و تنظیم آن را به این دفتر واگذار نمودند. بدین ترتیب، «مرکز فرهنگ و معارف قرآن»، تأسیس شد<ref>ر.ک: بینام، ص74</ref>. | ||
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، کار خود را از سال 1366 آغاز کرد و با استفاده از محضر جمعی از فضلا و طلاب آگاه و آشنا به مسائل و نیازهای جامعه، برای تکمیل و ارائه و تنظیم این کار عظیم فرهنگی، اهداف زیر را در دستور کار خود قرار داد: | مرکز فرهنگ و معارف قرآن، کار خود را از سال 1366 آغاز کرد و با استفاده از محضر جمعی از فضلا و طلاب آگاه و آشنا به مسائل و نیازهای جامعه، برای تکمیل و ارائه و تنظیم این کار عظیم فرهنگی، اهداف زیر را در دستور کار خود قرار داد: | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
#:نخستین هدفی که این مرکز تعقیب میکند، تهیه تفسیر ترتیبی قرآن، اما نه با شکل رایج و متداول آن است، بلکه هر آیه نوشته میشود و کلیه مطالبی که از آیه برداشت میشود چه با استفاده از ظاهر آیه یا از روایات و یا شأن نزول - بهطور دستهبندیشده، آورده میشود و در هر آیه، موضوعات مربوط به آن آیه، نگاشته میشود. فایده این روش آن است که آنچه از این آیه فهمیده میشود، مجرد از مباحث غیر مربوط به قرآن و صرفا بر اساس دلالتهای قرآنی، به دست میآید. از اینگونه تفسیر، میتوان در مراکز و مؤسسات آموزشی استفاده کرد. ضمنا انتشار این بخش از کار مرکز، زمینه تکمیل و گسترش اهداف بعدی را نیز فراهم میسازد. | #:نخستین هدفی که این مرکز تعقیب میکند، تهیه تفسیر ترتیبی قرآن، اما نه با شکل رایج و متداول آن است، بلکه هر آیه نوشته میشود و کلیه مطالبی که از آیه برداشت میشود چه با استفاده از ظاهر آیه یا از روایات و یا شأن نزول - بهطور دستهبندیشده، آورده میشود و در هر آیه، موضوعات مربوط به آن آیه، نگاشته میشود. فایده این روش آن است که آنچه از این آیه فهمیده میشود، مجرد از مباحث غیر مربوط به قرآن و صرفا بر اساس دلالتهای قرآنی، به دست میآید. از اینگونه تفسیر، میتوان در مراکز و مؤسسات آموزشی استفاده کرد. ضمنا انتشار این بخش از کار مرکز، زمینه تکمیل و گسترش اهداف بعدی را نیز فراهم میسازد. | ||
# کلید قرآن: | # کلید قرآن: | ||
#:هدف دیگری که در دستور کار این مرکز قرار گرفته و بهموازات تهیه تفسیر ترتیبی در حال انجام است، تهیه و ارائه فهرست موضوعی قرآن با ترتیب الفبایی و شمارش آیات مربوط به آن است. ازآنجاکه موضوعات گزینششده در تفسیر ترتیبی بسیار گسترده و در شکل نظاموارهای قرار گرفته است و موضوعات و مترادفهای آن دستهبندی شده است، | #:هدف دیگری که در دستور کار این مرکز قرار گرفته و بهموازات تهیه تفسیر ترتیبی در حال انجام است، تهیه و ارائه فهرست موضوعی قرآن با ترتیب الفبایی و شمارش آیات مربوط به آن است. ازآنجاکه موضوعات گزینششده در تفسیر ترتیبی بسیار گسترده و در شکل نظاموارهای قرار گرفته است و موضوعات و مترادفهای آن دستهبندی شده است، پیشبینی میشود حجم این کار بالغ بر دو مجلد گردد. | ||
# بانک اطلاعات معارف قرآن کریم: | # بانک اطلاعات معارف قرآن کریم: | ||
#:ازآنجاکه پژوهش جامع در زمینه معارف دینی و بهویژه در معارف قرآنی، از طرفی نیازمند به اطلاعات و گردآوری کلیه مآخذ و مدارک و منابع است و از طرف دیگر، دارای نظام منطقی سیستمی و مجموعهای نظامواره و پیوسته است، این مرکز لازم دید که این مجموعه از اسناد و اطلاعات معارف قرآن کریم را گردآوری کند و به آنها نظام و سیستم و طبقهای لازم دهد. | #:ازآنجاکه پژوهش جامع در زمینه معارف دینی و بهویژه در معارف قرآنی، از طرفی نیازمند به اطلاعات و گردآوری کلیه مآخذ و مدارک و منابع است و از طرف دیگر، دارای نظام منطقی سیستمی و مجموعهای نظامواره و پیوسته است، این مرکز لازم دید که این مجموعه از اسناد و اطلاعات معارف قرآن کریم را گردآوری کند و به آنها نظام و سیستم و طبقهای لازم دهد. | ||
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
در کنار این اهداف کلی، چند برنامه فرعی دیگر در دستور کار این مرکز قرار دارد که به چند مورد از آنها اشاره میگردد: | در کنار این اهداف کلی، چند برنامه فرعی دیگر در دستور کار این مرکز قرار دارد که به چند مورد از آنها اشاره میگردد: | ||
# تهیه نرمافزار کامپیوتری بهصورت «دیسکت» از قرآن برای کارهای تحقیقی و محققان داخلی و خارجی و توزیع آن. این کار علاوه بر قابلیتهای بیشتر نسبت به برنامه «سلسبیل»، که در کشورهای دیگر تهیه شده، اشتباهات آن را برطرف ساخته است. خوشبختانه در این بسته نرمافزاری، ترجمهای گویا و روشن همراه با آیات | # تهیه نرمافزار کامپیوتری بهصورت «دیسکت» از قرآن برای کارهای تحقیقی و محققان داخلی و خارجی و توزیع آن. این کار علاوه بر قابلیتهای بیشتر نسبت به برنامه «سلسبیل»، که در کشورهای دیگر تهیه شده، اشتباهات آن را برطرف ساخته است. خوشبختانه در این بسته نرمافزاری، ترجمهای گویا و روشن همراه با آیات پیشبینی شده است. | ||
# تهیه نرمافزار بهصورت دیسکت از موضوعات قرآنی بهصورتی که محققان با کامپیوترهای شخصی میتوانند بهسهولت، آیات درباره یک موضوع را در سرتاسر قرآن مشاهده کنند. در این قسمت نیز بهرهگیری از ترجمه قرآن | # تهیه نرمافزار بهصورت دیسکت از موضوعات قرآنی بهصورتی که محققان با کامپیوترهای شخصی میتوانند بهسهولت، آیات درباره یک موضوع را در سرتاسر قرآن مشاهده کنند. در این قسمت نیز بهرهگیری از ترجمه قرآن پیشبینی شده است<ref>ر.ک: همان، ص77</ref>. | ||
==روش ادامه کار در مرکز== | ==روش ادامه کار در مرکز== | ||
مرکز فرهنگ و معارف قرآن برای رسیدن به اهداف فوق، در آغاز با استفاده از محضر شصت نفر از طلاب فاضل حوزه علمیه قم و مشهد، به تکمیل برداشتها و استخراج موضوعات قرآنی پرداخت و در گروههای چند نفری، سراسر قرآن را بار دیگر | مرکز فرهنگ و معارف قرآن برای رسیدن به اهداف فوق، در آغاز با استفاده از محضر شصت نفر از طلاب فاضل حوزه علمیه قم و مشهد، به تکمیل برداشتها و استخراج موضوعات قرآنی پرداخت و در گروههای چند نفری، سراسر قرآن را بار دیگر فیشبرداری کرد. این تلاش بر پایه بیش از چهل دوره تفسیر، نتایج شایان توجهی در پی داشت. مجموعه این یادداشتها بههمراه یادداشتها و برداشتهای هوشمندانه و دقیق آقای هاشمی رفسنجانی، افزون بر فراهم آوردن زمینه نگارش تفسیر ترتیبی – بهگونهای بدیع و کاملا ابتکاری که یاد شد - مواد خام و ابزار مهم و کارآمدی است برای سامان دادن تکنگاریهای موضوعی که به فضل خداوند در آینده این مرکز بدان خواهد پرداخت. مرحله بازنگری نگاشتههای اسناد و فیشبرداری مجدد، مراحل پایانی کار را میگذراند. از سوی دیگر، برای اتقان هرچه بیشتر کار و یکپارچگی عبارات و ویراستاری آن، با استفاده از افراد قویتر و آشنای به کار، یک دوره دیگر بازنگری و کنترل فیشها آغاز گردیده است که با توجه به حجم کار، زمان بیشتری را طلب میکند. از مشخصات دیگر این روش، بهرهگیری از کامپیوتر در تفکیک و تحقیق بر روی آنهاست. با توجه به اهمیت کار و گستردگی دامنه آن و طبق پیشبینی اولیه، حدود 180000 فیش و 900000 عنوان را زیر پوشش خواهد داشت<ref>ر.ک: همان</ref>. | ||
==پانویس == | ==پانویس == | ||