۴۲۵٬۲۲۵
ویرایش
دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز فرهنگ و معارف قرآن: تفاوت میان نسخهها
دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم. مرکز فرهنگ و معارف قرآن (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۷ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۱
، ۷ سپتامبر ۲۰۱۹جایگزینی متن - 'هب' به 'هب'
جز (جایگزینی متن - 'تا' به 'تا') |
جز (جایگزینی متن - 'هب' به 'هب') |
||
| خط ۴۱: | خط ۴۱: | ||
مرکز فرهنگ و معارف قرآن، کار خود را از سال 1366 آغاز کرد و با استفاده از محضر جمعی از فضلا و طلاب آگاه و آشنا به مسائل و نیازهای جامعه، برای تکمیل و ارائه و تنظیم این کار عظیم فرهنگی، اهداف زیر را در دستور کار خود قرار داد: | مرکز فرهنگ و معارف قرآن، کار خود را از سال 1366 آغاز کرد و با استفاده از محضر جمعی از فضلا و طلاب آگاه و آشنا به مسائل و نیازهای جامعه، برای تکمیل و ارائه و تنظیم این کار عظیم فرهنگی، اهداف زیر را در دستور کار خود قرار داد: | ||
# تفسیر ترتیبی قرآن: | # تفسیر ترتیبی قرآن: | ||
#:نخستین هدفی که این مرکز تعقیب میکند، تهیه تفسیر ترتیبی قرآن، اما نه با شکل رایج و متداول آن است، بلکه هر آیه نوشته میشود و کلیه مطالبی که از آیه برداشت میشود چه با استفاده از ظاهر آیه یا از روایات و یا شأن نزول - بهطور | #:نخستین هدفی که این مرکز تعقیب میکند، تهیه تفسیر ترتیبی قرآن، اما نه با شکل رایج و متداول آن است، بلکه هر آیه نوشته میشود و کلیه مطالبی که از آیه برداشت میشود چه با استفاده از ظاهر آیه یا از روایات و یا شأن نزول - بهطور دستهبندیشده، آورده میشود و در هر آیه، موضوعات مربوط به آن آیه، نگاشته میشود. فایده این روش آن است که آنچه از این آیه فهمیده میشود، مجرد از مباحث غیر مربوط به قرآن و صرفا بر اساس دلالتهای قرآنی، به دست میآید. از اینگونه تفسیر، میتوان در مراکز و مؤسسات آموزشی استفاده کرد. ضمنا انتشار این بخش از کار مرکز، زمینه تکمیل و گسترش اهداف بعدی را نیز فراهم میسازد. | ||
# کلید قرآن: | # کلید قرآن: | ||
#:هدف دیگری که در دستور کار این مرکز قرار گرفته و بهموازات تهیه تفسیر ترتیبی در حال انجام است، تهیه و ارائه فهرست موضوعی قرآن با ترتیب الفبایی و شمارش آیات مربوط به آن است. ازآنجاکه موضوعات گزینششده در تفسیر ترتیبی بسیار گسترده و در شکل نظاموارهای قرار گرفته است و موضوعات و مترادفهای آن | #:هدف دیگری که در دستور کار این مرکز قرار گرفته و بهموازات تهیه تفسیر ترتیبی در حال انجام است، تهیه و ارائه فهرست موضوعی قرآن با ترتیب الفبایی و شمارش آیات مربوط به آن است. ازآنجاکه موضوعات گزینششده در تفسیر ترتیبی بسیار گسترده و در شکل نظاموارهای قرار گرفته است و موضوعات و مترادفهای آن دستهبندی شده است، پیشبینی میشود حجم این کار بالغ بر دو مجلد گردد. | ||
# بانک اطلاعات معارف قرآن کریم: | # بانک اطلاعات معارف قرآن کریم: | ||
#:ازآنجاکه پژوهش جامع در زمینه معارف دینی و بهویژه در معارف قرآنی، از طرفی نیازمند به اطلاعات و گردآوری کلیه مآخذ و مدارک و منابع است و از طرف دیگر، دارای نظام منطقی سیستمی و مجموعهای نظامواره و پیوسته است، این مرکز لازم دید که این مجموعه از اسناد و اطلاعات معارف قرآن کریم را گردآوری کند و به آنها نظام و سیستم و طبقهای لازم دهد. | #:ازآنجاکه پژوهش جامع در زمینه معارف دینی و بهویژه در معارف قرآنی، از طرفی نیازمند به اطلاعات و گردآوری کلیه مآخذ و مدارک و منابع است و از طرف دیگر، دارای نظام منطقی سیستمی و مجموعهای نظامواره و پیوسته است، این مرکز لازم دید که این مجموعه از اسناد و اطلاعات معارف قرآن کریم را گردآوری کند و به آنها نظام و سیستم و طبقهای لازم دهد. | ||
#:تهیه بانک اطلاعات معارف قرآن کریم در مراحل معین و خاص گردآوری دادهها، دادهپردازی، تفسیر دادهها، | #:تهیه بانک اطلاعات معارف قرآن کریم در مراحل معین و خاص گردآوری دادهها، دادهپردازی، تفسیر دادهها، طبقهبندی اطلاعات تا تفسیر اطلاعات و مأخذشناسی و نمایهسازی فیشهای تفسیری و تجزیه و تحلیل و طبقهبندی و ذخیرهسازی و بازیابی اطلاعات برگرفته از متن قرآن کریم و نیز اطلاعات گرفتهشده از منابع و مآخذ معارف قرآنی است. هدف از تهیه این قسمت، افزایش بازدهی کار مفسران قرآن برای تفسیرهای چندگانه ترتیبی، سیستمی موضوعی، سیستمی ترتیبی و نیز بازدهی افزونتر دیگر پژوهشگران و محققان بیرون از مرکز است. تاکنون بخش وسیعی از مآخذ معارف قرآن کریم، فهرستنویسی شده و فیشهای تفسیری جمعآوری شده از گروههای تفسیر در این مجموعه، نمایهسازی و به کامپیوتر داده شده است. قسمتهای دیگر این مجموعه در حال تهیه سیستم و تهیه مقدمات است. لازم به یادآوری است که طرح کلی و اولیه بانک اطلاعات، تهیه و تدوین شده و برنامهریزیهای زمانی آن فراهم گردیده است. | ||
# فرهنگ موضوعی تفاسیر قرآن: | # فرهنگ موضوعی تفاسیر قرآن: | ||
#:یکی از کارهای بانک اطلاعات، مربوط به تفاسیر است؛ زیرا در تفاسیر مسائل گوناگونی بهتناسب زمان و نیازها و دگرگونیهای اجتماعی و تاریخی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. کمتر کتابی را میتوان یافت که بهاندازه قرآن بر آن تفسیر نگاشته شده است؛ آنهم با نگرشهای متفاوت و از دیدگاه مذاهب مختلف اسلامی؛ تا بدانجا که برخی، تعداد تفاسیر قرآن را تا هزاروپانصد دوره برشمردهاند. دستیابی به این مجموعه از معارف، کار چندان آسانی نیست. کاری که در این زمینه شروع گردیده، فقط بر اساس هشتاد دوره از تفاسیر مشهور و متداول مذاهب اسلامی است و تاکنون دوازده دوره آن پایان پذیرفته است. این کار علاوه بر چاپ، به کامپیوتر داده خواهد شد تا از طریق نرمافزار کامپیوتری، در اختیار محققین قرار گیرد. | #:یکی از کارهای بانک اطلاعات، مربوط به تفاسیر است؛ زیرا در تفاسیر مسائل گوناگونی بهتناسب زمان و نیازها و دگرگونیهای اجتماعی و تاریخی، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. کمتر کتابی را میتوان یافت که بهاندازه قرآن بر آن تفسیر نگاشته شده است؛ آنهم با نگرشهای متفاوت و از دیدگاه مذاهب مختلف اسلامی؛ تا بدانجا که برخی، تعداد تفاسیر قرآن را تا هزاروپانصد دوره برشمردهاند. دستیابی به این مجموعه از معارف، کار چندان آسانی نیست. کاری که در این زمینه شروع گردیده، فقط بر اساس هشتاد دوره از تفاسیر مشهور و متداول مذاهب اسلامی است و تاکنون دوازده دوره آن پایان پذیرفته است. این کار علاوه بر چاپ، به کامپیوتر داده خواهد شد تا از طریق نرمافزار کامپیوتری، در اختیار محققین قرار گیرد. | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
#:یکی از کارهای اساسی برای گسترش فرهنگ قرآن، تهیه فهرستگان کتابها و مقالات در زمینه علوم قرآنی است. این مهم، از مدتی پیش در این مرکز شروع گردیده است و امید میرود فهرست مقالات مجلات فارسی و عربی و انگلیسی آن، آماده چاپ گردد و سپس، فهرستگان کتابهای قرآنی بر اساس حروف الفبا و موضوعی، در بیش از ده مجلد، آماده انتشار گردد. | #:یکی از کارهای اساسی برای گسترش فرهنگ قرآن، تهیه فهرستگان کتابها و مقالات در زمینه علوم قرآنی است. این مهم، از مدتی پیش در این مرکز شروع گردیده است و امید میرود فهرست مقالات مجلات فارسی و عربی و انگلیسی آن، آماده چاپ گردد و سپس، فهرستگان کتابهای قرآنی بر اساس حروف الفبا و موضوعی، در بیش از ده مجلد، آماده انتشار گردد. | ||
# تفسیر موضوعی قرآن: | # تفسیر موضوعی قرآن: | ||
#:اساسیترین و نهاییترین هدف مرکز، تهیه تفسیر قاموسی الفبایی و بهصورت موضوعی سیستمی است که در قالب موضوعات قرآنی همراه با عناوین فرعی، ارائه میگردد و مجموعهای پیوسته و نظامواره و دارای سیستم از موضوعات را نشان میدهد. تهیه تفسیر موضوعی در این قسمت به دو شکل انجام میگیرد: یکی آنکه مجموعه موضوعات و عناوینی که در بحثهای اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و اقتصادی وجود دارد و قرآن به آن مباحث پرداخته است، به ترتیب الفبایی آورده میشود و کلیه مباحثی که از کل قرآن استخراج شده، مورد بحث و جمعبندی قرار میگیرد. دیگر آنکه مجموعه معارف قرآن در یک مدل و طرح و سیستم پیشنهادی ریخته میشود و کلیه معارف قرآنی (و به تعبیری دیگر، کلیه معارف دینی از نگرش قرآن)، در یک مجموعه و پیکره عرضه میگردد. فراهم ساختن این هدف، تنها با رعایت ترتیب منطقی اهداف پیشین مرکز میسر است؛ یعنی نخست باید فیشهای تفسیری گردآوری شود و تفسیر ترتیبی مدون گردد و کلیه مآخذ و معارف قرآنی | #:اساسیترین و نهاییترین هدف مرکز، تهیه تفسیر قاموسی الفبایی و بهصورت موضوعی سیستمی است که در قالب موضوعات قرآنی همراه با عناوین فرعی، ارائه میگردد و مجموعهای پیوسته و نظامواره و دارای سیستم از موضوعات را نشان میدهد. تهیه تفسیر موضوعی در این قسمت به دو شکل انجام میگیرد: یکی آنکه مجموعه موضوعات و عناوینی که در بحثهای اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، سیاسی و اقتصادی وجود دارد و قرآن به آن مباحث پرداخته است، به ترتیب الفبایی آورده میشود و کلیه مباحثی که از کل قرآن استخراج شده، مورد بحث و جمعبندی قرار میگیرد. دیگر آنکه مجموعه معارف قرآن در یک مدل و طرح و سیستم پیشنهادی ریخته میشود و کلیه معارف قرآنی (و به تعبیری دیگر، کلیه معارف دینی از نگرش قرآن)، در یک مجموعه و پیکره عرضه میگردد. فراهم ساختن این هدف، تنها با رعایت ترتیب منطقی اهداف پیشین مرکز میسر است؛ یعنی نخست باید فیشهای تفسیری گردآوری شود و تفسیر ترتیبی مدون گردد و کلیه مآخذ و معارف قرآنی طبقهبندی و مدلسازی و تهیه سیستم شود و سپس از این مواد گردآوری شده، برای تهیه تفسیر موضوعی استفاده شود<ref>ر.ک: همان، ص74-76</ref>. | ||
در کنار این اهداف کلی، چند برنامه فرعی دیگر در دستور کار این مرکز قرار دارد که به چند مورد از آنها اشاره میگردد: | در کنار این اهداف کلی، چند برنامه فرعی دیگر در دستور کار این مرکز قرار دارد که به چند مورد از آنها اشاره میگردد: | ||