تسهيل النظر و تعجيل الظفر في أخلاق الملك و سياسة الملك: تفاوت میان نسخه‌ها

'''تسهيل النظر و تعجيل الظفر في أخلاق الملك و سياسة الملك'''، تألیف [[ماوردی، علی بن محمد|ابوالحسن علی بن محمد بصری بغدادی]](متوفی 450ق) مشهور به [[ماوردی، علی بن محمد|ماوردی]]، به زبان عربی است. نویسنده اخلاق و شیوه زمامداری را از میان گفته‎ها و نوشته‎های بزرگان دین، سیاست و ادب استخراج کرده است. این اثر توسط [[سرحان، محيي هلال|محیی هلال سرحان]] و [[ساعاتي، حسن|حسن ساعاتی]] تحقیق و تصحیح شده است.

[[ماوردی، علی بن محمد|ماوردی]] در مبحث دوم، مقوله‎های سیاسی را نه از نگاه یک حقوق‎دان‎ و فقیه‎ بلکه از منظر یک فیلسوف و عالم‎ سیاسی‎ نگریسته‎ و تحلیل‎ کرده‎ است. تحلیل‎های وی‎ صبغه فقهی ندارد بلکه تعلیل و غایت‎سنجی و استدلال عقلی از مهم‎ترین ویژگی‎های آن است؛ البته مسائل فقهی در مطاوی مباحث نه به‎منظور ارائه ابحاث فقهی بلکه برای تشیید و تحکیم‎ مباحث عقلی و استدلالی است<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/6571/213 ر.ک: همان، ص214-213]</ref>‎.

هر چهار ‎‎اثر‎ سیاسی [[ماوردی، علی بن محمد|ماوردی]] مشحون از دانش‎های فقهی، کلامی، تفسیری و حدیثی، اما نه به‎ یک‎ اندازه‎ است. آقای رضوان السید مصادر گفته‎های [[ماوردی، علی بن محمد|ماوردی]] را در تسهیل النظر، در پاورقی‎ها و نیز در فهارس پایانی آورده است. غیر از استفاده از قرآن، احادیث نبوی‎ و نهج‎البلاغه، جملات و عبارت‎‎های فراوانی از آثار یونانی، ایرانی و عربی قبل از اسلام آورده است. نقل‎قول‎های فراوان از اسکندر، اردشیر، انوشیروان کسری، بزرگمهر، سقراط، لقمان حکیم، متنبی، جالینوس، هم‎چنین از خلیفه‎‎ها و سردمداران اسلامی به‎عنوان تجربه‎های زمامداری مانند مأمون و هارون‎الرشید آورده است. تعبیر قال بعض الخلفاء زیاد دارد. در باب اول نظامی که از فضایل و رذایل ارائه کرده شبیه‎ اخلاق‎ نیکو ماخوس ارسطو است. در باب دوم از واژه‎های الحزم<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/98 ر.ک: متن کتاب، ص 98]، [https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/127 127]، 128، [https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/157 157]، </ref>‎، الحذر<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/182 ر.ک: همان، ص 182]، 212، [https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/262 262]</ref>‎ تدبیر<ref>[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/38420/1/158 ر.ک: همان، ص 158]</ref>‎، و غیره که گویای اهمیت عقل و تجربه در کشورداری است بهره گرفته است<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/6571/214 نوری، محمد، ص215-214]</ref>.

محققین این اثر؛ [[سرحان، محيي هلال|محیی هلال سرحان]] و [[ساعاتي، حسن|حسن ساعاتی]]، مصادر گفته‎های [[ماوردی، علی بن محمد|ماوردی]] را، در پاورقی‎ها؛ و فهارس را در پایان کتاب آورده‌اند.