پرش به محتوا

أقوم المسالك في معرفة أحوال الممالك: تفاوت میان نسخه‌ها

جز
جایگزینی متن - '‌ ' به ' '
جز (جایگزینی متن - 'هاي' به 'های')
جز (جایگزینی متن - '‌ ' به ' ')
برچسب‌ها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه
خط ۳۱: خط ۳۱:
سفرنامه‌هاى توصيفى كه درباره زندگى مرّفه ساكنان سرزمین‌هاى اروپايى سخن مى‌گویند، از مظاهر آبادانى در شهرها و شيوه‌هاى اجتماعى آنان و در دسته دوم به طور آگاهانه، بسيارى از جنبه‌هاى سياسى مورد توجه قرار گرفته؛ به طورى كه از نهادهاى قانون اساسى پارلمان و نظارت آن بر كارهاى حكومت سخن به میان آمده است؛ این كه پارلمان مى‌تواند از دولت سلب اعتماد كند. همچنين پيوند آن با عدالت سياسى و آزادى به عنوان دو ركن اساسى برای استوارى بنياد دولت مدنى جديد مورد توجه قرار گرفته است. هدف نویسندگان این سفرنامه‌ها رشد و گسترش آگاهى در سرزمین‌هایشان بود تا مردم میان شيوه‌هاى مطلقه حكومت و حكومت‌هاى قانونى موجود در كشورهاى اروپاى غربى، به ویژه فرانشسه و انگلستان به مقايسه بپردازند. از جمله سفرنامه‌هاى نوع دوّم تخليص الابريز في تلخيص باريز رافع طهطاوى (1873 1801) و ديگر همین اثر از «تونسى» مى‌باشد.
سفرنامه‌هاى توصيفى كه درباره زندگى مرّفه ساكنان سرزمین‌هاى اروپايى سخن مى‌گویند، از مظاهر آبادانى در شهرها و شيوه‌هاى اجتماعى آنان و در دسته دوم به طور آگاهانه، بسيارى از جنبه‌هاى سياسى مورد توجه قرار گرفته؛ به طورى كه از نهادهاى قانون اساسى پارلمان و نظارت آن بر كارهاى حكومت سخن به میان آمده است؛ این كه پارلمان مى‌تواند از دولت سلب اعتماد كند. همچنين پيوند آن با عدالت سياسى و آزادى به عنوان دو ركن اساسى برای استوارى بنياد دولت مدنى جديد مورد توجه قرار گرفته است. هدف نویسندگان این سفرنامه‌ها رشد و گسترش آگاهى در سرزمین‌هایشان بود تا مردم میان شيوه‌هاى مطلقه حكومت و حكومت‌هاى قانونى موجود در كشورهاى اروپاى غربى، به ویژه فرانشسه و انگلستان به مقايسه بپردازند. از جمله سفرنامه‌هاى نوع دوّم تخليص الابريز في تلخيص باريز رافع طهطاوى (1873 1801) و ديگر همین اثر از «تونسى» مى‌باشد.


مؤلف ديدگاه‌هاى خود را درباره توحل و رشد جامعه و دولت در این اثر بيان نموده است. هدف این اثر نشان در برابر صورت‌هاى مختلف عقب‌ماندگى ناشى از حكومت‌هاى مستبدى است كه بر سر راه كوشش‌هاى اصلاحى و نوگرايانه مانع ايجاد مى‌كند. در یک جمله دغدغه اصلى این اثر معماى اصلاحات سياسى جهان عرب است «خير‌ الدين» در مقدمه اثر دو انگيزه برای تدوین ذكر نموده (صفحه 98): این کتاب مردان غيرت‌مند و قاطع عرصه‌هاى سياست و علم را برانگيزاند تا توانمندى‌هاى خود را برای به‌سازى، وضع امّت اسلامى رشد دهى عوامل تمدنى آن؛ مانند علوم و عرفان زمینه‌سازى برای ثروتمندى از راه كشاورزى بازرگانى و ترویج ساير صنايع و از بين بردن عوامل بیکارى به كار گيرند و زيربناى همه اينها حكومت دربست است كه از دل آن امنيت و آرمان و باور عينى به آنچه در كشورهاى اروپايى رخ داده و نيازمند توضيح نمى‌باشد، متولد مى‌گردد.
مؤلف ديدگاه‌هاى خود را درباره توحل و رشد جامعه و دولت در این اثر بيان نموده است. هدف این اثر نشان در برابر صورت‌هاى مختلف عقب‌ماندگى ناشى از حكومت‌هاى مستبدى است كه بر سر راه كوشش‌هاى اصلاحى و نوگرايانه مانع ايجاد مى‌كند. در یک جمله دغدغه اصلى این اثر معماى اصلاحات سياسى جهان عرب است «خير الدين» در مقدمه اثر دو انگيزه برای تدوین ذكر نموده (صفحه 98): این کتاب مردان غيرت‌مند و قاطع عرصه‌هاى سياست و علم را برانگيزاند تا توانمندى‌هاى خود را برای به‌سازى، وضع امّت اسلامى رشد دهى عوامل تمدنى آن؛ مانند علوم و عرفان زمینه‌سازى برای ثروتمندى از راه كشاورزى بازرگانى و ترویج ساير صنايع و از بين بردن عوامل بیکارى به كار گيرند و زيربناى همه اينها حكومت دربست است كه از دل آن امنيت و آرمان و باور عينى به آنچه در كشورهاى اروپايى رخ داده و نيازمند توضيح نمى‌باشد، متولد مى‌گردد.


او در حالى كه به تمام سياست مداران و دانشمندان عصر خود برای يافتن تمامى ابزارهاى ممكن برای ارتقاء وضعيّت جامعه و توسعه مدنيّت آن متوسل شده، به جامعه مسلمانان در كل هشدار مى‌دهد كه از تجارب ساير ملل بر مبناى این برداشت ناصواب كه تمام نوشته‌ها اختراعات تجارب يا نگرش‌هاى غير مسلمانان بايد مطرود يا كنار زده شود، اجتناب نمايند. این مطلب همان انگيزه دوم مؤلف است، برای نگارش.
او در حالى كه به تمام سياست مداران و دانشمندان عصر خود برای يافتن تمامى ابزارهاى ممكن برای ارتقاء وضعيّت جامعه و توسعه مدنيّت آن متوسل شده، به جامعه مسلمانان در كل هشدار مى‌دهد كه از تجارب ساير ملل بر مبناى این برداشت ناصواب كه تمام نوشته‌ها اختراعات تجارب يا نگرش‌هاى غير مسلمانان بايد مطرود يا كنار زده شود، اجتناب نمايند. این مطلب همان انگيزه دوم مؤلف است، برای نگارش.
۶۱٬۱۸۹

ویرایش