۶۱٬۱۸۹
ویرایش
تاریخ پانصد ساله تبریز از آغاز دوره مغولان تا پایان دوره صفویان (نمایش مبدأ)
نسخهٔ ۴ نوامبر ۲۰۱۸، ساعت ۱۸:۳۰
، ۴ نوامبر ۲۰۱۸جایگزینی متن - 'ايران' به 'ایران'
جز (جایگزینی متن - ' ' به ' ') |
جز (جایگزینی متن - 'ايران' به 'ایران') |
||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
== گزارش محتوا== | == گزارش محتوا== | ||
كتاب در هنگام حاكميت اتحاد شوروي كمونيستي نوشته شده و لذا ادبيات ويژه و نتيجهگيرىهاي خاصی دارد كه در راستاي تاريخ نگاری ماركسيستي شناخته شده است. نويسنده در مقدمهاي كه بر كتاب نوشته، به تمجيد از اين روش تاريخ نگاری پرداخته است و در جاي جاي كتاب به انتقاد از مورخاني مىپردازد كه به نظر او نوشتههايشان با اين روش سازگار نيست. ديدگاه نويسنده در اين كتاب كه از رويه تاريخنگاری حاكم بر شوروي سابق نشئت مىگيرد، مورد قبول ما نيست، با اين وجود، كتاب دارای منش پژوهشی و اطلاعات ارزشمندي درباره حيات شهر تبريز دز دورهاي با شكوه است. دورهاي كه تبريز نقشي مهم در تاريخ | كتاب در هنگام حاكميت اتحاد شوروي كمونيستي نوشته شده و لذا ادبيات ويژه و نتيجهگيرىهاي خاصی دارد كه در راستاي تاريخ نگاری ماركسيستي شناخته شده است. نويسنده در مقدمهاي كه بر كتاب نوشته، به تمجيد از اين روش تاريخ نگاری پرداخته است و در جاي جاي كتاب به انتقاد از مورخاني مىپردازد كه به نظر او نوشتههايشان با اين روش سازگار نيست. ديدگاه نويسنده در اين كتاب كه از رويه تاريخنگاری حاكم بر شوروي سابق نشئت مىگيرد، مورد قبول ما نيست، با اين وجود، كتاب دارای منش پژوهشی و اطلاعات ارزشمندي درباره حيات شهر تبريز دز دورهاي با شكوه است. دورهاي كه تبريز نقشي مهم در تاريخ ایران داشت. دورهاي كه نويسنده برای پژوهش برگزيده، حد فاصلي ميان دوران قديم و جديد است. دورهاي كه تبريز به بالاترين درجه عظمت وشكوه خود رسيد. | ||
همان گونه كه در ساختار بيان شد، فصل اول به معرفي منابع و دليل گزينش آنها اختصاص دارد. | همان گونه كه در ساختار بيان شد، فصل اول به معرفي منابع و دليل گزينش آنها اختصاص دارد. | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
درفصل سوم، تاريخ اقتصادی و اجتماعی سدههاي سيزدهم تا پانزدهم ميلادي بررسی و منابع مختلف اوضاع و احوال آن برهه حساس را استنباط نموده است. بخش اقتصادی به دو مقوله صنعت و بازرگاني تقسيم شده است. او با مرور كتب تاریخی، مكاتبات، وقفنامهها و سفرنامهها چنين نتيجه مىگيرد كه صنعت در اين دوره به دو دسته صنعتگران مستقل و وابسته به دولت كه از نظر موقعيت اجتماعی با يكديگر متفاوت بودند. وي پيشرفت صنعت در اين سدهها را وابسته به عواملي مانند افزايش تقاضاي داخلي و خارجي و برقراري ثبات سیاسی و امنيت و آسودگي در راههاي بازرگاني و تعديل مقدار ماليات مىداند. عواملى مانند: جنگهای خانخاني، بيماري وبا و تعويض حاكمان سبب شد كه بارها حيات اقتصادی و كشاورزي شهر تنزل كامل كند و اين وضع از اوايل سده چهاردهم تا اواخر سده پانزدهم ادامه داشت. بعد اجتماعی از دو وجه جمعيت و ساختار اجتماعی مورد مداقّه قرار گرفته است. در اين سدهها بارها بيماري وبا سبب كاهش جمعيتي تبريز شد و جان بسياري را گرفت. درباره ساختار اجتماعی با استناد به "وقف نامه ربع رشيدي" و منابع ديگر، محلات قدیمی را به تفصيل معرفي كرده و محله اعيان را درمركز شهر و محله طبقات متوسط و فقير را در كنار شهر مىداند. مطالعه تعارضات اجتماعی و شورشها نشان مىدهد كه اين شورشها معمولاً به دليل عدم پيوستگي طبقات مختلف شكست ميخورد. | درفصل سوم، تاريخ اقتصادی و اجتماعی سدههاي سيزدهم تا پانزدهم ميلادي بررسی و منابع مختلف اوضاع و احوال آن برهه حساس را استنباط نموده است. بخش اقتصادی به دو مقوله صنعت و بازرگاني تقسيم شده است. او با مرور كتب تاریخی، مكاتبات، وقفنامهها و سفرنامهها چنين نتيجه مىگيرد كه صنعت در اين دوره به دو دسته صنعتگران مستقل و وابسته به دولت كه از نظر موقعيت اجتماعی با يكديگر متفاوت بودند. وي پيشرفت صنعت در اين سدهها را وابسته به عواملي مانند افزايش تقاضاي داخلي و خارجي و برقراري ثبات سیاسی و امنيت و آسودگي در راههاي بازرگاني و تعديل مقدار ماليات مىداند. عواملى مانند: جنگهای خانخاني، بيماري وبا و تعويض حاكمان سبب شد كه بارها حيات اقتصادی و كشاورزي شهر تنزل كامل كند و اين وضع از اوايل سده چهاردهم تا اواخر سده پانزدهم ادامه داشت. بعد اجتماعی از دو وجه جمعيت و ساختار اجتماعی مورد مداقّه قرار گرفته است. در اين سدهها بارها بيماري وبا سبب كاهش جمعيتي تبريز شد و جان بسياري را گرفت. درباره ساختار اجتماعی با استناد به "وقف نامه ربع رشيدي" و منابع ديگر، محلات قدیمی را به تفصيل معرفي كرده و محله اعيان را درمركز شهر و محله طبقات متوسط و فقير را در كنار شهر مىداند. مطالعه تعارضات اجتماعی و شورشها نشان مىدهد كه اين شورشها معمولاً به دليل عدم پيوستگي طبقات مختلف شكست ميخورد. | ||
تاريخ اقتصادی و اجتماعی تبريز در سدههاي شانزدهم و هفدهم در فصل چهارم آمده است. در اين فصل اگر چه بافندگي و فلزكاري جزيي از صنعت به احتساب مىآيد؛ اما به عنوان بخشي در قبال بخش صنعت به آن پرداخته شده است. در اين زمان تبريز یکی از مهمترين مراكز صنعتي در شرق نزدیک و ميانه بود. رشد صنعت در تبريز در ربعهاي اول و سوم سده شانزدهم و ربعهاي دوم و سوم سده هفدهم ميلادي به اوج خود رسيد. حاكمان صفوي چند كارگاه بافندگي در تبريز تأسيس كردند. قالىهاى بافت تبريز همراه با قالىهاي بافت اصفهان و كاشان نه تنها به همسايگان | تاريخ اقتصادی و اجتماعی تبريز در سدههاي شانزدهم و هفدهم در فصل چهارم آمده است. در اين فصل اگر چه بافندگي و فلزكاري جزيي از صنعت به احتساب مىآيد؛ اما به عنوان بخشي در قبال بخش صنعت به آن پرداخته شده است. در اين زمان تبريز یکی از مهمترين مراكز صنعتي در شرق نزدیک و ميانه بود. رشد صنعت در تبريز در ربعهاي اول و سوم سده شانزدهم و ربعهاي دوم و سوم سده هفدهم ميلادي به اوج خود رسيد. حاكمان صفوي چند كارگاه بافندگي در تبريز تأسيس كردند. قالىهاى بافت تبريز همراه با قالىهاي بافت اصفهان و كاشان نه تنها به همسايگان ایران، بلكه به اروپا نيز صادر مىشد. در سده هفدهم اين صنعت و انواع صنعت؛ مانند كفش، شيشه گرى، كاغذ سازى و... به طور گسترده رواج داشت. در اين فصل گذشته از بازرگانى داخلى كه با گسترش روابط پول - كالا رونق يافت، بازرگانى خارجى نيز مورد بررسى قرار گرفته است. از ديگر مباحث مىتوان به وضعيت بازار، كاروانسراها، بناهاى عمومى و... نيز چگونگى روابط اجتماعى اقشار مختلف تبريز اشاره نمود. | ||
فصل آخر كتاب كه "علم و فرهنگ" را در طول پنج قرن مورد ارزيابى و بررسى قرار داده است، بر اين نكته متمركز است كه در اين سدهها تمدن و فرهنگ | فصل آخر كتاب كه "علم و فرهنگ" را در طول پنج قرن مورد ارزيابى و بررسى قرار داده است، بر اين نكته متمركز است كه در اين سدهها تمدن و فرهنگ ایران در تبريز رشد كرد. نويسنده پس از استناد به منابع و اسناد مختلف چنين نتيجهگيرى مىگيرد كه در سدههاى پانزدهم تا هفدهم اين شهر مركز مهم معمارى، نقاشى، موسيقى و شعر در خاور نزدیک بود. تبريز دانشمندان بزرگى در رشتههاى مختلف پزشکى، فلسفه، ستاره شناسى، ادبيات و... پروراند و در اين زمينهها نيز مركزيت داشت. | ||
==وضعيت== | ==وضعيت== | ||