عيون أخبار الأعيان ممن مضی في سالف العصور و الأزمان (تاريخ الغرابي)
عيون أخبار الأعيان ممن مضی في سالف العصور و الأزمان (تاريخ الغرابي)، از آثار تاریخنگار قرن یازدهم هجری قمری، احمد بن عبدالله بغدادی (متوفای 1102ق) و مشهور به «تاریخ غرابی» است که به بررسی تاریخ جهان از آغاز آفرینش تا سال 1102 هجری قمری میپردازد. مصححان معاصر، دکتر سید اسامه سید ناصر نقشبندی حسینی، استاد مهدی عبدالحسین نجم و دکتر سید علی سید طالب عریضی حسینی این کتاب را تحقیق و تصحیح کردهاند.
| عيون أخبار الأعيان ممن مضی في سالف العصور و الأزمان (تاريخ الغرابي) | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | بغدادی، احمد بن عبدالله (نويسنده)
نقشبندی، اسامه ناصر (مصحح) نجم، مهدی عبدالحسین (مصحح) عریضی حسینی، علی طالب (مصحح) |
| عنوانهای دیگر | تاریخ الغرابی |
| ناشر | دار الشؤون الثقافیة العامة |
| مکان نشر | عراق - بغداد |
| سال نشر | 2020م |
| چاپ | 1 |
| موضوع | اسلام - تاریخ - کشورهای اسلامی - تاریخ |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 3 |
| کد کنگره | 9ع4غ 35/63 DS |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
هدف و روش
- هدف اصلی احمد بن عبدالله بغدادی از نگارش این اثر، فراهم آوردن مجموعهای گزیده و عبرتآموز از اخبار و تاریخ ملتهای گوناگون جهان بهخصوص تاریخ دنیای اسلام است. [۱]
- روش نویسنده در این کتاب، نقل امانتدارانه و گردآوری از منابع تاریخی معروف مانند تاریخ طبری و «الکامل» ابن اثیر و بهویژه از تاریخ ابن ابیالفداء است. اهمیت ویژه این اثر در آن است که مؤلف در بخشهای متأخر، به ثبت دیدهها و شنیدههای خود از عصر خویش پرداخته است؛ دورانی که گزارشهای تاریخی دقیق درباره آن اندک است. مصححان کتاب در مقدمه تأکید کردهاند که احمد بن عبدالله بغدادی در روایات تاریخی دخالت نکرده و صرفاً به عنوان یک ناقل امین، اخبار را برای آیندگان به یادگار گذاشته است. آنها همچنین متن را از نظر زبانی و املایی پیراسته و اعلام و مکانهای جغرافیایی را مستند کردهاند. [۲]
ساختار و محتوا
- احمد بن عبدالله بغدادی در کتاب حاضر تاریخ جهان را از آغاز آفرینش شروع میکند و تاریخ پیامبران الهی را تا بعثت رسول اکرم(ص) و پیدایش اسلام میآورد و بعد به حوادث جهان اسلام میپردازد و تا زمان فتح بلگراد در سال 1102 هجری قمری، بیان میکند. گفتنی است که نویسنده بر اثر بیماری طاعون در همین سال (1102ق) درگذشت و کتاب حاضر و بیماری طاعون نیز به پایان رسید. [۳] یادآوری: گفتنی است که مطالب بعد از مبحث «فتح بلگراد در سال 1102 هجری قمری» یعنی چند صفحه پایانی کتاب، تألیف نویسنده نیست بلکه از افزودههای ناسخ است.
- مطالب کتاب حاضر در 3 جلد به ترتیب ذیل آمده است:
- جلد اول: مقدمه نویسنده (معنای تاریخ و چرایی پیدایش آن در اسلام و انتخاب هجرت پیامبر(ص) به عنوان مبدأ تاریخ اسلام) و متن اصلی: بیان اخبار و حوادث تاریخی از اول آفرینش تا سال 270ق
- جلد دوم: اخبار تاریخ اسلام از سال 271 تا سال 580ق
- جلد سوم: استدراک برخی از حوادث باقیمانده از سالهای 575 تا 580ق و ادامه تاریخ اسلام از 581 تا 1102ق.
- احمد بن عبدالله بغدادی غرابی تاریخ پیش از اسلام و احوال پیامبران (از حضرت آدم(ع) تا عیسی(ع))، پادشاهان پارس (کیانیان و ساسانیان) و فرمانروایان مصر و روم و سیره پیامبر اسلام(ص) و وقایع پس از هجرت و حوادثی مانند قیام ابومسلم خراسانی، تاریخ دولتهای اسلامی نظیر سامانیان و صفاریان، و همچنین احوال ائمه معصومین(ع) از جمله امام صادق(ع)، امام کاظم(ع) و امام رضا(ع) را ثبت کرده است.
نمونه مباحث
- «احوال ابراهیم(ع)» او از نوادگان هود(ع) است و ۱۲۰۰ سال پس از طوفان نوح(ع) به دنیا آمد. زمانی که ۱۶ ساله بود، بتهای قومش را درهم شکست و بتپرستی را زشت دانست. در آن هنگام والی عراق، نمرود بود که دستور داد ابراهیم(ع) را در آتش بیفکنند. پس آتش بزرگی برایش آماده کردند و او را در منجنیق گذاشتند و با آن در آتش افکندند، اما خدا آتش را بر او سرد و مایه سلامت گردانید.... [۴]
پانویس
منابع مقاله
- مقدمه و متن کتاب.