عبدالقادر، علی حسن
علی حسن عبدالقادر (۱۹۰۰-۱۹۹۰م)، استاد برجسته دانشگاه الازهر، محقق و شیخ طریقت شاذلیه. وی تحصیلات خود را در الازهر اسکندریه و قاهره به پایان رساند و برای ادامه تحصیل به اروپا رفت و از دانشگاههای برلین و لندن دکتری گرفت. عبدالقادر پس از بازگشت به مصر، به تدریس در دانشکدههای اصولدین و شریعت الازهر پرداخت و ریاست هر دو دانشکده را بر عهده داشت. او در تأسیس مجمع البحوث الاسلامیه و نیز گسترش فعالیتهای الازهر در خارج (مانند لندن و واشنگتن) نقش مؤثری ایفا کرد. از جمله فعالیتهای او نظارت شرعی بر بانکها و ریاست انجمن فلسفی مصر بود. آثار او حوزههای مختلفی چون فقه، تصوف (به ویژه تحقیق و انتشار رسائل جنید)، کلام و اقتصاد اسلامی را دربر میگیرد.
ولادت
در سال 1900م در اسکندریه به دنیا آمد.
تحصیلات
پس از اتمام تحصیلات دینی سنتی به مؤسسه الازهر اسکندریه رفت. از اساتید ایشان در این دوره محمد عبدالله دراز و محمد ابوالفضل جیزاوی بود. سپس برای تکمیل تحصیلات به الازهر قاهره رفت و در سال 1928م موفق به دریافت مدرک بینالمللی قدیم (عالمية النظامية) شد و گواهینامه تخصصی نظام قدیم فلسفه را در سال 1931م گرفت.
وی در عصر گسترش ارتباطات علمی، به اروپا اعزام شد و در آنجا با تعدادی از خاورشناسان مشهوری مانند ماسینیون، هارتمان و جیب آشنا گردید، همچنان که با تلاش علمی و مطالعه توانست با خاورشناسان دیگری مانند نولدکه، گلدزیهر آشنا شود. [۱]
در سال 1939م از دانشگاه برلین و در سال 1949م از دانشگاه لندن دکتری گرفت. [۲][۳]
فعالیتها
او پس از بازگشت، به عضویت هیئتعلمی دانشکده اصولدین و سپس ریاست دو دانشکده اصولدین [۴] و شریعت الازهر منصوب و به تدریس فقه و توحید پرداخت.
- مراکز اسلامی
او در لندن به همراه همکارش دکتر بدوی عبداللطیف عوض -که در آن زمان ریاست دانشگاه الازهر را بر عهده داشت - در تأسیس دانشگاه الازهر مشارکت کردند. او یک مجله اسلامی به زبان انگلیسی تأسیس کرد. وی یکی از اساتید الازهر بود که از دانشگاههای معتبر خارج از مصر بهره برد و بهعنوان استاد فقه اسلامی در دانشگاه لندن و نیز استاد دانشگاه کلمبیا کارکرد. همچنین بهعنوان مدیر مرکز اسلامی واشنگتن بین سالهای 1965 الی 1970م مشغول فعالیت بود.
- انجمن فلسفی مصر
عبدالقادر علاوه بر مناصب عالی علمی دیگر توانست ریاست انجمن فلسفی مصر را نیز بر عهده بگیرد.
- نظارت شرعی بر بانکها
وی یکی از کسانی بود که در نظارت شرعی بر عملکرد بانکها نظارت میکرد.
وفات
سرانجام در 14 مه 1990م درگذشت.
آثار
- نظرة عامة في تاريخ الفقه الإسلامى
- التصوف الإسلامى.
- رسالة المعتزلة.
- ملكية الأرض.
- الملكية وحيازة الأرض
- العقيدة والشريعة.
- و... [۵]
پانويس
منابع مقاله