شاهنامه فردوسی: شرح یکایک ابيات و عبارات، اصطلاحات
شاهنامه فردوسی؛ تصحیح انتقادی و شرح یکایک ابیات تصحیح و شرح مهری بهفر؛ یکی از جامعترین تصحیحهای انتقادی شاهنامه فردوسی است که با بررسی دقیق نسخههای خطی متعدد و ارائه شرح مفصل بر هر بیت، منبعی ارزشمند برای پژوهشگران شاهنامه محسوب میشود.
| شاهنامه فردوسی؛ تصحیح انتقادی و شرح یکایک ابیات | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | فردوسی، ابوالقاسم (شاعر) بهفر، مهری (مصحح و شارح) |
| ناشر | فرهنگ نشر نو |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1391 |
| چاپ | اول |
| شابک | 978-964-7443-58-6 |
| موضوع | شعر فارسی — قرن 4ق. |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 3 |
| کد کنگره | /ب9ش2 / 4495 PIR |
ساختار
این اثر در سه مجلد و بالغ بر 2300 صفحه، شامل متن تصحیحشده شاهنامه همراه با شرح مفصل ابیات و شش فهرست تخصصی (واژهنامه، ریشهشناسی، واژگان عربی، واژگان غیرایرانی، نامنامه و بیتیاب) است.
گزارش کتاب
تصحیح انتقادی «شاهنامه فردوسی» به کوشش مهری بهفر، حاصل سالها تحقیق و بررسی نسخ خطی مختلف شاهنامه است. این اثر برای نخستین بار از دو نسخه مهم شاهنامه برای تصحیح استفاده کرده است: شاهنامه مصحح حمدالله مستوفی (720ق) و شاهنامه تازهیافته کتابخانه بیروت که احتمالاً در اواخر قرن هفتم یا اوایل قرن هشتم کتابت شده است.
شیوه تصحیح در این اثر بدین صورت است که برخلاف روشهای متداول که فقط به ذکر اختلاف نسخهها بسنده میکنند، مهری بهفر برای هر بیت علاوه بر تصحیح متن، شرحی مبسوط ارائه داده است. این شرح شامل بررسی لغوی عبارات، تحلیل تعابیر کنایی و استعاری، مقایسه درونمایه داستانها و شخصیتها با متون دیگر و همچنین ریشهشناسی واژگان است.
از ویژگیهای منحصر به فرد این تصحیح، مقابله متن با ترجمه عربی بنداری (621ق) و ترجمه منظوم انگلیسی برادران وارنر (1925-1905م) است که امکان بررسی تطبیقی متن را فراهم میآورد. همچنین در این تصحیح، برای نخستین بار از نسخههای خطی موزه بریتانیا (675ق)، کتابخانه سن ژوزف بیروت (قرن 7-8ق)، نسخه مصحح حمدالله مستوفی (قرن 8ق) و دیگر نسخ معتبر استفاده شده است.
این تصحیح علاوه بر ارزش متنشناسی، از لحاظ محتوایی نیز حائز اهمیت است. شارح در توضیحات خود به مباحث اسطورهشناسی، تاریخ عقاید، باورهای ایرانیان باستان و تأویلهای عرفانی اشاره کرده و شاهنامه را نه تنها به عنوان اثر ادبی، بلکه به عنوان سند تاریخی و فرهنگی بررسی نموده است.
فهرستهای ششگانه پایانی کتاب نیز یکی از نقاط قوت این اثر است که امکان دسترسی سریع به اطلاعات مختلف را برای پژوهشگران فراهم میکند. این تصحیح میتواند منبعی معتبر هم برای متخصصان ادبیات فارسی و هم برای علاقهمندان به شناخت عمیقتر شاهنامه باشد.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات