موسوی بجنوردی، سید محمد
سید محمد موسوى بجنوردى (۱۳۲۲-۱۴۰۲ش)، فقیه، مجتهد، حقوقدان برجسته و از چهرههای ماندگار رشته فقه و حقوق در ایران بود. وی در نجف اشرف در خاندان علم و فقاهت زاده شد و تحصیلات حوزوی خود را تا ۱۸ سالگی در نجف ادامه داد و در ۱۳۴۰ش درس خارج را نزد پدر بزرگوارش آیتالله سید حسن بجنوردی و آیتالله سید محسن حکیم آغاز کرد. پس از تبعید امام خمینی(ره) به نجف در بهار ۱۳۴۴ش، یکی از شاگردان ثابت درس ایشان در تمام ۱۴ سال اقامتشان بود و همزمان در مسجد جامع نجف (هندی) به تدریس رسائل، مکاسب و کفایتین به زبان عربی برای شیعیان عربزبان میپرداخت و شاگردانی چون سید عباس موسوی و شیخ راغب حرب (از شهدای برجسته حزبالله لبنان) را تربیت کرد. وی امام خمینی را در سفر به پاریس همراهی نمود و پس از پیروزی انقلاب اسلامی به ایران آمد. در ۱۳۵۹ش به دستور امام، دادگاه عالی قضا را راهاندازی کرد و از ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ش عضو شورای عالی قضایی بود. همزمان با فعالیتهای اجرایی، به تدریس در دانشگاههای شهید بهشتی، تربیت مدرس و الهیات تهران پرداخت و از ۱۳۶۸ش عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت معلم (خوارزمی) شد و در ۱۳۸۲ش به رتبه استادی رسید. او با مراکز علمی خارج از کشور مانند دانشگاه محمد خامس مراکش، سن ژوزف لبنان و الازهر مصر نیز همکاری داشت. از مهمترین آثار او میتوان به «قواعد فقهیه»، «علم اصول»، «مصادر التشریع عند الإمامیة و السنة»، «فقه تطبیقی» و «اندیشههای حقوقی» اشاره کرد. وی سرانجام در ۵ اسفند ۱۴۰۲ش در ۸۰ سالگی درگذشت و پیکرش پس از تشییع در ۷ اسفند در حرم امام خمینی(ره) به خاک سپرده شد.
| سید محمد موسوی بجنوردی | |
|---|---|
 | |
| نام کامل | سید محمد موسوی بجنوردی |
| نام پدر | سید حسن موسوی بجنوردی |
| ولادت | ۱۳۲۲ شمسی |
| محل تولد | نجف اشرف، عراق |
| محل زندگی | نجف، پاریس، تهران |
| رحلت | شنبه ۵ اسفند ۱۴۰۲ شمسی (۱۴ شعبان ۱۴۴۵ قمری) |
| مدفن | حرم امام خمینی(ره)، تهران |
| طول عمر | ۸۰ سال |
| خویشاوندان | سید محمدکاظم موسوی بجنوردی (برادر) |
| دین | اسلام |
| مذهب | شیعه |
| پیشه | فقیه، مجتهد، حقوقدان، استاد دانشگاه |
| منصب | عضو شورای عالی قضایی (۱۳۶۰-۱۳۶۸ش)، رئیس دادگاه عالی انقلاب اسلامی، رئیس شعبه چهار دیوان عالی کشور |
| اطلاعات علمی | |
| درجه علمی | استاد (از ۱۳۸۲ش) |
| دانشگاه | دانشگاه تربیت معلم (خوارزمی) |
| حوزه | حوزه علمیه نجف اشرف |
| علایق پژوهشی | فقه، اصول، حقوق اسلامی، فقه تطبیقی، قواعد فقهیه |
| اساتید | |
| شاگردان |
|
| برخی آثار | |
محمدكاظم موسوى بجنوردى برادر ایشان است.
ولادت
او فرزند سید حسن بجنوردى در سال 1322ش در نجف اشرف متولد شد.
تحصیلات
تحصیلات علوم حوزوى و دینى خود را در ایران و نجف اشرف به انجام رساند. وى به مدت 30 سال از محضر استادان درجه اول حوزه، فقه و اصول و فلسفه آموخت. وى كه دروس جدید و حوزوى را با هم مىخواند در 18 سالگى كفایتین را به پایان رساند و در سال 1340ش درس خارج را نزد پدر بزرگوار خود و آیتالله سید محسن حكیم گذراند.
پس از تبعید امام خمینى(ره) به نجف اشرف در بهار 1344ش یكى از شاگردان همیشگى دروس ایشان در تمام 14 سال اقامتشان و سید محمد موسوى بجنوردى بود. وى در این مدت در مسجد جامع نجف اشرف (هندى) رسائل و مكاسب و كفایتین را به زبان عربى براى شیعیان كشورهاى عرب زبان همچون عراق، لبنان، سوریه و مصر تدریس میكردند كه شاگردان ممتازى همچون سید عباس موسوى و شیخ راغب حرب از شهداى برجسته حزبالله لبنان از شاگران وى به شمار مىروند.
رابطه استاد و شاگردى بین امام خمینى(ره) و وى باعث شد كه پس از مراجعت امام از نجف به پاریس وى نیز حضرت امام را همراهى كردند.
پس از پیروزى انقلاب اسلامى به ایران آمدند و در سال 1359ش به دستور امام(ره)، دادگاه عالى قضا را راهاندازى كرد.
ایشان از سال 1360ش به مدت دو دوره تا سال 1368ش به عضویت شوراى عالى قضایى درآمدند كه تا ارتحال حضرت امام و تغییر در قانون اساسى كه منجر به حذف شوراى عالى قضایى شد ادامه داشت.
همزمان با این فعالیتهای اجتماعى و امور اجرائى كار تدریس و تحقیق در دانشكدههاى حقوق دانشگاههاى شهید بهشتى، تربیت مدرس، الهیات تهران را دنبال كردند و در سال 1368ش به رتبه دانشیارى و سال 1382ش به رتبه استادى رسیدند.
ایشان از سال 1371ش عضو هیئت علمى و ریاست گروه الهیات دانشگاه تربیت معلم بودند و همچنین رئیس گروه الهیات و رشته حقوق و علوم سیاسى این دانشگاه مىباشند. در ضمن او با دانشگاهها و مراكز خارج از كشور از قبیل دانشكده حقوق دانشگاه محمد الخامس مراكش، دانشگاه سن ژوزف لبنان، و الازهر و عین الشمس نیز همكارى داشته است.
وفات
سرانجام در روز شنبه ۵ اسفند ۱۴۰۲ش برابر با 14 شعبان 1445ق درگذشت.[۱]
پیکر آیتالله سید محمد موسوی بجنوردی(ره) روز دوشنبه 7 اسفند پس از تشییع و اقامه نمازمیت با حضور علما، خانواده، شاگردان و دوستداران وی در حرم امام راحل به خاک سپرده شد.[۲]
آثار
- عقد ضمان
- علم اصول
- فقه تطبیقى
- قواعد فقهیه
- مجموعه مقالات فقهى، حقوقى، فلسفى و اجتماعى
- مصادر التشریع عند الامامیه و السن.
- اندیشههای حقوقی (۱) حقوق خانواده
- اندیشههای حقوقی (۲) حقوق خصوصی و كیفری
- فروع علم اجمالی صلاة
- فقه مدنی (۱)
- فقه مدنی (2)
- فقه دماء ثلاثه - دم الحیض
- علم و اصول
پانویس