ذم الثقلاء

ذم الثقلاء
پدیدآوران	ابن مرزبان محولی، محمد بن خلف (نويسنده) اعرجی، محمد حسین (محقق)
ناشر	الجمل
مکان نشر	آلمان - کلن
سال نشر	1999م
چاپ	1
موضوع	اخلاق اسلامی - متون قدیمی تا قرن 14 - خیر و شر - متون قدیمی تا قرن 14
زبان	عربی
تعداد جلد	1
کد کنگره	8ذ2الف 247/25 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ذمّ الثقلاء، از آثار تاریخ‌نگار و ادیب بغدادی قرن سوم و اوایل قرن چهارم هجری قمری، ابوبکر محمد بن خلف بن مرزبان بن بسّام آجری مُحَوّلی، مشهور به ابن مرزبان (متوفای 309 یا 310ق)، پژوهشی است که به مذمت کسانی می‌پردازد که متکبر، بداخلاق، ناگوار، ناخوشایند و مردم‌آزار هستند و اخلاق و آداب معاشرت را رعایت نمی‌کنند. پژوهشگر معاصر عراقی، دکتر محمد حسین اعرجی، این کتاب را تصحیح و تحقیق کرده و تعلیقاتی را بر آن افزوده است.

هدف و روش

• ابن مرزبان بدون مقدمه به نقل روایات پرداخته و دیدگاه خودش را درباره هدف، روش و چگونگی‌های نگارش اثر حاضر، ناگفته گذاشته است.
• دکتر محمد حسین اعرجی، روش نویسنده را چنین بازگو می‌کند که ابن مرزبان فقط روایاتی را نقل می‌کند که اشخاصی، شاگردان یا همانندان خود یا دیگران را ثقیل و سخت‌رو و ناگوار می‌شمردند، ولی به اخبار و نوادر این افراد ثقیل، نمی‌پردازد. شاید روح تقلید باعث گزینش چنین روشی شده است.
• کتاب دیگر ابن مرزبان به نام تفضيل الكلاب علی كثير ممن لبس الثياب با اثر حاضر همسو است.

ساختار و محتوا

• نویسنده در کتاب مختصر حاضر، مجموعه‌ای از روایات و آثار را همراه با سند و بدون هیچ توضیح و تحلیلی آورده است.

نمونه مباحث

• با سند نقل کرده است که رسول خدا(ص) گفت: محبوب‌ترین شما در نزد من و نزدیک‌ترین شما به من، کسانی هستند که اخلاقشان نیکوتر است و ثرثارین و متشدقین و متفیهقین را بیشتر از همه دشمن می‌دارم. گفتند: ای رسول‌الله(ص)! ما ثرثارین (ورّاجان و بیهوده‌گویان پرگو) و متشدقین (مسخره‌کنندگان) را شناختیم، ولی متفیهقون چه کسانی هستند؟ پاسخ داد: خودبرتربینان و متکبران.
• با سند نقل می‌کند که امام علی(ع)، مالک اشتر را ناگوار و سخت‌رو می‌شمرد!. انتقاد: دکتر محمد حسین اعرجی، این روایت را نقد کرده و مشکوک شمرده و محتوای آن را ناسازگار با دیدگاه امام علی(ع) در ستایش مالک اشتر و تجلیل از او دانسته است.

منابع مقاله

مقدمه و متن کتاب.