درة الصدف في من تلمذ من علماء اصفهان بالنجف
دُرَّةُ الصَّدَف فِي مَنْ تَلْمَذَ مِنْ عُلَمَاءِ إصفهان بِالنَّجَف، اثر شیخ رحیم قاسمی (متولد ۱۳۵۱ق)، است که به معرفی و شرح حال علمای برجسته اصفهانی که برای کسب علم و اقامت به نجف مهاجرت کردهاند، میپردازد.
| درة الصدف فیمن تلمذ من علماء اصفهان بالنجف | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | قاسمی، رحیم (نويسنده) |
| ناشر | راز توکل ** مجمع الذخائر الإسلامية |
| مکان نشر | ایران - قم ** عراق - کربلای معلی |
| سال نشر | 1393ش - 2015م |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-964-988-721-0 |
| موضوع | مجتهدان و علما - ایران - اصفهان - سرگذشت نامه - مجتهدان و علما - عراق - نجف - سرگذشت نامه |
| زبان | عربی |
| تعداد جلد | 5 |
| کد کنگره | /ق2د4 55/2 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب در پنج جلد تدوین شده است که هر جلد شامل مجموعهای از زندگینامههای علمای اصفهان است و در آن، مجموعا شرح حال 498 نفر، ارائه گردیده است. در آغاز جلد اول، مقدمه کوتاهی از نویسنده ذکر شده است.
سبک نگارش
ویژگی اصلی کتاب، شرح تفصیلی زندگی هر عالم است که شامل اطلاعاتی نظیر نام و نسب، محل تولد و وفات، سوابق تحصیلی، اساتید، شاگردان برجسته و آثار علمی آنها میشود. نویسنده برای تدوین این اثر از منابع گوناگون فارسی و عربی بهره برده است که نشاندهنده رویکرد جامع و پژوهشی اوست.
گزارش محتوا
- مقدمه: نویسنده در این مقدمه بعد از خاطرنشان کردن این نکته که سالهاست خداوند به او توفیق تتبع احوال علمای مذهب اهلبیت(ع) را داده است و قبلا آثاری را نوشته که برخی از آنها به چاپ رسیده است، از جمله شش جلد در ترجمه احوال علمایی که در تخت فولاد اصفهان مدفونند، پس از این مطالب مینویسد: یکی از دوستان ارجمندم (شیخ محمد کلباسی اصفهانی) از من خواست که کتابی را در ترجمه آن دسته از علمای اصفهان که به نجف اشرف مهاجرت کرده و در محضر اساتید آنجا به تحصیل پرداخته و از برکات مجاورت آنجا بهرهمند شدهاند، بنویسم. پس من با استعانت خدا و ولیّ او، این کتاب را در مدت پنج سال نگاشتم.
در این کتاب، ترجمه هرکسی را که اصلش اصفهانی بوده، گرچه در شهرهای دیگر وطن گزیده، یا اصلش از شهرهای دیگر بوده، ولی در اصفهان متوطن گردیده است، ذکر کردهام. همچنین ترجمه علمای شهرهای اطراف اصفهان، همچون نایین، قمشه، کاشان، آران و غیر آن را برای تتمیم فایده آوردهام.
از باب تیمن، به ترجمه فقیه کبیر شیخ محمدحسن نجفی، صاحب جواهر، آغاز کردهام؛ چراکه او در اصل اصفهانی بوده و جدش به نجف اشرف مهاجرت نموده است.
مصادری که در تألیف کتاب از آنها بهره بردهام، بسیار فراوان است؛ بخش بزرگی از آنها معلومات ویژهای است که در هیچ کتابی تدوین نشده است. ازآنجاکه بسیاری از مصادر، فارسی یا مخطوط بوده است، تنها به برخی از مصادر عربی مشهور اشاره کرده و از غیر آنها غالبا یاد نکردهام[۱].
- مطالب اصلی کتاب: شرح زندگانی علمای مورد نظر با ترجمه جناب صاحب جواهر آغاز میشود[۲] و با ترجمه شیخ محمدهادی یوسفی غروی، به پایان میرسد[۳].
مؤلف در ترجمه هریک از علما معمولاً با نام کامل، نسب و گاهی محل تولد یا خاستگاه وی شروع میکند. سپس، به جزئیات سفر علمی او، از جمله اساتید و مشایخ، مهاجرت به نجف، نقش وی در توسعه علوم اسلامی (مانند فقه، اصول و حدیث)، شاگردان برجسته و آثار تألیفشده او میپردازد. وقایع مهم مانند سال وفات و محل دفن نیز بهدقت ثبت شده است.
زندگینامهها در هر جلد بهصورت پیوسته شمارهگذاری شدهاند؛ بهطوریکه جلد اول، شامل 96 زندگینامه است و جلد دوم، زندگینامه شماره 97 تا 211، جلد سوم از 212 تا 324، جلد چهارم از 325 تا 434 و جلد پنجم از 435 تا 498 را در خود جای داده است.
هدف کلی این زندگینامهها برجستهسازی پیوندهای علمی میان اصفهان و نجف و ارج نهادن به میراث این شخصیتهای بزرگ است.
ترجمهها، بر اساس ترتیب حروف الفبا تنظیم گردیده است؛ مانند ترتیب زیر: انصاری نجفآبادی شیخ حیدرعلی[۴]، باقری نجفآبادی شیخ غلامرضا[۵]، تاکی شهرضایی شیخ علی[۶] و...
در آخر جلد پنجم پس از به پایان رسیدن ترجمه علما، نخست تصویرهایی از اجازاتی که از اعلام نجف اشرف صادر شده، ذکر گردیده است و سپس ترجمهای از زندگانی مؤلف کتاب حاضر به قلم خود وی گنجانده شده است[۷].
پانویس
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.