دبدوب‌، فیصل‌

فیصل دبدوب
نام کامل	فیصل عبدالمجید یونس حمو دبدوب
نام پدر	عبدالمجید یونس حمو
ولادت	۱۹۱۹م (۱۳۳۸ق)
محل تولد	محله السوق الصغیر، موصل، عراق، عراق
محل زندگی	موصل، دمشق
رحلت	۱۹۹۸م (۱۴۱۹ق)
طول عمر	۷۹ سال
همسر	دختر دکتر داود جلبی
دین	اسلام
مذهب	اهل سنت
پیشه	پزشک، نویسنده، شاعر، محقق
منصب	مدیر مرکز مبارزه با سل، عضو مراسل مجمع اللغة العربية دمشق
اطلاعات علمی
درجه علمی	دکتری پزشکی
دانشگاه	دانشگاه دمشق
علایق پژوهشی	تاریخ پزشکی، تحقیق متون کهن، ادبیات عربی
برخی آثار	رسالة الکندی فی عمل السیوف (تحقیق) قصة السل فی سؤال وجواب مدرسة سالرنو الطبیة مقالة فی أسماء أعضاء الإنسان (تحقیق) مقالة فی الحواس (تحقیق) الفیتامینات غذاء ودواء

فیصل عبدالمجید یونس حمو دبدوب (۱۹۱۹ – ۱۹۹۸م)، پزشک، نویسنده، شاعر و محقق برجسته عراقی و از چهره‌های شاخص فرهنگی و ادبی موصل در سده بیستم بود. او که در خانوادهای اهل علم و فرهنگ در موصل متولد شد، پس از تحصیل در رشته پزشکی از دانشگاه دمشق، به عنوان پزشک و مدیر مرکز مبارزه با سل در موصل به فعالیت پرداخت. دبدوب با تألیف و تحقیق ده‌ها کتاب و مقاله در زمینه تاریخ پزشکی، تحقیق متون کهن عربی، ادبیات و شعر، نقشی ماندگار در میراث علمی و فرهنگی عراق ایفا کرد. او همچنین به عنوان عضو مراسل مجمع اللغة العربية دمشق و یکی از بنیان‌گذاران جمعیت تراث العربی در موصل شناخته می‌شود.

ولادت و نسب

فیصل عبدالمجید یونس حمو دبدوب در سال ۱۹۱۹ میلادی (۱۳۳۸ قمری) در محله «السوق الصغیر» شهر موصل به دنیا آمد. خاندان دبدوب از خاندان‌های سرشناس موصل هستند که اصالتاً از قرن «القصر» (در ساحل چپ دجله، نزدیک موصل) بودند و سپس به موصل مهاجرت کردند. او از طایفه عکیدات است و با خاندان جلبی (از خانواده‌های علمی و پزشکی موصل) نسبت سببی داشت.

تحصیلات

دبدوب تحصیلات ابتدایی را در موصل آغاز کرد و در دوره راهنمایی، به دلیل علاقه به ادبیات، وارد رشته ادبی در دبیرستان شد، هرچند آرزوی پزشکی داشت. او قرآن را در مکتب‌خانه با استادانی چون «ملا احمد الحموشی» فراگرفت. پس از اخذ دیپلم، وارد دانشگاه دمشق شد و در سال ۱۹۴۸ موفق به اخذ مدرک دکتری پزشکی گردید. در سال ۱۹۴۹ دوره نظام وظیفه را به عنوان پزشک گذراند و پس از یک سال خدمت در بیمارستان نظامی موصل، در سال ۱۹۵۰ ازدواج کرد.

فعالیت‌ها

پزشکی

دبدوب پس از بازگشت از لبنان (دوره تخصصی بیماری‌های ریوی در مصح «ضهر الباشق»)، از سال ۱۹۵۲ به عنوان پزشک در مرکز مبارزه با سل موصل مشغول به کار شد. در سال ۱۹۶۰ به عنوان مدیر این مرکز منصوب گردید و تا سال ۱۹۷۳ در این سمت باقی ماند. سپس به عنوان پزشک بخش رادیولوژی در بیمارستان جمهوری موصل مشغول شد و در سال ۱۹۸۰ بازنشسته گردید.

او همچنین بین سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۶۹، به عنوان استاد بیماری‌های ریوی در دانشکده پزشکی دانشگاه موصل تدریس کرد.

فعالیت‌های فرهنگی و ادبی

دبدوب از چهره‌های برجسته فرهنگی موصل بود. او در سال ۱۹۷۳ از بنیان‌گذاران «جمعیت تراث العربی» در موصل بود که به ثبت رسیده است. همچنین به عنوان عضو مراسل مجمع اللغة العربية دمشق انتخاب شد.

او به پژوهش در تاریخ پزشکی و تحقیق متون کهن عربی می‌پرداخت و مقالات متعددی در این زمینه در مجلات معتبر به چاپ رساند. از جمله مقالات او: - «فلسفة الطب من أبقراط إلى ابن سينا» – مجلة التراث العربي، سال ۲، شماره ۵ و ۶، ۱۹۸۲ - «من الطب اليوناني إلى نظريات العرب الطبية» – مجلة بین النهرین، شماره ۲۱۰، ۱۹۸۲ - «ماسوية المارديني» – مجلة مجمع اللغة السريانية، جلد ۱، ۱۹۷۵

همچنین در سال ۲۰۲۲، به پاس خدمات فرهنگی او، «ملتقى الدكتور فيصل دبدوب الثقافي» در موصل تأسیس شد که به برگزاری نشست‌های ادبی و فرهنگی می‌پردازد.

وفات

دکتر فیصل دبدوب در سال ۱۹۹۸ میلادی (۱۴۱۹ قمری) درگذشت.

آثار

دبدوب آثار ارزشمندی در زمینه پزشکی، تاریخ پزشکی و تحقیق متون کهن از خود به جای گذاشته است. از جمله مهم‌ترین آنها:

• رسالة الکندی فی عمل السیوف (تحقیق) – ۱۹۶۲
• الفیتامینات غذاء ودواء – ۱۹۶۵
• مدرسة سالرنو الطبیة – دمشق، ۱۹۶۶
• قصة السل فی سؤال وجواب – موصل، ۱۹۶۷
• مقالة فی أسماء أعضاء الإنسان (از ابن فارس، تحقیق) – دمشق، ۱۹۶۷
• مقالة فی الحواس (از عبداللطیف بغدادی، تحقیق) – دمشق، ۱۹۶۹
• ماسوية المارديني – مجلة مجمع اللغة السريانية، ۱۹۷۵

آثار خطی

• الرازی: بحوثه وکشوفه الطبیة
• ألعاب العرب
• ألبسة العرب
• معجم أسماء الطیور
• ألفاظ ومصطلحات الخیل فی المعاجم العربیة
• دیوان شعر

منابع مقاله

• وبلاگ دکتر ابراهیم العلاف، «الدكتور فيصل دبدوب 1919-1998 واهتمامه بالتراث العلمي العربي»
• پایگاه الگاردینیا، «ملتقى الدكتور فيصل دبدوب الثقافي الاجتماعي»
• پایگاه الراصد، «ملتقى الدكتور فيصل دبدوب يحي الجلسة الشهرية»
• پایگاه الزمان، «ملتقى دبدوب: نافذة جديدة للثقافة في نينوى»
• دانشگاه النور، «تدريسيونا في مشهد الحياة الثقافية لنينوى»
• پایگاه کی‌کیوپی، نمایه مقاله «ماسوية المارديني»

وابسته‌ها

• رسالة الكندي في عمل السیوف
• مقالة في أسماء أعضاء الإنسان