خوارج از دیدگاه نهجالبلاغه
خوارج از دیدگاه نهجالبلاغه، اثر آیتالله حسین نوری همدانی (متولد ۱۳۰۴ش)، کتابی است در تحلیل ریشههای تاریخی، عقاید و فعالیتهای سیاسی خوارج با استناد به سخنان امام علی(ع) در نهجالبلاغه و شیوههای برخورد ایشان با این جریان.
| خوارج از دیدگاه نهج البلاغه | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | نوری همدانی، حسین (نويسنده) |
| ناشر | مهدی موعود (عج) |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 13سده |
| چاپ | 1 |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ن9خ9 38/8 BP |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار
کتاب در یک جلد تنظیم شده و شامل چندین بخش موضوعی در مورد دوران زندگانی امام علی(ع)، ویژگیهای خوارج، جنگ صفین و نهروان و... و یک ضمیمه تحقیقی در مورد علم غیب است.
گزارش محتوا
بهمنظور آشنایی بیشتر با کتاب، در ادامه، به شرح محتوای برخی از مهمترین موضوعات و عناوین مطرحشده در کتاب پرداخته خواهد شد: تاریخی پرطوفان و حساس: نویسنده در این بخش، سه دوره حیاتی از زندگی امام علی(ع) را واکاوی میکند: دوره سازندگی (23 سال زمان پیامبر(ص))[۱]، دوران چشمپوشی در راه هدف (چرایی سکوت امام علی(ع))[۲] و دوران فرمانروایی[۳]. از جمله مطالبی که در دوره اول تبیین شده این است که امام برای جلوگیری از نابودی اسلام نوپا توسط منافقانی چون ابوسفیان، صبر را بر قیام ترجیح دادند[۴].
مبارزه با سه جبهه: این بخش، به تشریح ماهیت سه گروه معارض حکومت علوی یعنی ناکثین (پیمانشکنان جاهطلب)[۵]، قاسطین (ستمگران قدرتطلب معاویهای)[۶] و مارقین (خوارج کجاندیش) میپردازد[۷].
چهره خوارج: در این بخش، ریشه تاریخی خوارج به جریان «اجتهاد در برابر نص»[۸] و شخصیتهایی نظیر «ذوالخویصره» در زمان پیامبر(ص) نسبت داده شده است[۹].
عللی که موجب پیروزی خوارج میگشت: نویسنده، علل پیشرفت موقت این جریان را در ظواهر فریبنده آنان، وجود دشمنان داخلی نفوذی و پایداری لجاجتآمیز آنها بر عقیده باطلشان دانسته است[۱۰].
آغاز عصیان خوارج و آغاز غوغای آنان: در این دو قسمت، حوادث جنگ صفین، نیرنگ قرآن بر سر نیزه کردن توسط عمروعاص[۱۱]، نقش مخرب اشعث بن قیس در تحمیل حکمیت و انتخاب اجباری ابوموسی اشعری[۱۲]، همچنین شکلگیری شعار انحرافی «لا حکم إلا لله» و چگونگی تبدیل یک اعتراض نظامی به یک فرقه مذهبی تندرو بررسی شده است[۱۳]. در این بخش همچنین تلاشهای دیپلماتیک و فرهنگی امام علی(ع) و ابن عباس برای بازگرداندن خوارج از مسیر انحراف، گزارش شده است[۱۴].
در بخش «مهمترین اعتراضهای خوارج»، به این نکته اشاره گردیده که امام با منطق و استدلال به قرآن، ثابت کردند که خطا در انتخاب داوران نباید به تکفیر و خروج از دین منجر شود و اساساً حکمیت در چارچوب قرآن مورد پذیرش اسلام است[۱۵].
موج ترور و جنگ نهروان: نویسنده در بخشها به فاز عملیاتی و خشونتآمیز خوارج میپردازد که با ترور بیگناهانی چون عبدالله بن خبّاب آغاز شد[۱۶]. در ادامه، جزئیات نبرد نهروان، آخرین هشدارهای دلسوزانه امام به سپاه خوارج و در نهایت پیروزی قاطع سپاه اسلام و نابودی سران این فتنه به تصویر کشیده شده است[۱۷].
تحقیقی در علم غیب: این ضمیمه، به تبیین پیشگوییهای امام درباره خوارج و پاسخ به شبهات پیرامون علم غیب ائمه میپردازد[۱۸]. نویسنده با استناد به آیات قرآن، تفاوت علم غیب ذاتی (مخصوص خدا) و علم اکتسابی و عطایی (مخصوص اولیا) را شرح داده و احاطه امام بر حوادث آینده را ناشی از تعلیم الهی میداند[۱۹].
در انتهای کتاب، به این نکته اشاره شده است که قرآن مهمترین بازگوکننده رمز عظمت و انحطاط ملتها و اجتماعات گذشته بوده و منشأ بسیاری از سقوطها و انحرافات را جهل و عدم رشد عقلی معرفی کرده و بدین منظور، به نمونههایی چون سرنوشت ملت یهود[۲۰]، قوم لوط[۲۱]، ملت عاد و نوح[۲۲] و برادران یوسف[۲۳]، اشاره شده است.
پانویس
- ↑ ر.ک: متن کتاب، ص20-22
- ↑ ر.ک: همان، ص23-28
- ↑ ر.ک: همان، ص29-57
- ↑ ر.ک: همان، ص24-25
- ↑ ر.ک: همان، ص60-62
- ↑ ر.ک: همان، ص62-63
- ↑ ر.ک: همان، ص63-64
- ↑ ر.ک: همان، ص68
- ↑ ر.ک: همان، ص69-70
- ↑ ر.ک: همان، ص76-79
- ↑ ر.ک: همان، ص83
- ↑ ر.ک: همان، ص86
- ↑ ر.ک: همان، ص107
- ↑ ر.ک: همان، ص127-132
- ↑ ر.ک: همان، ص145
- ↑ ر.ک: همان، ص161-164
- ↑ ر.ک: همان، ص174-187
- ↑ ر.ک: همان، ص194
- ↑ ر.ک: همان، ص198-204
- ↑ ر.ک: همان، ص224
- ↑ ر.ک: همان، ص225
- ↑ ر.ک: همان، ص226
- ↑ ر.ک: همان، ص227
منابع مقاله
متن کتاب.