جادونگاری اندیشه صور خیال در اشعار حزین لاهیجی
| جادونگاری اندیشۀ صور خیال در اشعار حزین لاهیجی | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | شاهسواری، معصومه (نویسنده) |
| ناشر | نگیما |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | 1392ش |
| شابک | 978-964-2978-85-4 |
| موضوع | حزین لاهیجی، محمد علی بن ابیطالب (1103-1180ق) - نقد و تفسیر \ شعر فارسی - قرن 12ق. - تاریخ و نقد \ صور خیال |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | PIR۶۶۷۲/ش۲ج۲ ۱۳۹۲ |
جادونگاری اندیشۀ صور خیال در اشعار حزین لاهیجی تألیف معصومه شاهسواری (متولد 1353ش)؛ پژوهشگر ادبیات فارسی؛ بررسی جامع شیوههای تصویرآفرینی و عناصر بلاغی در شعر حزین لاهیجی (1103-1180ق)، آخرین شاعر برجستۀ سبک هندی که در شش فصل به تحلیل ساختاری و محتوایی تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه در اشعار او میپزدازد.
ساختار
کتاب در 296 صفحه و شش فصل اصلی همراه با نمودارهای آماری، اشعار برگزیده و فهرست منابع تنظیم شده است.
گزارش کتاب
این اثر به تحلیل نظاممند «صور خیال» در شعر حزین لاهیجی میپردازد. مؤلف در فصل اول با مروری بر زندگی حزین (ص 1-30)، او را «آخرین شعلهی پرفروغ سبک هندی» میخواند که از نظر فصاحت بیان، قابل مقایسه با سعدی دانسته شده است (ص 25).
فصل دوم به بررسی «تشبیه» اختصاص دارد. یافتهها نشان میدهد تشبیه با 43% کاربرد، مهمترین ابزار تصویرسازی حزین است. نمونهای نادر از تشبیههای چندوجهی او:
- «دل بی قرارم را به موجی ماند / کز آبِ چشمم سیل بر وی راند»* (ص 67)
تحلیل این بیت نشان میدهد حزین چگونه از «تشبیه مرکب» (موج+سیل) برای نمایش آشفتگی عاشق استفاده میکند (ص 70-72).
در فصل سوم (ص 95-120)، «مجاز» با 18% فراوانی بررسی شده است. مؤلف اشاره میکند حزین با مجازهای مکانی مانند *«پایبند زنجیرِ هندوستان شدن»* (به جای اسارت) نوآوری داشته است.
فصل چهارم (ص 121-180) به «استعاره» میپزدازد که 27% صور خیال حزین را تشکیل میدهد. شاهسواری استعارههای مکنیهی حزین را متأثر از جهانبینی عرفانی او میداند، مانند:
- «شمعِ سحرم چو پروانه به دور خودم پیچید»* (ص 150)
که استعارهای از فرآیند تفکر است.
فصل پنجم (ص 181-220) کاربرد «کنایه» را با 12% بررسی میکند. تحلیلها نشان میدهد حزین از کنایههای بدیعی مانند *«کفنِ ظلمت»* (کنایه از شب) بهره برده است (ص 195).
نمودارهای فصل پایانی (ص 221-250) تأیید میکند که «عشق» با 38%، اصلیترین مضمون تصاویر شعری حزین است. این پژوهش ثابت میکند که حزین - برخلاف برخی شاعران سبک هندی - با وجود پیچیدگیهای معنایی، از روشنی بیان برخوردار بوده است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات