تنبیه بدنی کودکان در نظام بینالملل حقوق بشر و فقه امامیه
تنبیه بدنی کودکان در نظام بینالملل حقوق بشر و فقه امامیه، اثر سید جواد حسینیخواه (معاصر)، کتابی است که به بررسی تطبیقی مسئله تنبیه بدنی کودکان میپردازد تا رویکردهای فقه امامیه را با معیارها و اصول نظام بینالمللی حقوق بشر در این خصوص مقایسه و تحلیل کند. هدف این پژوهش، دفاع از دیدگاه اسلامی و تبیین مفاهیم مربوط به تربیت و مجازات کودک در هر دو نظام حقوقی است.
| تنبیه بدنی کودکان در نظام بین الملل حقوق بشر و فقه امامیه | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | حسینی خواه، جواد (نويسنده) |
| عنوانهای دیگر | تنبیه بدنی کودکان |
| ناشر | مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) |
| مکان نشر | ایران - قم |
| سال نشر | 1389ش |
| چاپ | 1 |
| شابک | 978-600-5694-11-6 |
| موضوع | حقوق کودک - کودکان - انضباط - کودکان - انضباط - جنبههای مذهبی - اسلام |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | /ح5ت9 770/4 HQ |
| نورلایب | مطالعه و دانلود pdf |
ساختار کتاب
کتاب در یک جلد، شامل تقریظ دو مقدمه از ناشر و نویسنده و سه بخش اصلی است: بخش یکم با عنوان «مفاهیم و کلیات»، بخش دوم با عنوان «تنبیه بدنی کودکان در نظام بینالملل حقوق بشر» و بخش سوم با عنوان «تنبیه بدنی کودکان در فقه امامیه»است.
گزارش محتوا
مقدمه ناشر با مطالبی درباره تربیت و فرزندان و کودکان آغاز شده، سپس اشارهای کوتاه به کتاب حاضر شده است[۱]. مقدمه مؤلف (پیشگفتار) به تبیین موضوع، تشریح هدف پژوهش، پرسشهای اساسی تحقیق و ذکر روش تحقیق، پرداخته است[۲].
بخش یکم به مفاهیم و کلیات اختصاص یافته است. این بخش به تبیین مفاهیم کلیدی مرتبط با موضوع تحقیق میپردازد و شامل دو فصل است:
فصل یکم مفهوم کودک و ماهیت و مصادیق تنبیه بدنی کودکان در نظام بینالملل حقوق بشر است. این فصل به تعریف کودک و بررسی واژههای مرتبط با تنبیه بدنی در اسناد بینالمللی اختصاص دارد. در مبحث نخست، مفهوم کودکشناسی پرداخته شده و دیدگاههای مختلف قانونی در اینباره، مورد بررسی قرار گرفته است. [۳]. مبحث دوم، به تعریف تنبیه بدنی و سایر سوء رفتارهای اختصاص یافته و در ضمن دو گفتار نخست به تعریف تنبیه تحقیرآمیز، شکنجه و سایر سوء رفتارها پرداخته شده[۴]سپس به مصادیق مختلف سوء رفتارها اشاره شده است[۵].
فصل دوم درباره اصطلاحات فقهی باب تنبیه و تأسیس اصل است و در دو مبحث است. نخست، به اصطلاحات فقهی باب تنبیه (تادیب، تعزیر) اشاره شده در ادامه در مبحث دوم، به تاسیس اصل اشاره شده و درباره اصل و قاعده اولی اسلام در باب تنبیه بدنی کودکان از منظر آیات و روایات سخن گفته شده است.[۶].
بخش دوم با عنوان«تنبیه بدنی کودکان در نظام بینالملل حقوق بشر»به بررسی ممنوعیت تنبیه بدنی و سوءرفتارها نسبت به کودکان در اسناد حقوق بشری جهانی و منطقهای در دو فصل میپردازد:
فصل یکم: ممنوعیت تنبیه و مجازات بدنی کودکان بیان شده است. در مبحث نخست، ممنوعیت تنبیه بدنی در اسناد مرتبط با حقوق کودک بررسی میشود در این مبحث از«اعلامیه جهانی حقوق کودک»، «کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق کودک» و «تفسیر عمومی شماره ۸ کمیته حقوق کودک» که در به آثار سوء مترتب بر تنبیه بدنی و تعارض تنبیه با حق بر تمامیت جسمانی و تصریح بر ممنوعیت تنبیه بدنی کودکان اشاره شده، سخن به میان آمده است.[۷]. در مبحث دوم، ممنوعیت تنبیه بدنی در سایر اسناد حقوق بشر جهانی و منطقهای از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی، کنواسیون منع شکنجه و دیگر رفتارها یا مجازاتهای بیرحمانه، غیر انسانی یا تحقیر آمیز و... بررسی میشود[۸].
فصل دوم درباره ممنوعیت شکنجه و سایر سوء رفتارها نسبت به کودکان از نظر نظام بین الملل حقوق بشر مورد بررسی قرار گرفته و ممنوعیت مطلق شکنجه و رفتارهای غیرانسانی نسبت به کودکان را در اسناد جهانی و منطقهای تحلیل میکند. در مبحث نخست ممنوعیت شکنجه و سایر رفتارها در اسناد الزامآور و غیرالزامآور جهانی که به ممنوعیت شکنجه و رفتارهای ظالمانه اشاره کردهاند، ذکر شده است. در مبحث دوم، ممنوعیت سوء رفتارها در اسناد حقوق بشر دوستانه و اسناد حقوق بینالملل کیفری، مطرح شده، سپس به نتایج مباحث این فصل ذکر گردیده است [۹].
بخش سوم با عنوان«تنبیه بدنی کودکان در فقه امامیه» به بررسی احکام فقهی تنبیه بدنی کودکان اختصاص دارد و شامل دو فصل است:
فصل یکم درباره بررسی فقهی تنبیه بدنی کودکان است و به مشروعیت تنبیه، جواز و عدم جواز و احکام آن میپردازد. در مبحث نخست، مشروعیت تنبیه و مجازات در دو گفتار مطرح شده است. در گفتار به بررسی عدم جواز تنبیه بدنی کودکان (اعم از ممیز و غیرممیز) بررسی میشود. در گفتار دوم درباره جواز تنبیه و مجازات بدنی کودکان است. نویسنده پس از بررسی به این نتیجه اشاره کرده است که تنبیه بدنی کودکان در برخی از موارد عملی مجاز شمرده شده است[۱۰]. مبحث دوم با عنوان «حکم تادیب و ادله آن» به مواردی که فقهای شیعه اجازه تنبیه بدنی دادهاند و دلایل جواز تنبیه بدنی اشاره شده است. در گفتار اول این مبحث به حکم تنبیه کودکان در صورت ارتکاب جرایم دارای حد پرداخته سپس در گفتار دوم حکم تنبیه کوکان را در صورت ارتکاب عمل فاقد حد، ذکر کرده است.[۱۱].
فصل دوم: موارد جواز تنبیه در فقه امامیه و راهکارهای تقریب یا مقایسه آن با نظام بینالملل حقوق بشر مطرح شده و مورد دقت و بررسی قرار گرفته است. مبحث نخست این فصل درباره ولایت در تنبیه و موارد آن طی دو گفتار بیان شده است[۱۲].
گفتار اول به بررسی ولایت افراد در تنبیه کودکان پرداخته و ولایت امام و حاکم شرع، پدر، جد پدری و معلم در این خصوص بر اساس قرآن و روایات، سیره و... مورد بررسی قرار گرفته است.[۱۳]. گفتار دوم این مبحث، به مساله مقدار تأدیب اشاره اختصاص یافته و به نظرات مختلف در این مورد در سه دسته اشاره شده است [۱۴]. در مبحث دوم درباره کیفیت تنبیه و بررسی ضمان مجری تنبیه است. نویسنده به دو رویکر در اینباره در ضمن دو گفتار اشاره کرده است. در گفتار نخست متعرض نگاه قائلان به ضمان مجری در اجرای تنبیه، شده و سخن فقهای موافق این رویکرد را ذکر کرده است. در ادامه در گفتار دوم به قول عدم ضمان مجری تنبیه اشاره کرده و نظرات موافقان این قول را آورده است[۱۵]. مبحث سوم به مقایسه و جمع میان دو دیدگاه فقه امامیه و نظام حقوق بشر اختصاص یافته و به نکاتی که سبب نزدیکی دو رویکرد است اشاره شده است. در این راستا نخست اصل عالیترین منافع کودک در نظام بین الملل و در فقه امامیه مورد بررسی قرار گرفته[۱۶]، سپس از حکم حکومتی، عموم «اوفوا بالعقود» سخن به میان آمده است. نتیجه بخش سوم و نتیجه پایانی مباحث مطالب آخر کتاب است[۱۷].
پانویس
- ↑ ر.ک: مقدمه ناشر، ص15- 20
- ↑ ر.ک: مقدمه نویسنده، ص21- 30
- ↑ ر.ک: متن، ص33- 42
- ↑ ر.ک: همان، ص42- 61
- ↑ ر.ک: همان، ص61- 69
- ↑ ر.ک: همان، ص71- 86
- ↑ ر.ک: همان، ص89- 119
- ↑ ر.ک: همان، ص119- 139
- ↑ ر.ک: همان، ص141- 162
- ↑ ر.ک: همان، ص163- 175
- ↑ ر.ک: همان، ص175- 183
- ↑ ر.ک: همان، ص185
- ↑ ر.ک: همان، ص186- 212
- ↑ ر.ک: همان، ص213- 223
- ↑ ر.ک: همان، ص223- 229
- ↑ ر.ک: همان، ص229- 249
- ↑ ر.ک: همان، ص250- 262
منابع مقاله
مقدمه و متن کتاب.