تذکره لطایف الخیال
تذکرۀ لطایف الخیال تألیف محمد بن محمد دارابی اصطهباناتی (متوفی 1130ق)، دانشمند و تذکرهنویس دوره صفوی؛ تصحیح یوسف بیگ باباپور و مقدمه سید صادق حسینی اشکوری؛ تذکرهای ارزشمند از شرح حال و نمونه اشعار 350 تن از شاعران ایران و هند از دوره حافظ شیرازی تا حسین قدسی کربلایی.
| تذکره لطایف الخیال | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | دارابی، محمد بن محمد (نویسنده)
بیگ باباپور، یوسف (محقق) حسینی اشکوری، صادق (مقدمهنویس) |
| ناشر | مجمع ذخائر اسلامی |
| مکان نشر | قم |
| سال نشر | 1391ش. |
| چاپ | اول |
| شابک | 978-964-988-268-0 |
| موضوع | شاعران ایرانی - سرگذشت نامه، شعر فارسی - مجموعهها |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 2 |
| کد کنگره | PIR 3543/د2ت4 |
ساختار
این کتاب در دو جلد (672+570 صفحه) تدوین شده است.
گزارش کتاب
تذکره لطایف الخیال بین سالهای 1076 تا 1078ق تألیف شده و از مهمترین تذکرههای دوره صفوی محسوب میشود. مؤلف که خود از دانشمندان ذیفنون و معاصر صائب تبریزی بود، با سفرهای فراوان و مراوده با شاعران، اطلاعات بینظیری گردآوری کرده که در دیگر تذکرهها یافت نمیشود.
وی برخلاف رویه معمول تذکرهنویسان، بیشتر بر انتخاب نمونههای برجسته شعر تأکید دارد تا شرح حالنگاری تاریخی. با این حال برای برخی شاعران بنام همچون نصیرالدین طوسی هم تاریخ تولد و هم وفات را ذکر کرده است. از ویژگیهای ممتاز این تذکره، امانتداری مؤلف در نقل اشعار و اشاره به منابع واسطهای است.
دارابی با دقت خاصی از میان هزاران بیت، نمونههای فاخری انتخاب کرده و حجم دیوانها را نیز مشخص نموده است. ترتیب ارائه شاعران بر اساس شهرهای زادگاه آنهاست که از حافظ و سعدی شروع شده و به شاعران معاصری مانند صائب تبریزی و میر یحیی سیستانی ختم میشود.
این اثر علاوه بر ارزش ادبی، منبع مهمی برای شناخت جریانهای شعری و سبکشناسی دوره صفوی به شمار میرود. مؤلف با ذکر جزئیاتی مانند «شعرش خالی از مزه نیست» یا «دیوانش شش هزار بیت دارد»، معیارهای دقیق نقد ادبی را به نمایش گذاشته است.[۱]
پانويس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات