تاریخ زرتشتیان: تأثیر پارسیان بر زرتشتیان کرمان
| تاریخ زرتشتیان: تأثیر پارسیان بر زرتشتیان کرمان | |
|---|---|
 | |
| پدیدآوران | خسروینسب، پروین (نویسنده) |
| ناشر | هیرمبا |
| مکان نشر | تهران |
| سال نشر | ۱۴۰۲ |
| شابک | 978-622-5833-14-2 |
| موضوع | زرتشتیان -- ایران -- کرمان -- تاریخ -- قرن ۱۳-۱۴ق، پارسیان -- هند -- تاریخ، زرتشتیان -- هند -- تاریخ، زرتشتیان -- هند -- مهاجرت -- تاریخ، کرمان -- تاریخ -- قرن ۱۳-۱۴ق |
| زبان | فارسی |
| تعداد جلد | 1 |
| کد کنگره | DSR 72 |
تاریخ زرتشتیان: تأثیر پارسیان بر زرتشتیان کرمان تألیف پروین خسروینسب (متولد ۱۳۵۶ش)؛ این کتاب به بررسی تأثیر فعالیتهای پارسیان هند بر وضعیت دینی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی زرتشتیان کرمان از دوران ناصری تا آغاز دورۀ پهلوی (۱۲۲۶ تا ۱۳۰۴ خورشیدی) میپردازد.
ساختار
کتاب مشتمل بر سرآغاز، پیشگفتار، چهار بخش اصلی، سخن پایانی و کتابنامه است. بخش اول به وضعیت پارسیان هند و زرتشتیان کرمان در دورۀ ناصرالدین شاه میپردازد. بخش دوم تأثیر پارسیان هند بر اوضاع دینی و اجتماعی زرتشتیان کرمان را بررسی میکند. بخش سوم به تحولات فرهنگی و آموزشی جامعۀ زرتشتیان کرمان اختصاص دارد. بخش چهارم تحولات اقتصادی و سیاسی زرتشتیان کرمان را متأثر از کمک پارسیان هند بحث و بررسی میکند.
گزارش کتاب
شمار اندکی از زرتشتیان در کشور هند زندگی میکنند که به «پارسیان» مشهور هستند. نیاکان آنان با فروپاشی ساسانی و گسترش اسلام، برای حفظ آیین خود و ترس از دگرگونی در جامعۀ اسلامی به هند مهاجرت کردند و با ایجاد تشکیلات منسجم و دوری از دخالت در امور سیاسی، تا حد زیادی توانستند هویت فرهنگی و دینی خود را در این سرزمین حفظ کنند. در سدۀ شانزدهم میلادی، اروپاییها (پرتغال، هلند، فرانسه و انگلیس) برای کسب تجارت به هند وارد شدند و سرانجام انگلیسیها با کنارزدن رقبا، یکهتاز عرصۀ قدرت در هند گردیدند. سیطرۀ استعمار انگلیس بر شبهقارۀ هند، در کنار استثمار این سرزمین، اسباب آشنایی قومیتها و گروههای متنوع آن (از جمله پارسیان هند) را با رهاوردهای گوناگون غربی فراهم آورد.
آشنایی پارسیان هند با دستاوردهای جدید اروپا، نهتنها زمینۀ اصلاحات را در عرصههای آموزشی، اقتصادی و اجتماعی در جامعۀ خود آنان به وجود آورد، بلکه با برقراری مناسبات با زرتشتیان ایران در دوران ناصری، دامنۀ این اصلاحات به جامعۀ زرتشتیان کرمان نیز گسترش یافت. زرتشتیان با جمعیت کم، تحت تأثیر فعالیتهای پارسیان هند به بنیان مدارس جدید در یزد و کرمان دست زدند و با تحصیل در دانشگاههای ایران و دیگر کشورها و آشنایی با رهاوردهای فکری غرب، اسباب ترقی و سطح فکری و فرهنگی جماعت زرتشتیان ایران را فراهم آوردند. مناسبات و تأثیرپذیری جامعۀ زرتشتی ایران از پارسیان هند، در کنار آنچه سبب چرخش کار برخی از آنان از کار کشاورزی به تجارت و بازرگانی گردید (که خود سبب پیدایش تجار و تجارتخانههای سرشناس زرتشتی شد)، موجبات آشنایی برخی از آنها را با افکار نوین فراهم آورد.
نویسنده در بخش نخست، به بررسی وضعیت پارسیان هند و زرتشتیان کرمان در دورۀ ناصرالدین شاه میپردازد. بسترهای تاریخی مهاجرت پارسیان به هند، تشکیلات اجتماعی و دینی آنان، و همچنین موقعیت زرتشتیان کرمان در این دوره از منظر جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی تحلیل میشود. در بخش دوم، تأثیر پارسیان بر اوضاع دینی و اجتماعی زرتشتیان کرمان بررسی میگردد؛ از جمله: نقش پارسیان در احیای آیینهای دینی، تغییرات در مناسک و باورها، و بهبود وضعیت اجتماعی زرتشتیان (موضوعاتی همچون حقوق شهروندی و تعامل با جامعۀ مسلمان). بخش سوم به تحولات فرهنگی و آموزشی اختصاص دارد. در این بخش به چگونگی بنیانگذاری مدارس جدید توسط پارسیان، فرستادن دانشآموزان زرتشتی به مدارس و دانشگاههای تهران و اروپا، تأسیس انجمنها و کتابخانهها، و رشد روزنامهنگاری و چاپ در میان زرتشتیان کرمان پرداخته میشود. بخش چهارم تحولات اقتصادی و سیاسی را بررسی میکند. در حوزه اقتصاد: تغییر الگوی معیشت از کشاورزی به تجارت، شکلگیری تجارتخانههای بزرگ زرتشتی، نقش پارسیان در ارائه وام و سرمایه و ایجاد صنایع جدید. در حوزه سیاست: شکلگیری نمایندگی زرتشتیان در مجالس، مشارکت در نهضتهای سیاسی (از جمله انقلاب مشروطه)، و ارتباط با نهادهای قدرت در دوره قاجار و پهلوی.
نویسنده در سخن پایانی به جمعبندی یافتهها میپردازد و نشان میدهد که چگونه پارسیان هند با سرمایهگذاری مالی، اعزام مبلغان دینی، ایجاد مدارس و فرستادن معلم، و نیز با الگوسازی از تحولات غربی، توانستند جامعۀ زرتشتی کرمان را از انزوا و عقبماندگی نسبی خارج کرده و به مسیر نوگرایی و توسعۀ اجتماعی-فرهنگی سوق دهند. کتابنامه شامل منابع و مآخذ فارسی و انگلیسی مورد استفاده نویسنده است.[۱]
پانویس
منابع مقاله
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات