بررسی تحلیلی مواجهه قرآن با یهود

بررسی تحلیلی مواجهه قرآن با یهود، اثر علی‌اکبر مؤمنی (معاصر)، کتابی است در بررسی تحلیلی تعامل و مواجهه قرآن کریم با یهود، با تمرکز بر شناخت نقاط ضعف یهودیان و چالش‌هایی که آنان در حوزه‌های اعتقادی، اخلاقی، سیاسی، اجتماعی و نظامی در برابر اسلام ایجاد کرده‌اند.

بررسی تحلیلی مواجهه قرآن با یهود
پدیدآوران	مومنی، علی‌اکبر (نويسنده) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. مرکز فرهنگ و معارف قرآن (تهيه کننده)
ناشر	پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
مکان نشر	ایران - قم
سال نشر	1390ش
چاپ	1
شابک	‎978-600-195-039-1
موضوع	یهودیان - تاریخ - یهودیان - جنبه‏های قرآنی - یهودیان در قرآن
زبان	فارسی
تعداد جلد	1
کد کنگره	‎‏/‎‏ی‎‏9‎‏م‎‏8 104 BP
نورلایب	مطالعه و دانلود pdf

ساختار

این اثر شامل سخنی با خواننده، مقدمه و چهار بخش اصلی است.

سبک نگارش

مباحث کتاب بر محور آیات قرآن استوار گردیده و سعی شده در استفاده از منابع تاریخی، تفسیری و روایی از افراط و تفریط پرهیز شود. در تدوین مطالب، تلاش شده است مهم‌ترین و قدیمی‌ترین منابع مرتبط با موضوع، ملاحظه گردد و مورد استفاده قرار گیرد و نیز جدیدترین آثار و کتب از نگاه نویسنده دور نمانده است.

گزارش محتوا

در سخنی با خواننده به موضوع کتاب اشاره گردیده و در مقدمه، گزارشی کوتاه از مباحث مطرح‌شده در بخش‌های کتاب، ارائه شده و از انگیزه تحقیق و شیوه نگارش مطالب، سخن به میان آمده است.

بخش اول کتاب با عنوان «یهود مدینه»، به مباحث تاریخی و مفهومی می‌پردازد و مفاهیم «یهود» و «بنی‌اسرائیل» را تعریف کرده و به ریشه‌های لغوی و اصطلاحی این واژگان اشاره می‌کند. این بخش در ادامه به تاریخچه یهودیان قبل از بعثت، مهاجرت آنان به جزیرةالعرب و وضعیت ایشان در مدینه می‌پردازد. یهودیان مدینه به سه دسته تقسیم می‌شوند: گروهی عوام و بی‌سواد که تصور روشنی از آداب و سنن دینی نداشتند؛ گروهی که افراد نیک‌سیرت و مؤمن به هدایت موسی(ع) بودند و گروه سوم که دانشمندان حیلت‌باز و منفعت‌جو بودند. همچنین به شرح عهدنامه حسن هم‌جواری که میان پیامبر و یهودیان مدینه بسته شد، می‌پردازد.

بخش دوم به «مواجهه با یهود در حوزه اعتقادی و اخلاقی» اختصاص دارد و در چهار فصل ارائه شده است. فصل اول، «شرک و بت‌پرستی»، شامل مباحثی چون گوساله‌پرستی و موضع قرآن در این زمینه است. قرآن به ریشه عشق دیرینه بنی‌اسرائیل به گوساله‌پرستی، که نتیجه افترای آنان به خدا و ظلم به خویشتن بوده، می‌پردازد و به شرایط پذیرش توبه گوساله‌پرستی اشاره می‌کند. در ادامه به موضوع پیامبرپرستی و ریشه این اندیشه میان اهل کتاب پرداخته شده است؛ به‌طوری‌که اعتقاد به فرزند خدا بودن عزیر(ع) و مسیح(ع) ریشه اندیشه شرک‌آمیز یهودیان و مسیحیان دانسته شده است. در انتها نیز به موضوع شرک عملی و موضع قرآن در قبال آن پرداخته شده است.

فصل دوم (استکبار و نافرمانی)، نافرمانی و سرکشی یهود در برابر دستورات الهی را بررسی کرده و به ابطال ملاک‌ها و سنت‌شکنی‌هایی که به گناهکار بودن قوم یهود منجر شد، اشاره می‌کند.

فصل سوم (خودخواهی و نژادپرستی)، به غرور و خودپسندی و خودستایی یهودیان که ناشی از اعتقاد آنان به خرافات و پندارهای باطل است، می‌پردازد. قرآن به‌شدت ادعای دوستی و فرزندی خدا و ادعای نجات در آخرت و اختصاص بهشت به خود توسط یهودیان، را رد کرده است؛ چراکه معیار فضیلت و برتری، تنها تقوا و اطاعت از خداست.

فصل چهارم (پیمان‌شکنی)، به پیمان‌شکنی گسترده یهود با خدا و پیامبران اشاره کرده است. در پی این پیمان‌شکنی، خدا آنان را به عذاب و محرومیت‌های دنیوی و اخروی تهدید کرده و مجازات‌هایی چون لعن و نفرین الهی، قساوت قلب و اخراج و تبعید را متوجه آنان ساخته است.

بخش سوم کتاب با عنوان «مواجهه با یهود در حوزه سیاسی و اجتماعی»، به مواضع خصمانه یهود در برابر پیامبر(ص) و مسلمانان می‌پردازد. این بخش، شامل دو فصل است. فصل اول (مواضع خصمانه یهود در برابر پیامبر و اسلام)، به لجاجت و عناد آنان در برابر پیامبر(ص) و دین اسلام، تحقیر و تمسخر پیامبر و مسلمانان، توطئه آنان در ماجرای تغییر قبله و تفرقه و شبهه‌افکنی آنان اشاره دارد.

فصل دوم (همکاری با دشمنان اسلام)، شامل تحریک مشرکان مکه برضد مسلمانان و همکاری پنهانی یهود با منافقان مدینه است. جاسوسی علیه مسلمانان برای آگاهی دشمنان از اسرار نظامی و عمومی، از دیگر اقدامات آنان بوده است.

تظاهر به دوستی و خیرخواهی، اقدام دیگر آنان و موضع قرآن در این‌باره، پرهیز از دوستی با یهود، پیامدهای آن و هشدار به مسلمانان بوده است.

بخش چهارم، به «مواجهه با یهود در حوزه نظامی» اختصاص دارد. در این بخش، به بررسی اقدامات جنگ‌طلبانه یهودیان مدینه در برابر مسلمانان پرداخته شده است. در این بخش، تحت عنوان «بنی‌قینقاع نخستین قبیله فتنه‌گر»، به ماجرای نقض پیمان و سرکشی این قبیله پس از پیروزی مسلمانان در جنگ بدر اشاره دارد و تحت عنوان «پیمان‌شکنی و خیانت بنی‌نضیر»، خیانت بنی‌نضیر، اثرات اخراج و تبعید آنها و نقش آنان در شکل‌گیری احزاب را تشریح می‌کند و تحت عنوان «ناجوانمردی و تجاوزگری بنی‌قریظه»، به اقدامات جنگ‌طلبانه این قبیله و خیانت آنان در جنگ احزاب می‌پردازد.

در نهایت، ماجرای خیبر کانون خطر برای مسلمانان و آخرین پایگاه یهودیان در جزیرةالعرب را مورد بحث قرار می‌دهد و به شکست آنان اشاره می‌کند.

منابع مقاله

سخنی با خواننده، مقدمه و متن کتاب.